ઔધોગિક નગરી મોરબી આજે વિશ્વમાં પોતાની અલગ ઓળખ બનાવવામાં સફળ રહી છે. વિકાસથી લઈને દરેક ક્ષેત્રમાં મોરબી આજે આગળ છે. પરંતુ શું તમે જાણો છો કે મોરબીમાં થતા અકસ્માતો પાછળ અભિશાપ હોવાનું કહેવાય છે. આ પહેલા પણ મોરબીમાં અનેક હોનારત સર્જાઈ છે.
ગુજરાતના જાડેજા રાજાઓની તમામ લોકવાર્તાઓમાં મોરબીમાં થયેલા અકસ્માતો પાછળ એક શ્રાપની વાર્તા છે. આ શ્રાપની કથા લોકગીતોમાં પણ સાંભળવા મળે છે, જે અહીંના લોકોના ગીતોમાં જોવા મળે છે. ત્યારે આ અકસ્માતો અંગે કેટલીક વાર્તાઓ પણ સાંભળવા મળે છે જે જણાવે છે કે મોરબીમાં આગામી સમયમાં આવા અકસ્માતો સર્જાઈ શકે છે. હવે આ અકસ્માતની ઘટના બાદ તેને આ લોકવાર્તાઓ સાથે જોડીને જોવામાં આવી રહી છે.
એવું કહેવાય છે કે મોરબીના રાજા જિયાજી જાડેજા એક સ્ત્રી તરફ આકર્ષાયા હતા અને તે સ્ત્રીને તે ગમ્યું ન હતું. પરંતુ, રાજાએ મહિલાને હેરાન કરવાનું ચાલુ રાખ્યું. રાજાથી પરેશાન થઈને સ્ત્રીએ મચ્છુ નદીમાં ઝંપલાવ્યું અને મૃત્યુ પામી. તેણે ડૂબતા પહેલા કહ્યું હતું: સાત પેઢીઓ જશે, પછી ન તો તમારો વંશ રહેશે અને ન તમારું શહેર રહેશે. એવું પણ કહેવાય છે કે આ વાર્તા વિશે ઘણા લોકગીતો પણ રચાયા છે. હવે એવું કહેવાય છે કે આ શ્રાપ પછી રાજાના વંશનો પણ અંત આવ્યો.
મોરબીવાસી શું કહે છે?
મોરબીમાં રહેતા વડવાઓ આને લોકવાયકા કહે છે અને એવું માને છે કે મોરબીમાં આવતી આફત પાછળ એક સ્ત્રીનો હાથ છે. રાજાને કોઈ સ્ત્રી દ્વારા વંશનો અંત લાવવા માટે શ્રાપ આપવામાં આવ્યો હતો. આવી જ એક વાર્તા પાછળ એક ફિલ્મ બની છે, જેનું નામ છે મચ્છુ તારા વેહતા પાણી. આ ફિલ્મમાં આ નદીની વાર્તા પણ કહેવામાં આવી છે.
મોરબીમાં રહેતા વડવાઓ આને લોકવાયકા કહે છે અને એવું માને છે કે મોરબીમાં આવતી આફત પાછળ એક સ્ત્રીનો હાથ છે. રાજાને કોઈ સ્ત્રી દ્વારા વંશનો અંત લાવવા માટે શ્રાપ આપવામાં આવ્યો હતો. આવી જ એક વાર્તા પાછળ એક ફિલ્મ બની છે, જેનું નામ છે મચ્છુ તારા વેહતા પાણી. આ ફિલ્મમાં આ નદીની વાર્તા પણ કહેવામાં આવી છે.
11 ઓગસ્ટ 1779 ના રોજ ઉપરવાસમાં ભારે વરસાદ થવાથી મચ્છુ-૨ જળબંધમાં પાણીનું સ્તર વધી ગયું હતું અને બપોરે 3.30 કલાકે મચ્છુ-2 નો માટીનો પાળો તૂટી ગયો હતો. જેથી ભયંકર જળ હોનારત સર્જાઈ હતી. જેમાં હજારો લોકોનાં મૃત્યુ થયા હતા. મોરબી મચ્છુ-૨ બંધ જળ હોનારતમાં તણાઈને મૃત્યુ પામેલા દિવંગતોની સ્મૃતિમાં રાણી બાગમાં, મણીમંદિરની સામે, એક સ્મૃતિ સ્મારક ઉભુ કરવામાં આવેલ છે. આ ભયંકર જળ હોનારત ઉપર હાર્વર્ડ યુનિવર્સિટીના છાત્રોએ કરેલું સંશોધન પુસ્તક રૂપે પ્રકાશિત થયેલ છે.
મચ્છુ નદી ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર પ્રદેશના મોરબી, સુરેન્દ્રનગર અને રાજકોટ જિલ્લાઓમાં વહેતી મહત્વની નદી છે. 141 કિલોમીટર જેટલી લંબાઇ ધરાવતી આ નદી મોટે ભાગે મોરબી જિલ્લામાં પોતાનો પંથ કાપે છે. માર્ગમાં મચ્છુ નદીમાં બેણિયા, મસોરો, આસોઇ, ખારોડિયો, બેટી, લાવરિયો, અંધારી, મહા જેવી નાની નદીઓ ભળી જાય છે. આ નદીનો નિતાર પ્રદેશ (catchment area) લગભગ ૨,૫૧૫ ચોરસ કિલોમીટર જેટલો છે.
મચ્છુ નદી જસદણ તાલુકાના દહીંસરા ગામ પાસેથી નીકળી રાજકોટ તાલુકા, વાંકાનેર તાલુકા, મોરબી તાલુકા થઇને અંતે માળિયા (મિ.) તાલુકાના હંજીયાસર ગામ પછી કચ્છના નાના રણમાં મળી જાય છે.
આ પણ વાંચો: મોરબી દુર્ઘટનામાં અમદાવાદનો ચાવડા પરિવાર ખતમઃ પુત્રી નોંધારી થઈ
આ પણ વાંચો: મોરબી પુલ દુર્ઘટનામાં મચ્છુની જળકુંભી રાહતકાર્યમાં અવરોધરૂપ
આ પણ વાંચો:મોરબી બ્રિજ દુર્ઘટના મામલે સુપ્રીમ કોર્ટમાં દરખાસ્ત, PILમાં કરવામાં આવી હતી આ મોટી માંગ
