National News: LPG સપ્લાય સંકટ વચ્ચે કેન્દ્ર સરકારે દેશની LPG સુરક્ષા મજબૂત કરવા મોટો નિર્ણય લીધો છે. મિડલ ઈસ્ટમાં તણાવ અને યુદ્ધની સ્થિતિને કારણે આંતરરાષ્ટ્રીય સપ્લાય પર પડતા જોખમને ધ્યાનમાં રાખીને પેટ્રોલિયમ અને પ્રાકૃતિક ગેસ મંત્રાલયે 21 સરકારી અને ખાનગી કંપનીઓ માટે LPG ઉત્પાદનના લક્ષ્યાંક નક્કી કર્યા છે. 13 ઓગસ્ટે જાહેર કરાયેલા આ આદેશ મુજબ કંપનીઓ માટે કુલ 63,810 ટન પ્રતિદિન LPG ઉત્પાદનની ક્ષમતા અને લક્ષ્યાંક નક્કી કરવામાં આવ્યો છે. બજારમાં LPGની અછત અથવા સપ્લાયમાં મોટો વિક્ષેપ સર્જાય ત્યારે આ વ્યવસ્થાનો ઉપયોગ કરવામાં આવશે.
જામનગરની રિફાઇનરીને સૌથી મોટો ટાર્ગેટ
સરકારના નવા આયોજનમાં સૌથી મોટો લક્ષ્યાંક રિલાયન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝની જામનગર રિફાઇનરીને મળ્યો છે. કંપનીની ડોમેસ્ટિક ટેરિફ એરિયા રિફાઇનરી માટે દરરોજ 18,000 ટન LPGનું ઉત્પાદન લક્ષ્ય નક્કી કરવામાં આવ્યું છે. બીજી તરફ નાયરા એનર્જીની વાડીનાર રિફાઇનરીને દરરોજ 4,480 ટનનો લક્ષ્યાંક મળ્યો છે. નાણાકીય વર્ષ 2025-26માં દેશમાં સરેરાશ આશરે 35,900 ટન LPGનું ઘરેલું ઉત્પાદન થયું હતું. તેની સરખામણીમાં નવો સંકટકાલીન લક્ષ્યાંક ઘણો મોટો છે. જોકે આ આંકડો સામાન્ય દિવસોના ઉત્પાદન તરીકે નહીં, પરંતુ જરૂરિયાત ઊભી થાય ત્યારે ઉપયોગમાં લઈ શકાય તેવી વધારાની ક્ષમતા તરીકે જોવો જરૂરી છે.
LPG માટે આયાત પર ભારતની મોટી નિર્ભરતા
સરકારના આ નિર્ણય પાછળનું મુખ્ય કારણ દેશમાં LPGની આયાત પર રહેલી ભારે નિર્ભરતા છે. નાણાકીય વર્ષ 2025-26માં ભારતમાં લગભગ 33.2 મિલિયન ટન LPGનો વપરાશ થયો હતો. તેની સામે દેશમાં આશરે 13.1 મિલિયન ટન ઉત્પાદન થયું, જ્યારે લગભગ 21.3 મિલિયન ટન LPGની આયાત કરવી પડી હતી. એટલે આંતરરાષ્ટ્રીય સપ્લાયમાં અડચણ આવે તો તેની અસર ભારતીય બજાર સુધી પહોંચવાનું જોખમ રહે છે. ખાસ કરીને મિડલ ઈસ્ટ જેવા વિસ્તારોમાં તણાવ વધે અને સમુદ્રી વેપાર માર્ગો પર અસર પડે તો LPGના પરિવહન અને ઉપલબ્ધતા બંને પર દબાણ વધી શકે છે.
અગાઉના સંકટમાંથી સરકારે લીધો બોધપાઠ
તાજેતરના મિડલ ઈસ્ટ સંકટ દરમિયાન પણ દેશમાં LPGની ઉપલબ્ધતા જાળવવા માટે સ્થાનિક ઉત્પાદન વધારવું પડ્યું હતું. એક તબક્કે ઘરેલું LPG ઉત્પાદન લગભગ 55,000 ટન પ્રતિદિન સુધી વધારવામાં આવ્યું હતું. સપ્લાય પર દબાણને કારણે કોમર્શિયલ અને ઔદ્યોગિક ગ્રાહકો માટે નિયંત્રણો લાદવા પડ્યા હતા, જ્યારે ઘરેલુ રિફિલ વ્યવસ્થામાં પણ ફેરફાર કરવામાં આવ્યા હતા. સ્થિતિ સામાન્ય થયા બાદ આ નિયંત્રણો હટાવવામાં આવ્યા. હવે સરકાર ભવિષ્યમાં આવી સ્થિતિ ફરી ઊભી થાય તો તાત્કાલિક પગલાં લઈ શકાય તે માટે ઉત્પાદન ઉપરાંત LPG સ્ટોરેજ અને રેલ-રોડ પરિવહનનું માળખું પણ મજબૂત કરવા માગે છે.
દર છ મહિને થશે લક્ષ્યાંકની સમીક્ષા
સરકારનું આ આયોજન એક વખત પૂરતું નથી. નવા માળખા હેઠળ LPG ઉત્પાદનના લક્ષ્યાંકોની દર છ મહિને સમીક્ષા કરવામાં આવશે. નવી રિફાઇનરી, નવા ગેસ ક્ષેત્રો, ટેક્નોલોજી અથવા ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરમાં વધારો થાય તો લક્ષ્યાંકમાં ફેરફાર થઈ શકે છે. જરૂરિયાત ઊભી થાય ત્યારે સરકાર રિફાઇનરીઓને ઉત્પાદન વધારવા માટે પણ કહી શકશે. આખરે આ નિર્ણયનો હેતુ એ છે કે આંતરરાષ્ટ્રીય સંકટ દરમિયાન ભારત માત્ર આયાત પર નિર્ભર ન રહે અને દેશમાં જ LPGનું ઉત્પાદન ઝડપથી વધારી શકાય. LPG સપ્લાય સંકટમાંથી મળેલો બોધપાઠ હવે ભારતની ઊર્જા સુરક્ષાને વધુ મજબૂત બનાવવાની દિશામાં ફેરવાઈ રહ્યો છે.
આ પણ વાંચો: LPG ગ્રાહકો માટે e-KYC જરૂરી: 16 ઓગસ્ટની ડેડલાઇન બાદ શું થશે? જાણો સંપૂર્ણ માહિતી
આ પણ વાંચો: ચાલુ નાણાકીય વર્ષમાં LPG સબસિડી બિલ 1 લાખ કરોડને પાર થવાની આશંકા
