RTI News : પશ્ચિમ બંગાળમાંથી એક અવનવા સમાચાર સામે આવ્યા છે કે માહિતી અધિકાર (RTI) કાયદા હેઠળ દાખલ કરવામાં આવેલા પ્રશ્નનો જવાબ મેળવતા પહેલા એક સંશોધકને તેની ભારતીય નાગરિકતા સાબિત કરવા માટે કહેવામાં આવ્યું હતું. કલકત્તા નેશનલ મેડિકલ કોલેજ અને હોસ્પિટલના રાજ્ય જાહેર માહિતી અધિકારીએ નોબેલ પારિતોષિક વિજેતા અર્થશાસ્ત્રી અમર્ત્ય સેનના પ્રતિચિ (ઈન્ડિયા) ટ્રસ્ટ સાથે સંકળાયેલા સંશોધક સાબીર અહેમદને બંગાળમાં તબીબી વહીવટ અંગેની માહિતી માટે આરટીઆઈ અરજી દાખલ કર્યા પછી તેમની નાગરિકતા સાબિત કરવા કહ્યું.
અહેવાલમાં પ્રતિચીમાં રાષ્ટ્રીય સંશોધન સંયોજક તરીકે વર્ણવેલ અહેમદે બંગાળની તમામ 23 મેડિકલ કોલેજો પાસેથી તેમના વિદ્યાર્થીઓ, શિક્ષકો અને વહીવટી કર્મચારીઓ વિશેના ડેટાની માંગણી કરી હતી, જેમાં તેમના સામાજિક વર્ગ જેવી વિગતોનો પણ સમાવેશ થાય છે. અહેમદે જણાવ્યું કે તેઓ તબીબી શિક્ષણ અને વહીવટમાં વંચિત જૂથોની રજૂઆતનું મૂલ્યાંકન કરવા માગે છે. તેમણે એમ પણ જણાવ્યું હતું કે કાયદો અમલમાં આવ્યો ત્યારથી તેમણે આરટીઆઈ(RTI) નો વારંવાર ઉપયોગ કર્યો છે અને રાજ્ય અને કેન્દ્ર સરકારના વિવિધ વિભાગોમાં 2,500 થી વધુ અરજીઓ દાખલ કરી છે. આ પહેલીવાર છે જ્યારે તેમની પાસેથી નાગરિકતા સંબંધિત માહિતી માંગવામાં આવી છે.
નેશનલ મેડિકલ કોલેજના સ્ટેટ પબ્લિક ઇન્ફોર્મેશન ઓફિસર (SPIO) એ 2 ડિસેમ્બરે આરટીઆઈ અરજીનો જવાબ મોકલ્યો, જેમાં અહેમદને તેની ભારતીય નાગરિકતા સાબિત કરવા કહ્યું. SPIO પત્રમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે, ‘તમારી RTI અરજીના જવાબમાં… નીચે હસ્તાક્ષરકર્તા એ ઉલ્લેખ કરવા માંગે છે કે તમે આ અરજીમાં જાહેર કર્યું નથી કે તમે ભારતના નાગરિક છો. તેથી, જ્યાં સુધી તમે તમારી ભારતીય નાગરિકતાનો પુરાવો ન આપો ત્યાં સુધી અમે તમારા પ્રશ્નોના જવાબ આપવામાં અસમર્થ છીએ.
આ પછી અહેમદે તેના આધાર કાર્ડની કોપી SPIOને મોકલી. રિપોર્ટમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે, ‘6 ડિસેમ્બરે બીજો પત્ર આવ્યો, જેમાં દાવો કરવામાં આવ્યો હતો કે તેઓ (મેડિકલ કોલેજ) માહિતી આપશે કારણ કે અરજદારે પોતાને રિસર્ચ સ્કોલર જાહેર કર્યો છે, પરંતુ આધાર કાર્ડને નાગરિકતાના પુરાવા તરીકે ગણવામાં આવતું નથી.’ રિપોર્ટમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે કેન્દ્ર સરકારની વેબસાઈટ પર જણાવવામાં આવ્યું છે કે RTI હેઠળ અરજી કરતી વખતે નાગરિકતાનો કોઈ પુરાવો માંગવામાં આવતો નથી અને સંબંધિત અધિકારી પાસે પુરાવા માંગવાની અપેક્ષા નથી.
સરકારી વેબસાઈટ મુજબ, ‘જોકે, અમુક અસાધારણ સંજોગોમાં PIO (અથવા SPIO) પુરાવા (નાગરિકતાના) માટે પૂછી શકે છે, ઉદાહરણ તરીકે જો તેની પાસે એવું માનવાનું કારણ હોય કે અરજી કોઈ નાગરિક દ્વારા દાખલ કરવામાં આવી નથી અથવા જો શંકા હોય તો. અરજદાર ભારતીય નાગરિક છે કે નહીં.
અહેમદે કહ્યું, ‘મારો પ્રશ્ન એ છે કે મેડિકલ કોલેજના SPIOને એવું શું માનવું હતું કે હું ભારતીય નાગરિક નથી અથવા મારી નાગરિકતા પર શંકા કરવાનું હતું? શું તે મારું નામ હતું, અથવા તે માહિતીને નકારવાનો પ્રયાસ હતો?’ અહેમદ એક પ્રતિષ્ઠિત સંસ્થા સાથે સંકળાયેલા જાણીતા સંશોધક છે. એક સંશોધકે કહ્યું, ‘જો તેમને આવી સ્થિતિનો સામનો કરવો પડશે, તો કલ્પના કરો કે સામાન્ય લોકોનું શું થશે.’
આ પણ વાંચો: સુપ્રીમ કોર્ટનું RTI પોર્ટલ શરૂ, હવે કોર્ટ સંબંધિત માહિતી મેળવવી સરળ બનશે
આ પણ વાંચો: RTI એક્ટિવિસ્ટ બન્યા ખંડણીખોરઃ 66 લાખની ખંડણી માંગનારાની ધરપકડ
આ પણ વાંચો: વંદે ભારત ટ્રેનોમાંથી કેટલા પૈસા મળે છે? જ્યારે એક વ્યક્તિએ RTI હેઠળ પ્રશ્ન પૂછ્યો તો રેલવેએ આ જવાબ આપ્યો
