પૂર્વ સાંસદ અને બાહુબલી આનંદ મોહનને ગુરુવારે (27 એપ્રિલ) સવારે સહરસા જેલમાંથી મુક્ત કરવામાં આવ્યા હતા. હવે બિહાર સરકાર જેલના નિયમોમાં ફેરફાર કરવા અને ગેંગસ્ટરમાંથી રાજકારણી બનેલા આનંદ મોહનની મુક્તિનો માર્ગ સાફ કરવા બદલ ટીકાઓનો સામનો કરી રહી છે.
હકીકતમાં, ગેંગસ્ટરમાંથી રાજકારણી બનેલા મોહનને જેલની સજા મુક્તિ આદેશ હેઠળ મુક્ત કરવામાં આવ્યો છે. તાજેતરમાં જ બિહાર સરકારે જેલના નિયમોમાં ફેરફાર કર્યો હતો. આ ફેરફાર બાદ મોહન સહિત 27 દોષિતોની સમય પહેલા મુક્તિનો રસ્તો સાફ થઈ ગયો હતો. નીતિશ કુમારની આગેવાની હેઠળની બિહાર સરકારે 10 એપ્રિલે બિહાર જેલ નિયમો, 2012માં સુધારો કર્યો હતો.
આ સુધારામાં, જોગવાઈ દૂર કરવામાં આવી હતી, જેમાં કહેવામાં આવ્યું હતું કે ‘ડ્યુટી પરના સરકારી કર્મચારીની હત્યા’ના દોષિતને તેની જેલની સજામાંથી માફી/મુક્તિ આપી શકાતી નથી. બિહાર સરકારના આ નિર્ણય બાદ ઘણો વિવાદ પણ થયો છે. ટીકા કરતા નેતાઓ કહે છે કે કાયદામાં ફેરફાર આનંદ મોહનને મદદ કરવા માટે જ કરવામાં આવ્યો હતો.
હવે સવાલ એ થાય છે કે એવો કયો કાયદો હતો જેના કારણે મુક્તિનો મામલો પેચીદો બની રહ્યો હતો. આનંદ મોહનની મુક્તિમાં સૌથી મોટો અવરોધ બિહારની 1984ની અવોઈડન્સ પોલિસી હતી. વર્ષ 2002 માં ફેરફારો કરવામાં આવ્યા હતા. ફેરફાર મુજબ 5 અલગ-અલગ કેટેગરીના આરોપમાં સજા કાપી રહેલા કેદીઓને મુક્ત ન કરવાની જોગવાઈ હતી. આ પાંચ કેટેગરીમાં એકથી વધુ હત્યા, બળાત્કાર, લૂંટ, ફાંસી કે આતંકવાદી ષડયંત્રની તૈયારી અને સરકારી અધિકારીની હત્યાના દોષિતોનો સમાવેશ થાય છે.
બિહાર સરકારે કાયદામાં સુધારો કર્યો છે. હકીકતમાં, અગાઉના કાયદામાં સરકારી અધિકારીની હત્યા સંબંધિત કાયદો પણ સામેલ હતો, જેમાં 10 એપ્રિલ 2023ના રોજ સુધારો કરવામાં આવ્યો હતો. બિહાર જેલ મેન્યુઅલ 2012 ના નિયમ-481 (i) (a) માં સુધારો કરવામાં આવ્યો અને આ લાઇન દૂર કરવામાં આવી. આ પછી, સરકારી અધિકારી અથવા નોકરી પર રહેલા કર્મચારીની હત્યાને અપવાદ તરીકે ગણવામાં આવશે નહીં. તેને સાદી હત્યા ગણવામાં આવશે. આ જ કારણ છે કે હવે આનંદ મોહનની રિલીઝ આસાન થઈ ગઈ છે.
ઉલ્લેખનીય છે કે, આનંદ મોહનને ગોપાલગંજના તત્કાલિન જિલ્લા મેજિસ્ટ્રેટ જી કૃષ્ણૈયાની હત્યામાં દોષી ઠેરવવામાં આવ્યો હતો. 1994માં મુઝફ્ફરપુરના ગેંગસ્ટર છોતન શુક્લાની અંતિમયાત્રા દરમિયાન IAS અધિકારી ક્રિષ્નૈયાનું મોત થયું હતું. ઓક્ટોબર 2007માં, સ્થાનિક કોર્ટે મોહનને મૃત્યુદંડની સજા સંભળાવી, પરંતુ ડિસેમ્બર 2008માં પટના હાઈકોર્ટે ફાંસીની સજાને આજીવન કેદમાં ફેરવી. મોહને નીચલી કોર્ટના નિર્ણયને હાઈકોર્ટમાં પડકાર્યો હતો.
