New Delhi News : સુપ્રીમ કોર્ટે આજે (31 જાન્યુઆરી) ભારતના તમામ મંદિરોમાં ‘VIP’ દર્શનની સુવિધાને પડકારતી અરજી પર સુનાવણી કરવાનો ઇનકાર કર્યો હતો. જ્યારે કોર્ટે કલમ 32 હેઠળ કોઈ નિર્દેશ આપવાનો ઇનકાર કર્યો હતો, ત્યારે તેણે અવલોકન કર્યું હતું કે મંદિરોમાં આવી ‘વિશેષ સારવાર’ મનસ્વી છે. જો કે, કોર્ટે આ મુદ્દાને સરકારી સત્તાવાળાઓ માટે ખુલ્લો રાખવાનું પસંદ કર્યું. CJI સંજીવ ખન્ના અને જસ્ટિસ સંજય કુમારની બેંચ દેશભરના મંદિરો દ્વારા વસૂલવામાં આવતી VIP દર્શન ફી નાબૂદ કરવાની માંગ કરતી એક રિટ અરજી પર સુનાવણી કરી રહી હતી.
સુનાવણી દરમિયાન, અરજદારના વકીલે રાજ્યોના પ્રખ્યાત મંદિરોમાં દર્શનનો લાભ લેવા માટે અમુક પ્રકારની ‘સ્ટાન્ડર્ડ ઓપરેશન પ્રોસિજર’ સાથે આવવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો હતો. તેમણે ઉમેર્યું હતું કે કેટલાકને વિશેષ વ્યવહાર આપવો એ મનસ્વી અને સમાનતાના સિદ્ધાંતનું ઉલ્લંઘન છે. કોઈ SOP ના હોવાના કારણે નાસભાગની ઘટનાઓ પણ બને છે. તેણે દલીલ કરી:
“આજે, 12 જ્યોતિર્લિંગો, તમામ શક્તિપીઠો આ પ્રકારની પ્રથાને અનુસરી રહી છે, તે સંપૂર્ણપણે મનસ્વી, ભેદભાવપૂર્ણ છે. ગૃહ મંત્રાલય પોતે આંધ્ર પ્રદેશ રાજ્યને તેના પર ધ્યાન આપવાનું કહી રહ્યું છે, મારા પ્રભુ. અને રાજ્યને અમુક પ્રકારની SOPs તૈયાર કરો.. સંસદીય જવાબો કહે છે કે દેશમાં 60% પર્યટન ધાર્મિક પ્રવાસન છે, આ સૌથી મોટું કારણ બને છે માય લોર્ડ્સમાં નાસભાગ મચી ગઈ,” વકીલે રજૂઆત કરી.CJI એ નિર્દેશ કરે છે કે આ મુદ્દો કાયદો અને વ્યવસ્થાનો હોવાનું જણાય છે અને અરજી તે પાસા પર હોવી જોઈએ.
“કૃપા કરીને ચોક્કસ મુદ્દાના સંદર્ભમાં ચોક્કસ પ્રાર્થના કરો,” તેમણે કહ્યું. તેમણે વધુમાં સમજાવ્યું હતું કે જ્યારે બેન્ચ ઉઠાવવામાં આવેલા મુદ્દા સાથે સંમત થાય છે કે દર્શન માટે પ્રેફરન્શિયલ ટ્રીટમેન્ટ મનસ્વી છે, કોર્ટ કલમ 32 હેઠળ નિર્દેશો જારી કરી શકતી નથી અને તે યુનિયનના વિચારણા માટેનો નીતિ વિષયક હતો.બેન્ચે તેના આદેશમાં નોંધ્યું:
“જ્યારે અમારો અભિપ્રાય હોઈ શકે છે કે મંદિરોમાં પ્રવેશના સંદર્ભમાં કોઈ વિશેષ સારવાર આપવામાં આવશે નહીં, અમને નથી લાગતું કે કલમ 32 હેઠળ અધિકારક્ષેત્રનો ઉપયોગ કરવો યોગ્ય છે. અમે સ્પષ્ટ કરીએ છીએ કે અરજીને બરતરફ કરવામાં આવશે નહીં. યોગ્ય અધિકારીઓને તેઓની જરૂરિયાત મુજબ પગલાં લેવાથી અટકાવવાનો માર્ગ.”અરજીમાં દલીલ કરવામાં આવી છે કે વધારાની ‘VIP’ દર્શન ફી હેઠળ મંદિરોમાં વિશેષ અથવા ઝડપી ‘દર્શન’ આપવાની પ્રથા કલમ 14 અને 21 હેઠળ ગુણવત્તા સિદ્ધાંતનું ઉલ્લંઘન કરે છે .
કારણ કે તે એવા ભક્તો સાથે ભેદભાવ કરે છે જેઓ આવી ફી પરવડી શકતા નથી.અરજીમાં જણાવાયું છે કે રૂ.થી લઈને વધુ ફી વસૂલવામાં આવે છે. મંદિરના દેવતાઓની નજીક અને કાર્યક્ષમ પ્રવેશ મેળવવા માટે 400-500 તે સામાન્ય ભક્તો પ્રત્યે વિચારણાનો અભાવ છે જેઓ બહુવિધ ભૌતિક અને નાણાકીય અવરોધોનો સામનો કરે છે અને આવા ‘વીઆઈપી એન્ટ્રી ચાર્જ’ માટે ચૂકવણી કરવામાં અસમર્થ છે. વંચિત ભક્તોમાં, મહિલાઓ, વિકલાંગ વ્યક્તિઓ અને વરિષ્ઠ નાગરિકોને મોટી પીઠનો સામનો કરવો પડે છે.
નોંધનીય રીતે, અરજદાર હાઇલાઇટ કરે છે કે આ મુદ્દાને ઉકેલવા માટે ગૃહ મંત્રાલયને ઘણી રજૂઆતો કરવા છતાં, ઉત્તરાખંડ, ઉત્તર પ્રદેશ અને મધ્ય પ્રદેશ જેવા અન્ય રાજ્યોને છોડીને માત્ર આંધ્ર પ્રદેશ રાજ્યને મર્યાદિત નિર્દેશ આપવામાં આવ્યો છે.અરજીમાં (1) સમાનતાના અધિકાર અને ધાર્મિક સ્વતંત્રતાના ઉલ્લંઘન તરીકે VIP દર્શન ફી નાબૂદ કરવાની ઘોષણા કરવામાં આવે છે; (2) બધા ભક્તો સાથે સમાન વ્યવહાર માટે દિશા; (3) મંદિરમાં સમાન પ્રવેશ સુનિશ્ચિત કરવા યુનિયન દ્વારા સ્ટાન્ડર્ડ ઓપરેટિંગ પ્રોસિજર (SOPs) ની રચના; (4) મંદિરોના સંચાલન સંબંધિત મુદ્દાઓની દેખરેખ માટે રાષ્ટ્રીય બોર્ડની રચના
કેસની વિગતો : વિજય કિશોર ગોસ્વામી વિરુદ્ધ યુનિયન ઓફ ઈન્ડિયા અને ઓઆરએસ.| WP(C) નંબર 700/2024સર્વોચ્ચ અદાલતે ચુકાદો આપ્યો હતો કે આશ્રિતો દ્વારા મૃત વ્યક્તિઓના વ્યવસાય પર કબજો લેવાથી મોટર અકસ્માત વળતર ઘટાડવાનું યોગ્ય નથી. તે ભારપૂર્વક જણાવે છે કે વળતરના દાવાઓની આકારણીમાં મૃત વ્યક્તિઓના વ્યવસાયમાં યોગદાનને ધ્યાનમાં લેવું આવશ્યક છે.
જસ્ટિસ સુધાંશુ ધુલિયા અને અહસાનુદ્દીન અમાનુલ્લાહની બેન્ચે મૃત દંપતીની પુત્રીઓને રાહત આપી હતી જેઓ વ્યવસાય ચલાવતા હતા અને માર્ગ અકસ્માતમાં મૃત્યુ પામ્યા હતા. અપીલકર્તાઓએ વળતર પેટે ₹1 કરોડની માંગણી કરી હતી. MACT એ 7.5% વાર્ષિક વ્યાજ સાથે પિતા માટે ₹58.24 લાખ અને માતાને ₹93.61 લાખ આપ્યા. હાઈકોર્ટે આને ઘટાડીને ₹26.68 લાખ અને ₹19.22 લાખ કરી દીધા હતા, કારણ કે દીકરીઓએ બિઝનેસ સંભાળ્યો હોવાથી તેમને સુપ્રીમ કોર્ટમાં અપીલ કરવા માટે પ્રોત્સાહિત કરતાં ન્યૂનતમ નાણાકીય નુકસાન થયું હતું.
કોર્ટે વિચાર્યું કે શું MACT દ્વારા આપવામાં આવેલ વળતર ઘટાડવામાં હાઈકોર્ટ માત્ર એટલા માટે યોગ્ય છે કે કેમ કે અપીલકર્તાઓએ મૃતકનો વ્યવસાય સંભાળ્યો હતો, જેના પરિણામે વ્યવસાયમાં ન્યૂનતમ નુકસાન થયું હતું.જસ્ટિસ અમાનુલ્લા દ્વારા લખવામાં આવેલા ચુકાદાએ હાઈકોર્ટના નિર્ણયને ઉલટાવી દીધો હતો, તે નિર્દેશ કરે છે કે તે વ્યવસાયની સ્થાપનામાં મૃત વ્યક્તિઓના યોગદાનની અવગણના કરે છે. અદાલતે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે, અપીલકર્તાઓના અનુભવ અને પરિપક્વતાના અભાવને કારણે, તેઓએ નાની ઉંમરે વ્યવસાયના નિર્માણમાં પડકારોનો સામનો કરવો પડ્યો હોત, જેના કારણે તેની નફાકારકતામાં ઘટાડો થઈ શક્યો હોત. આ પરિબળ, જે ગુણક અસર નક્કી કરવા માટે સંબંધિત હતું, હાઇકોર્ટે તેના ચુકાદામાં તેની અવગણના કરી હતી.
“અમારા મતે, યોગ્ય રીતે, કે માત્ર એટલા માટે કે અપીલકર્તાઓ મૃતકના પગરખાંમાં ઉતર્યા હતા, આવી હકીકતથી, અપીલકર્તાઓ મિલ ચલાવવા માટે સક્ષમ નહીં હોય. તેમના અનુભવ અને પરિપક્વતાના અભાવને લીધે, પેઢી અથવા વ્યવસાયની નફાકારકતામાં વાસ્તવિક/અપેક્ષિત ઘટાડો થશે કે કેમ તે બાબત સુસંગત રહેશે. આવા પરિબળ, ભાવિ આવક/કમાણીના નુકસાનને લગતા દાવાની વિચારણા કરતી વખતે, તેની સાથે વ્યવહાર કરવો પડશે.” , કોર્ટે અવલોકન કર્યું હતું.
કે રામ્યા અને અન્યો વિરુદ્ધ નેશનલ ઇન્સ્યોરન્સ કંપની લિમિટેડના તાજેતરના કેસનો સંદર્ભ દોરવામાં આવ્યો હતો , જ્યાં કોર્ટે જણાવ્યું હતું કે મોટર અકસ્માત વળતર એકમાત્ર કારણસર ઘટાડી શકાય નહીં કે મૃતકના વ્યવસાયિક સાહસો અને મિલકતો દાવેદારો દ્વારા કબજે કરવામાં આવી હતી. તદનુસાર, કોર્ટે અપીલને મંજૂરી આપી અને MACT દ્વારા નિર્દેશિત વળતરની રકમ પુનઃસ્થાપિત કરી.
આ પણ વાંચો:મમતા કુલકર્ણીએ મહાકુંભમાં સાધુ બનવાનો નિર્ણય કર્યો, કિન્નર અખાડાના મહામંડલેશ્વર બનશે
આ પણ વાંચો:શ્રી પંચ દશનમ જુના અખાડાના મહામંડલેશ્વર મહાયોગી પાયલોટ બાબાનું નિધન, ત્રણ દિવસનો શોક જાહેર
