New Delhi : સુપ્રીમ કોર્ટે તાજેતરમાં રાજ્ય સરકારોને ખાનગી હોસ્પિટલોમાં દર્દીઓના ગેરવાજબી ચાર્જ અને શોષણને કેવી રીતે રોકવા તે અંગે નીતિગત નિર્ણય લેવા વિનંતી કરી હતી. ન્યાયાધીશ સૂર્યકાંત અને એન. કોટિશ્વર સિંહની બેન્ચે અભિપ્રાય આપ્યો કે સુપ્રીમ કોર્ટ પોતે ફરજિયાત નિર્દેશો જારી કરીને આ મુદ્દામાં દખલ કરે તે યોગ્ય ન પણ હોય.
કોર્ટે તર્ક આપ્યો કે જો તે આવા નિર્દેશો જારી કરે છે, તો તે ખાનગી ક્ષેત્રની હોસ્પિટલોના વિકાસને અવરોધી શકે છે. કોર્ટે ઉમેર્યું કે આદર્શ રીતે આ મુદ્દાને રાજ્યની નીતિઓ દ્વારા ઉકેલવો જોઈએ. “નીતિ નિર્માતાઓ દર્દીઓ અથવા તેમના સહાયકોને શોષણથી બચાવવા માટે, એક સાથે, ખાનગી સંસ્થાઓને આરોગ્ય ક્ષેત્રમાં પ્રવેશવાથી નિરાશા અને ગેરવાજબી પ્રતિબંધ ન આવે તે સુનિશ્ચિત કરવા માટે, એક સર્વાંગી દૃષ્ટિકોણ લેવા અને જરૂર મુજબ માર્ગદર્શિકા ઘડવા માટે શ્રેષ્ઠ રીતે સજ્જ છે,” કોર્ટે જણાવ્યું હતું. તેથી કોર્ટે બધા રાજ્યોને આ મુદ્દા પર નીતિગત નિર્ણય લેવાનો નિર્દેશ આપ્યો.
કોર્ટે 4 માર્ચના ચુકાદામાં જણાવાયું હતું કે, “ખાનગી ક્ષેત્રની હોસ્પિટલોના વિકાસને અવરોધે તેવા ફરજિયાત નિર્દેશો જારી કરવા આ કોર્ટ માટે યોગ્ય ન હોઈ શકે; પરંતુ તે જ સમયે, ખાનગી હોસ્પિટલોમાં દર્દીઓના ગેરવાજબી ચાર્જ અને શોષણની સમસ્યા અંગે રાજ્ય સરકારોને સંવેદનશીલ બનાવવી જરૂરી છે. પરિણામે અમે આ રિટ પિટિશનનો નિકાલ કરીએ છીએ જેમાં તમામ રાજ્ય સરકારોને આ મુદ્દા પર વિચાર કરવા અને તેમને યોગ્ય લાગે તે મુજબ યોગ્ય નીતિગત નિર્ણયો લેવાનો નિર્દેશ આપવામાં આવ્યો છે,”
કોર્ટ એક જાહેર હિતની અરજી (PIL) પર કાર્યવાહી કરી રહી હતી જેમાં હોસ્પિટલોને દર્દીઓને ફક્ત ઘરના ફાર્મસીઓમાંથી કથિત રીતે વધુ પડતા ભાવે દવાઓ અને તબીબી પુરવઠો ખરીદવા માટે દબાણ કરવાથી રોકવા માટે નિર્દેશો આપવાની માંગ કરવામાં આવી હતી. અરજદારોએ દાવો કર્યો હતો કે ખાનગી હોસ્પિટલો અને નર્સિંગ હોમ દર્દીઓ પાસેથી તેમની સંલગ્ન ફાર્મસીઓમાંથી દવાઓ અને તબીબી પુરવઠો ખરીદવાનું ફરજિયાત બનાવીને વ્યવસ્થિત રીતે વધુ પડતું ભાડું વસૂલ કરી રહ્યા છે. પરિવારના એક સભ્યએ કેન્સરની સારવાર કરાવી હતી અને દવાઓ માટે ભારે ખર્ચ ચૂકવવો પડ્યો હતો, જેના કારણે અરજદારોના વ્યક્તિગત અનુભવને કારણે આ કેસ શરૂ થયો હતો.અરજદારોએ દલીલ કરી હતી કે આવી પ્રથાઓ આર્થિક શોષણ સમાન છે અને ભારતના બંધારણની કલમ 21 હેઠળ આરોગ્યના અધિકારનું ઉલ્લંઘન કરે છે.
તેમણે વધુમાં દલીલ કરી હતી કે નિયમનકારી તંત્રના અભાવે ખાનગી હોસ્પિટલો ગેરવાજબી ચાર્જ લાદવા સક્ષમ બની હતી. તેથી, તેમણે આવી બળજબરીભરી પ્રથાઓને રોકવા માટે ન્યાયિક હસ્તક્ષેપની માંગ કરી. કોર્ટે સ્વીકાર્યું કે બધાને તબીબી સુવિધાઓ પૂરી પાડવી એ બંધારણના અનુચ્છેદ 21 હેઠળ જીવનના અધિકારનો મૂળભૂત પાસું છે.
Siddharth_Dalmia___Anr__vs__Union_of_India___Ors.pdf
જોકે, દેશની વિશાળ વસ્તીને ધ્યાનમાં રાખીને, કોર્ટે અવલોકન કર્યું કે રાજ્યોને પૂરતું તબીબી માળખાગત સુવિધા બનાવવામાં મુશ્કેલી પડી રહી છે. આ સમસ્યાને ઉકેલવા માટે, સરકારે ખાનગી સંસ્થાઓને હોસ્પિટલો સ્થાપવા માટે પ્રોત્સાહિત કર્યા, જેના પરિણામે ભારતમાં પ્રખ્યાત ખાનગી આરોગ્યસંભાળ સંસ્થાઓનો વિકાસ થયો, જે વિશ્વભરની ટોચની હોસ્પિટલોને ટક્કર આપી.
“તેથી, એ સ્વીકારવું જોઈએ કે માત્ર લોકો જ નહીં, રાજ્યો પણ મોટા પાયે જનતાને મૂળભૂત અને વિશેષ તબીબી સુવિધાઓ પૂરી પાડવા માટે આ ખાનગી સંસ્થાઓ તરફ જુએ છે,” કોર્ટે કહ્યું. કોર્ટે અવલોકન કર્યું કે તે ખાનગી આરોગ્યસંભાળ સંસ્થાઓના વિકાસને અવરોધે તેવા કોઈપણ નિર્દેશ જારી કરી શકે નહીં. તેના બદલે, તેણે રાજ્યોને આવા મુદ્દાઓ પર નીતિગત નિર્ણય લેવા હાકલ કરી.
આ પણ વાંચો:અમદાવાદના અમરાઈવાડીમાં અપશબ્દો બોલવાનું ન કહેતા અસામાજિક તત્વોએ મચાવ્યો આતંક
આ પણ વાંચો:અમદાવાદનાં સુભાષબ્રિજમાં અસામાજિક તત્વોનો આતંક, હોટેલ માલિક ગંભીર ઘાયલ
આ પણ વાંચો:અમદાવાદના સરખેજમાંથી દેશી દારૂની ભઠ્ઠી ઝડપાઈ : રૂ. 13.79 લાખનો મુદ્દામાલ કબજે
