રિઝર્વ બેંકના વાર્ષિક અહેવાલમાં જણાવાયું છે કે FY22માં, બેંકોએ રૂ. 60,414 કરોડની છેતરપિંડીના 9,103 કેસ નોંધ્યા હતા. સરખામણીમાં, જો આપણે નાણાકીય વર્ષ 2021 ના આંકડાઓ પર નજર કરીએ, તો પણ છેતરપિંડીના કેસોની સંખ્યા 7,359 હતી અને છેતરપિંડીની રકમ 1.38 લાખ કરોડ રૂપિયા હતી.
ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) એ શુક્રવારે નાણાકીય વર્ષ 22 માટે તેનો વાર્ષિક અહેવાલ રજૂ કર્યો. જેમાં દેશમાં વધતી મોંઘવારીથી લઈને રોકાણની પદ્ધતિઓનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે. આ સાથે, રિપોર્ટમાં ખુલાસો થયો છે કે નાણાકીય વર્ષ 2021 ની સરખામણીએ નાણાકીય વર્ષ 2022 માં બેંકિંગ છેતરપિંડીના કેસોમાં વધારો થયો છે, જો કે ગયા વર્ષે આ કેસોમાં સામેલ રકમ ઓછી હતી. એટલે કે છેતરપિંડીના મામલા વધ્યા બાદ લોકોના નુકસાનમાં ઘટાડો થયો છે.
9103 બેંકિંગ છેતરપિંડીના કેસ
આરબીઆઈના રિપોર્ટમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે ગુનાની દુનિયામાં બેંકો સાથે છેતરપિંડી કરવાના મામલા ઓછા થવાનું નામ નથી લઈ રહ્યા. નાણાકીય વર્ષ 2022માં પણ બેંકિંગ છેતરપિંડીના મામલાઓમાં ઝડપથી વધારો થયો છે. રિપોર્ટ અનુસાર, બેંકિંગ છેતરપિંડી જેમાં લોન લેવાથી લઈને ઓનલાઈન ટ્રાન્ઝેક્શન સુધીના કેસ સામેલ છે. ગયા નાણાકીય વર્ષમાં તેમની સંખ્યામાં વધારો નોંધાયો છે, પરંતુ તેમાં સામેલ રકમ પાછલા વર્ષ કરતાં ઓછી હતી. તેમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે FY22માં બેંકોએ રૂ. 60,414 કરોડની છેતરપિંડીના 9,103 કેસ નોંધ્યા હતા.
નાણાકીય વર્ષ 2021 થી છેતરાયેલી રકમ અડધી છે
તેની સરખામણીમાં, જો આપણે નાણાકીય વર્ષ 2021 ના આંકડાઓ પર નજર કરીએ, તો ભલે છેતરપિંડીના કેસોની સંખ્યા 7,359 હતી, પરંતુ છેતરપિંડીની રકમ 1.38 લાખ કરોડ રૂપિયા હતી. એટલે કે, નાણાકીય વર્ષ 2022 માં છેતરાયેલી રકમ નાણાકીય વર્ષ 2021 ની તુલનામાં અડધા કરતાં ઓછી છે. આરબીઆઈના અહેવાલમાં શેર કરાયેલ ડેટા દર્શાવે છે કે ખાનગી ક્ષેત્રની બેંકોએ નાણાકીય વર્ષ 22 માં સૌથી વધુ છેતરપિંડીના કેસ નોંધ્યા હતા. અહેવાલ દર્શાવે છે કે છેલ્લા ત્રણ વર્ષથી વ્યવહારોની સંખ્યામાં ખાનગી ક્ષેત્રની બેંકોનો હિસ્સો દર વર્ષે વધી રહ્યો છે. તેમ છતાં, કાર્ડ અને ઇન્ટરનેટ બેંકિંગ છેતરપિંડીનો હિસ્સો કુલ કેસોની સંખ્યામાં વધારો નોંધાયો છે.
મોંઘવારી અંગે આ મોટો દાવો
તેના વાર્ષિક અહેવાલમાં, રિઝર્વ બેંકે કહ્યું છે કે જથ્થાબંધ કિંમતો (WPI) પર આધારિત ફુગાવાના ઊંચા સ્તરથી આવનારા સમયમાં છૂટક ફુગાવા પર દબાણ વધશે. તેમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે કાચા માલના વધતા ભાવ, પરિવહન ખર્ચમાં વધારો, સપ્લાય ચેઇનમાં વિક્ષેપ દેશમાં ફુગાવાની અસરમાં વધારો કરી રહ્યા છે. આરબીઆઈએ કહ્યું છે કે ઉત્પાદિત ઉત્પાદનોના ભાવમાં સતત વધારાની વચ્ચે જથ્થાબંધ અને છૂટક ફુગાવા વચ્ચેના વિસ્તરણને કારણે ઉત્પાદન ખર્ચના દબાણને કારણે કેટલાક સમય માટે છૂટક ફુગાવા પર પડવાનું જોખમ રહેલું છે. રિપોર્ટમાં રશિયા અને યુક્રેન વચ્ચે ચાલી રહેલા યુદ્ધને પણ આ સમસ્યા વધવાનું કારણ જણાવવામાં આવ્યું છે. નોંધપાત્ર રીતે, દેશમાં જથ્થાબંધ મોંઘવારી દર એપ્રિલમાં 15.08 ટકાના ઉચ્ચ સ્તરે છે, જ્યારે છૂટક ફુગાવાનો દર 7.79 ટકાના આઠ વર્ષના ઉચ્ચ સ્તરે પહોંચી ગયો છે.
સોનામાં રોકાણ કરવા પર આ કહ્યું
ભારત સહિત મોટાભાગના દેશોમાં સોનાને રોકાણનો શ્રેષ્ઠ વિકલ્પ માનવામાં આવે છે. આરબીઆઈના રિપોર્ટમાં એવું પણ કહેવામાં આવ્યું છે કે, શેરબજારમાં થયેલા નુકસાનની ભરપાઈ કરવા માટે સોનાએ પણ સારું પ્રદર્શન કર્યું છે અને નિષ્ણાતોના મતે સોનામાં રોકાણ પહેલા કરતા વધુ સુરક્ષિત બની રહ્યું છે. રિપોર્ટમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે આરબીઆઈએ તાજેતરના ભૂતકાળમાં સોનામાં તેની ખરીદી વધારી છે. નાણાકીય વર્ષ 2022 માં, કેન્દ્રીય બેંકે તેના સોનાના ભંડારમાં 65.11 ટન સોનું ઉમેર્યું, જે કોઈપણ નાણાકીય વર્ષમાં સૌથી વધુ ખરીદી છે.
2000ની નોટો બજારમાંથી ગાયબ
દેશના બજારોમાં 2000 રૂપિયાની નોટો ગાયબ થઈ રહી છે. ભારતીય ચલણમાં સૌથી મોટી નોટનું સર્ક્યુલેશન સતત ઘટી રહ્યું છે. બીજા શબ્દોમાં કહીએ તો બજારમાંથી 2000ની નોટ ગાયબ થઈ રહી છે. RBIના વાર્ષિક રિપોર્ટમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે ચલણમાં રહેલી કુલ નોટોમાંથી માત્ર 1.6 ટકા જ 2000 રૂપિયાની નોટ છે. અગાઉ, નાણાકીય વર્ષ 2020-21માં, ચલણમાં રહેલી નોટોની સંખ્યામાં રૂ. 2000ની નોટોનો હિસ્સો 2 ટકા હતો, જે અગાઉના નાણાકીય વર્ષમાં 2.4 ટકા હતો. આ આંકડાઓ પરથી સ્પષ્ટ થાય છે કે બજારમાં 2000 રૂપિયાની નોટોનું ચલણ દર વર્ષે ઘટી રહ્યું છે. ચલણમાં રહેલી તમામ નોટોના મૂલ્યની વાત કરીએ તો, તે 500 અને 2000 રૂપિયાની નોટોમાં 87 ટકાથી વધુ હિસ્સો ધરાવે છે. ચલણમાં રૂ. 2000ની નોટોની કુલ કિંમત હાલમાં તમામ નોટોના મૂલ્યના 13.8 ટકા છે, જે ગયા વર્ષે 17.3 ટકા હતી.
