Pegasus Spyware : ભારતીય રાજનીતિમાં પેગાસસ(Pegasus) જાસૂસી સોફ્ટવેર એક મોટો મુદ્દો રહ્યો છે અને ઇઝરાયેલના NSO ગ્રૂપ અંગે યુએસ(US) કોર્ટના નિર્ણયને કારણે ભારતમાં ફરી એકવાર પેગાસસ(Pegasus) વિવાદની ચર્ચા શરૂ થઈ શકે છે. યુએસ કોર્ટે પેગાસસ(Pegasus) માટે NSO ગ્રુપને જવાબદાર ગણાવ્યું અને કહ્યું કે આ સમગ્ર વિવાદ માટે કંપની જવાબદાર છે. યુએસ(US) કોર્ટનો આ નિર્ણય NSO ગ્રુપ વિરુદ્ધ વોટ્સએપ દ્વારા દાખલ કરવામાં આવેલા કેસમાં આવ્યો છે. આ કેસની સુનાવણી કરનાર જજ ફિલિસ હેમિલ્ટને કહ્યું છે કે ઇઝરાયેલની સ્પાયવેર ઉત્પાદક કંપની પર 1400 વોટ્સએપ યુઝર્સને નિશાન બનાવવાનો આરોપ છે. ન્યાયાધીશે કહ્યું કે NSO ગ્રૂપ પણ યુએસ(US) કાયદાના ઉલ્લંઘન માટે જવાબદાર છે.

ભારતમાં પણ પેગાસસ(Pegasus) દ્વારા જાસૂસીના આરોપો

પેગાસસ(Pegasus)ના ઉપયોગથી પીડિત લોકોની વાત કરીએ તો તેમાં વરિષ્ઠ સરકારી અધિકારીઓ, પત્રકારો, માનવાધિકાર કાર્યકર્તાઓ, રાજકીય અસંતુષ્ટો અને રાજદ્વારીઓનો સમાવેશ થાય છે. ભારતમાં, પત્રકારો, રાજકારણીઓ, કેન્દ્રીય મંત્રીઓ અને કેટલાક સામાજિક સભ્યોના ડિજિટલ ગેજેટ્સમાં પેગાસસ(Pegasus) સ્થાપિત કરવામાં આવ્યું હોવાનું કહેવાય છે. યુ.એસ.(US)માં પ્રમુખ જો બિડેન(Joe Biden)ના વહીવટીતંત્રે 2021 માં NSO જૂથને બ્લેકલિસ્ટ કર્યું હતું અને યુએસ(US) સરકારી એજન્સીઓને તેના ઉત્પાદનો ખરીદવા પર પ્રતિબંધ મૂક્યો હતો. એવો આરોપ છે કે પેગાસસ(Pegasus)નો ઉપયોગ વિશ્વભરના દેશોમાં સત્તાધારી સરકારોમાંના પક્ષો દ્વારા હેકિંગ અને જાસૂસી માટે કરવામાં આવે છે.

ભારત અંગેનો ઘટસ્ફોટ 2021માં થયો હતો

2021 માં, એક અહેવાલમાં જાણવા મળ્યું કે પેગાસસ(Pegasus)નો ઉપયોગ 300 થી વધુ ભારતીય મોબાઇલ નંબરો પર પણ કરવામાં આવ્યો હતો. જેમાં નરેન્દ્ર મોદી(Narendra Modi) સરકારના 2 મંત્રીઓ, 3 વિપક્ષી નેતાઓ, 1 બંધારણીય અધિકારી, અનેક પત્રકારો અને ઉદ્યોગપતિઓનો સમાવેશ થાય છે. આ ઘટસ્ફોટથી કેન્દ્ર સરકાર અને રાજ્ય સરકારો પર સવાલો ઉભા થયા છે.

આઇફોનને ફરીથી પેગાસસ(Pegasus) તરફથી ખતરો ?

કેન્દ્ર અને રાજ્ય સરકારો પર મોદી સરકાર પર આરોપો લગાવવામાં આવ્યા હતા કારણ કે NSO ગ્રુપે વારંવાર સ્પષ્ટપણે કહ્યું હતું કે તે માત્ર સરકારો અને સરકારી એજન્સીઓ સાથે જ વ્યવહાર કરે છે. જો કે, એ નોંધવું જોઈએ કે વોટ્સએપ વિ NSO ગ્રુપ કેસના ભાગ રૂપે સીલ ન કરાયેલા દસ્તાવેજો પરથી જાણવા મળ્યું છે કે NSO ગ્રુપે વર્ષોથી પેગાસસ(Pegasus) જમાવટમાં તેની ભૂમિકા ઓછી કરી હતી.

ભારત સરકારે આ આરોપોને નકારી કાઢ્યા હતા

2021 માં મીડિયા અહેવાલો પછી, ભારત સરકારે પેગાસસ(Pegasus)નો ઉપયોગ કરવાના દાવાઓને નકારી કાઢ્યા અને કહ્યું કે તે કોઈપણ પ્રકારની જાસૂસીમાં સામેલ નથી. તે સમયે સંસદમાં આપેલા નિવેદનમાં આઈટી(IT) મંત્રી અશ્વિની વૈષ્ણવે(Ashwini V.) કહ્યું હતું કે અહેવાલોમાં કોઈ તથ્ય નથી. આઈટી મંત્રીએ કહ્યું કે ભારતના સર્વેલન્સ કાયદાઓ એ સુનિશ્ચિત કરે છે કે અનધિકૃત દેખરેખ ન થઈ શકે. અહેવાલોમાં દાવો કરવામાં આવ્યો હતો કે વૈષ્ણવ પોતે પેગાસસ(Pegasus)ના ઉપયોગનું નિશાન બની શકે છે.

NSO ગ્રુપે પણ આરોપોને ફગાવી દીધા

તે દરમિયાન NSO ગ્રુપે એવો પણ દાવો કર્યો હતો કે જાસૂસીના આરોપો ખોટા અને ભ્રામક છે. NSO ગ્રૂપે એક નિવેદનમાં જણાવ્યું હતું કે અહેવાલ…ગેરમાન્યતાઓ અને અપ્રમાણિત સિદ્ધાંતોથી ભરેલો છે, જે સ્ત્રોતોની વિશ્વસનીયતા અને હિતોને લઈને ગંભીર શંકા પેદા કરે છે. ‘અજાણ્યા સ્ત્રોતો એવી માહિતી પ્રદાન કરે છે કે જેનો કોઈ વાસ્તવિક આધાર નથી અને તે વાસ્તવિકતાથી દૂર છે.

પશ્ચિમ બંગાળ સરકાર 25 કરોડ રૂપિયામાં પેગાસસ(Pegasus) મેળવી રહી હતી

ભારતમાં નાગરિકો પર જાસૂસી કરવાના આરોપો બાદ સુપ્રીમ કોર્ટ(SC)માં તપાસની માંગ કરતી અનેક અરજીઓ દાખલ કરવામાં આવી હતી. 2021 માં, સુપ્રીમ કોર્ટે(SC) પેગાસસ(Pegasus) સોફ્ટવેરનો ઉપયોગ કરીને અનધિકૃત દેખરેખના આરોપોની તપાસ કરવા માટે તકનીકી નિષ્ણાતોની એક સમિતિની રચના કરી.

સુપ્રીમ કોર્ટે તપાસ માટે એક કમિટીની રચના કરી હતી

ઑગસ્ટ 2022માં, ટેકનિકલ નિષ્ણાતોની સમિતિએ જે ફોનની તપાસ કરી તેમાં સ્પાયવેરના ઉપયોગ અંગે કોઈ નિર્ણાયક પુરાવા મળ્યા ન હતા, પરંતુ કહ્યું હતું કે કેન્દ્ર સરકારે પેનલને સહકાર આપ્યો નથી. અહેવાલ સીલબંધ રહે છે અને ત્યારથી જાહેરમાં જાહેર કરવામાં આવ્યો નથી. તપાસ પેનલની દેખરેખ રાખતા નિવૃત્ત ન્યાયાધીશ જસ્ટિસ આરવી રવીન્દ્ર(RV Ravindra)ને અગાઉ ધ ઈન્ડિયન એક્સપ્રેસને કહ્યું હતું કે આ અહેવાલ સુપ્રીમ કોર્ટ(SC)માં સબમિટ કરવામાં આવ્યો હોવાથી ટિપ્પણી કરવી યોગ્ય રહેશે નહીં.

2 રાજ્યો વચ્ચે મહત્તમ સંઘર્ષ

ભારતીય નાગરિકો પર પેગાસસ(Pegasus)નો ઉપયોગ કરવામાં કેન્દ્ર સરકારની સંડોવણી શંકાસ્પદ રહે છે પરંતુ સ્પાયવેર ઓછામાં ઓછા 2 રાજ્યો, પશ્ચિમ બંગાળ(West Bengal) અને આંધ્રપ્રદેશ(Andhra Pradesh)માં ખૂબ જ ચર્ચાનો વિષય બની ગયો છે. 2021 માં, પશ્ચિમ બંગાળ સરકારે પેગાસસ(Pegasus)નો ઉપયોગ કરીને ફોનની કથિત દેખરેખની તપાસ કરવા માટે એક તપાસ પંચની રચના કરી હતી.

પશ્ચિમ બંગાળની સરકારની આ રચના પાછળનો ઉદ્દેશ્ય રાજ્ય અને બિન-રાજ્ય અભિનેતાઓના હાથમાં આવા અવરોધો દ્વારા એકત્રિત કરવામાં આવેલી માહિતીના કબજા, સંગ્રહ અને ઉપયોગની નોંધાયેલ અવરોધોની તપાસ અને અહેવાલ આપવાનો હતો. જોકે, સુપ્રીમ કોર્ટે તેની કાર્યવાહી પર રોક લગાવી દેતાં કમિશનનું કામ ટૂંક સમયમાં સમાપ્ત થઈ ગયું. આંધ્ર પ્રદેશમાં પેગાસસ(Pegasus)ના કથિત ઉપયોગનો મુદ્દો YSRCP અને TDP વચ્ચે રાજકીય મુદ્દો બની ગયો તો. 2022 માં, રાજ્યની વિધાનસભાએ પશ્ચિમ બંગાળ પેગાસસ(Pegasus)ને ઓફર કરાયેલા બેનર્જીના નિવેદનને પગલે, અગાઉની તેલુગુ દેશમ પાર્ટી (TDP) સરકારે પેગાસસ(Pegasus)ને ખરીદ્યો હતો અને તેનો ઉપયોગ કર્યો હતો કે કેમ તેની તપાસ કરવા માટે એક સમિતિની રચના કરવાનો ઠરાવ પસાર કર્યો હતો.

આવી સ્થિતિમાં હવે જ્યારે અમેરિકન કોર્ટે(American Court) આ મામલે સીધું NSO ગ્રુપનું નામ લીધું છે અને પેગાસસ(Pegasus)ને લઈને કડક નિવેદન આપ્યું છે, ત્યાર બાદ ફરી એકવાર પેગાસસ(Pegasus)ને લઈને ચર્ચા શરૂ થઈ ગઈ છે. ભારતીય રાજકારણમાં પેગાસસ(Pegasus) એક મોટો મુદ્દો હતો અને હવે તે ફરી એકવાર વિવાદ બની શકે છે.

આ પણ વાંચો: આઇફોન યુઝર્સ ફરી જોખમમાં, Appleનું એલર્ટ – પેગાસસ જેવા નવા સ્પાયવેર હુમલો કરી શકે છે

આ પણ વાંચો: પેગાસસ કેસ સુપ્રીમ કોર્ટમાં પહોંચ્યો, ન્યૂયોર્ક ટાઇમ્સના સમાચારના આધારે FIR નોંધવા અરજી

આ પણ વાંચો: મમતા બેનર્જીએ પેગાસસ વિશે કર્યો ખુલાસો,25 કરોડમાં ખરીદવાની ‘ઓફર’ મળી હતી