સંસદનું ચોમાસુ સત્ર ચાલુ છે, પરંતુ બંને ગૃહોમાં મણિપુર હિંસા પર હોબાળો જોવા મળી રહ્યો છે અને પ્રથમ ત્રણ સત્ર હંગામાથી ઠપ થઈ ગયા છે. આ દરમિયાન, એવા સમાચાર છે કે વિપક્ષી ગઠબંધન એટલે કે ઇન્ડિયન નેશનલ ડેવલપમેન્ટ ઇન્ક્લુઝિવ એલાયન્સ (ઇન્ડિયા) એ લોકસભામાં ભાજપની આગેવાની હેઠળની એનડીએ સરકાર સામે અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવ લાવવાનો નિર્ણય કર્યો છે. તૃણમૂલ કોંગ્રેસ (TMC)ના કાર્યકરોએ મંગળવારે દાવો કર્યો હતો. મંગળવારે સવારે મળેલી ‘ભારત’ના ઘટક પક્ષોના નેતાઓની બેઠકમાં અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવની નોટિસ આપવાના મુદ્દા પર ચર્ચા થઈ હતી.બુધવારે મોદી સરકાર સામે અવિશ્વાસનો પ્રસ્તાવ લાવવામાં આવશે.
અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવ લાવવા પાછળ ઘણા કારણો હોઈ શકે છે. જ્યારે લોકસભામાં વિરોધ પક્ષને લાગે છે કે વર્તમાન સરકાર પાસે બહુમતી નથી અથવા સરકારે ગૃહનો વિશ્વાસ ગુમાવ્યો છે, ત્યારે અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવ લાવવામાં આવે છે. અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવ ફક્ત લોકસભામાં જ લાવી શકાય છે. ગૃહનો કોઈપણ સભ્ય અવિશ્વાસનો પ્રસ્તાવ રજૂ કરી શકે છે. સદસ્યએ સવારે 10 વાગ્યા પહેલા પ્રસ્તાવની લેખિત સૂચના આપવી પડશે અને ઓછામાં ઓછા 50 (સાંસદ) સભ્યોએ પ્રસ્તાવ સ્વીકારવો પડશે. પછી સ્પીકર પ્રસ્તાવ પર ચર્ચા માટે તારીખ નક્કી કરે છે. અવિશ્વાસની દરખાસ્ત લાવ્યા બાદ સત્તાધારી પક્ષે સાબિત કરવું પડશે કે તેમની પાસે બહુમતી છે. જો બહુમતી સાબિત ન થાય તો સત્તામાં રહેલા પક્ષે રાજીનામું આપવું પડે છે. રાજ્યસભાના સાંસદો મતદાન પ્રક્રિયામાં ભાગ લઈ શકતા નથી.
સંસદના મોનસૂન સત્રની શરૂઆતથી જ વિપક્ષી પાર્ટીઓ વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી પાસે મણિપુર હિંસા પર ગૃહમાં નિવેદન આપવાની માંગ કરી રહી છે. હવે, જો સૂત્રોનું માનીએ તો, સંસદની અંદર નિવેદન આપવા માટે પીએમ મોદી પર દબાણ કરવાના ઘણા વિકલ્પો પર વિચાર કર્યા પછી, નિર્ણય લેવામાં આવ્યો કે અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવ એ સૌથી અસરકારક માર્ગ હશે જેના દ્વારા સરકારને આ મુદ્દા પર ચર્ચા કરવા દબાણ કરી શકાય. વિપક્ષ સાથે જોડાયેલા સૂત્રોનું એમ પણ કહેવું છે કે રાજ્યસભાની અંદર પણ મણિપુરના મુદ્દે સરકારને ઘેરવાની પ્રક્રિયા ચાલુ રહેશે. કહી શકાય કે શાસક પક્ષ પર દબાણ લાવવા માટે વિપક્ષ દ્વારા અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવ લાવી શકાય છે.
કેન્દ્રમાં મોદી સરકાર પૂર્ણ બહુમતી સાથે સત્તામાં છે. જો વિપક્ષ મોદી સરકાર સામે અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવ લાવે તો તે નિષ્ફળ જશે. મોદી સરકાર લોકસભામાં ખૂબ જ મજબૂત સ્થિતિમાં છે. લોકસભામાં ભાજપના એકલા 301 સાંસદો છે. તે જ સમયે, ભાજપના નેતૃત્વ હેઠળના ગઠબંધન એટલે કે એનડીએ પાસે 333 સાંસદો છે. વિપક્ષની વાત કરીએ તો તેની પાસે અડધી પણ નથી. સમગ્ર વિપક્ષ પાસે કુલ 142 લોકસભા સભ્યો છે. વધુમાં વધુ 50 સાંસદો કોંગ્રેસના જ છે. મતદાન સમયે બંને પક્ષોના આંકડા અલગ-અલગ હોઈ શકે છે કારણ કે ઘણા લોકસભા સાંસદો ગૃહમાં હાજર ન હોઈ શકે.
આઝાદી બાદ લોકસભામાં 27 અવિશ્વાસની દરખાસ્ત મુકવામાં આવી છે. મોદી સરકાર સામે છેલ્લો અવિશ્વાસ પ્રસ્તાવ જુલાઈ 2018માં વિરોધ પક્ષો દ્વારા લાવવામાં આવ્યો હતો. જો કે, આ પ્રસ્તાવ ખરાબ રીતે નિષ્ફળ ગયો. 325 સાંસદોએ સત્તાધારી ભાજપ સરકારના સમર્થનમાં જ્યારે 126એ વિરોધ પ્રસ્તાવના સમર્થનમાં મતદાન કર્યું હતું. જુલાઈ 2018 પહેલા, 2003માં, કોંગ્રેસે સોનિયા ગાંધીના નેતૃત્વમાં અટલ બિહારી વાજપેયીની આગેવાની હેઠળની તત્કાલીન એનડીએ સરકાર સામે રજૂઆત કરી હતી.
