Dharma: પ્રયાગરાજ(Prayagraj)માં આજથી મહાકુંભ (Mahakumnbh) શરૂ થઈ રહ્યો છે જે 26 ફેબ્રુઆરીએ મહાશિવરાત્રીના દિવસે સમાપ્ત થશે. મહાકુંભ એ વિશ્વનો સૌથી મોટો મેળો છે. આ મહાકુંભ મેળામાં, ભક્તો દૂર-દૂરથી પવિત્ર નદીઓમાં સ્નાન કરવા માટે આવે છે. આ સમયગાળા દરમિયાન, અમૃત સ્નાનનું વિશેષ મહત્વ છે, જેમાં પહેલા ઋષિ-મુનિઓ સ્નાન કરે છે અને પછી સામાન્ય લોકો.
એવું માનવામાં આવે છે કે મહાકુંભમાં સ્નાન કરવાથી તમામ પ્રકારના દુઃખ દૂર થાય છે અને પાપોથી મુક્તિ મળે છે. મહાકુંભ મેળો દર 12 વર્ષે હરિદ્વાર, પ્રયાગરાજ, ઉજ્જૈન અને નાસિકમાં યોજાય છે અને આમાંથી પ્રયાગરાજ ખાતે યોજાતો મહાકુંભ સૌથી ભવ્ય છે. 30-45 દિવસ સુધી ચાલતો મહાકુંભ મેળો હિન્દુઓ માટે ખૂબ મહત્વ ધરાવે છે.
હિન્દુ કેલેન્ડર મુજબ, પૂર્ણિમા તિથિ 13 જાન્યુઆરીએ એટલે કે આજે સવારે 5:03 વાગ્યે શરૂ થઈ છે અને તિથિ 14 જાન્યુઆરીએ સવારે ૩:૫૬ વાગ્યે સમાપ્ત થશે. આજે, શાહી સ્નાન માટેનો સૌથી શુભ સમય બ્રહ્મ મુહૂર્ત હશે, જે સવારે 05:27 થી 06:21 સુધીનો રહેશે. ત્યારબાદ, સ્નાન સવાર અને સાંજના શુભ સમયે કરી શકાય છે, જે સવારે 5.54 થી 7.15 વાગ્યા સુધી રહેશે. આ પછી, બપોરે 2:15 થી 2:57 વાગ્યા સુધી વિજય મુહૂર્ત રહેશે. અને સ્નાન સાંજે એટલે કે સંધ્યાકાળમાં કરી શકાય છે, જે સાંજે 5.42 થી 6.09 વાગ્યા સુધી રહેશે.
આ વખતે મહાકુંભને ખાસ માનવામાં આવી રહ્યો છે કારણ કે 144 વર્ષ પછી એક દુર્લભ સંયોગ બનવા જઈ રહ્યો છે, જે સમુદ્ર મંથન સાથે સંબંધિત હોવાનું માનવામાં આવે છે, જેમાં અમૃત માટે દેવતાઓ અને દાનવો વચ્ચે યુદ્ધ થયું હતું. આ દિવસે, સૂર્ય, ચંદ્ર અને ગુરુ ગ્રહો એક શુભ સ્થિતિ બનાવી રહ્યા છે, જે તે સમયે સમુદ્ર મંથન દરમિયાન પણ રચાઈ હતી. આ સાથે, મહાકુંભ પર રવિ યોગ પણ બનવા જઈ રહ્યો છે. રવિ યોગ આજે સવારે 7.15 વાગ્યે શરૂ થશે અને 10.38 વાગ્યે સમાપ્ત થશે. આ દિવસે ભાદરવા યોગ પણ છે અને આ યોગમાં ભગવાન વિષ્ણુની પૂજા વિશેષ ફળદાયી માનવામાં આવે છે.
મહાકુંભના નિયમો
૧. મહાકુંભ મેળામાં ભાગ લેનારા ભક્તોએ સાદું જીવન જીવવું જોઈએ.
2. મહાકુંભમાં, ઋષિ-મુનિઓ પહેલા સ્નાન કરશે અને ત્યારબાદ જ સામાન્ય લોકો સ્નાન કરી શકશે.
૩. મહાકુંભ મેળામાં સ્નાન કરવાનો એક નિશ્ચિત સમય હોય છે, જેનું પાલન કરવું ફરજિયાત છે.
૪. મહાકુંભ મેળામાં અહિંસા અને કરુણાના સિદ્ધાંતોનું પાલન કરવું ફરજિયાત છે.
૫. મહાકુંભ મેળામાં માદક દ્રવ્યોનું સેવન પ્રતિબંધિત છે. ઉપરાંત, હિંસા અને ગુસ્સાના પ્રદર્શન પર પ્રતિબંધ છે.
મહાકુંભ મેળાનું ઐતિહાસિક મહત્વ
દંતકથા અનુસાર, મહાકુંભ મેળો સમુદ્ર મંથન સાથે સંકળાયેલો છે. દંતકથા અનુસાર, એક વખત દુર્વાસા ઋષિના શાપને કારણે ઇન્દ્ર અને અન્ય દેવતાઓ નબળા પડી ગયા હતા. આનો ફાયદો ઉઠાવીને, રાક્ષસોએ દેવતાઓ પર હુમલો કર્યો અને આ યુદ્ધમાં દેવતાઓનો પરાજય થયો. પછી બધા દેવતાઓ મળીને ભગવાન વિષ્ણુ પાસે મદદ માટે ગયા અને તેમને આખી વાત કહી. ભગવાન વિષ્ણુએ રાક્ષસો સાથે મળીને તેમને સમુદ્ર મંથન કરીને તેમાંથી અમૃત કાઢવાની સલાહ આપી. જ્યારે સમુદ્ર મંથનમાંથી અમૃતનો ઘડો નીકળ્યો, ત્યારે ભગવાન ઇન્દ્રના પુત્ર જયંતે તેને લઈને આકાશમાં ઉડાન ભરી. આ બધું જોઈને, રાક્ષસો પણ અમૃતનો ઘડો લેવા માટે જયંતની પાછળ દોડ્યા અને ઘણી મહેનત પછી અમૃતનો ઘડો રાક્ષસોના હાથમાં આવી ગયો. આ પછી, અમૃત કળશ પર પોતાનો દાવો સ્થાપિત કરવા માટે દેવતાઓ અને દાનવો વચ્ચે 12 દિવસ સુધી યુદ્ધ થયું. સમુદ્ર મંથન દરમિયાન, અમૃત કળશના કેટલાક ટીપાં હરિદ્વાર, ઉજ્જૈન, પ્રયાગરાજ અને નાસિકમાં પડ્યા હતા, તેથી આ ચાર સ્થળોએ મહાકુંભ મેળાનું આયોજન કરવામાં આવે છે.
આ પણ વાંચો:મહાકુંભ મેળામાં અનોખી બેંક બની આકર્ષણનું કેન્દ્ર, જાણો શું છે તેની વિશેષતાઓ
આ પણ વાંચો:મહાકુંભ મેળામાં શાહી સ્નાન ક્યારે થશે ? શાહી અને સામાન્ય સ્નાનની તારીખ જાણો
આ પણ વાંચો:મહાકુંભ મેળામાં ભક્તો કેમ કરે છે કલ્પવાસ? જાણો તેનો મહિમા
