World News : ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે જોવા મળતો લશ્કરી તણાવ છેલ્લા કેટલાક દિવસથી શાંત થઈ ગયો છે. જેમાં ડ્રોન, મિસાઇલ, તોપ અને ગોળીઓના અવાજ બાદ ગઈકાલ રાતથી સરહદ પર શાંતિ છે. પરંતુ આ સમગ્ર ઘટનામાં એક મોટો પ્રશ્ન ઉભો થયો છે – જે રીતે તુર્કીએ ખુલ્લેઆમ પાકિસ્તાનને ટેકો આપ્યો છે, તે ભારત માટે કેટલો મોટો ખતરો ઉભો કરી શકે છે? આ પ્રશ્નનો જવાબ સમજવા માટે, આપણે પહેલા તુર્કીની ‘એશિયા નવેસરથી’ નીતિને સમજવી પડશે.
તુર્કીની ‘એશિયા એન્યુ’ નીતિ શું છે?
‘એશિયા એન્યુ’ એ તુર્કીની એક વ્યૂહાત્મક પહેલ છે, જેનો ઉદ્દેશ્ય એશિયાના ઇસ્લામિક દેશો સાથે સંબંધોને મજબૂત બનાવવાનો છે. આ નીતિ હેઠળ, તુર્કી ભારતના પડોશી દેશો, ખાસ કરીને પાકિસ્તાન અને બાંગ્લાદેશ સાથે વ્યૂહાત્મક અને સંરક્ષણ સહયોગ ઝડપથી વધારી રહ્યું છે, જે ભારતની પ્રાદેશિક વ્યૂહરચનાને અસર કરી રહ્યું છે. પાકિસ્તાનને શસ્ત્રો, ભારત પર પ્રતિબંધ જ્યારે પશ્ચિમી દેશોએ આતંકવાદને કારણે પાકિસ્તાનને શસ્ત્રો વેચવાનું બંધ કર્યું, ત્યારે તુર્કી અને ચીને આ ખાલી જગ્યા ભરી દીધી. હવે પાકિસ્તાનને માત્ર ચીન જ નહીં, પણ તુર્કી પાસેથી પણ અત્યાધુનિક અને યુદ્ધ-પ્રમાણિત શસ્ત્રો મળી રહ્યા છે.
બીજી તરફ, તુર્કીએ ભારતને શસ્ત્રોના વેચાણ પર સંપૂર્ણપણે પ્રતિબંધ મૂકી દીધો છે. ૧૦ જુલાઈ ૨૦૨૪ના રોજ તુર્કી સંસદની વિદેશ બાબતો સમિતિની બેઠકમાં સંરક્ષણ વિભાગના અધિકારી મુસ્તફા મુરત સેકિરે અજાણતામાં આ વાત સ્વીકારી ત્યારે આ માહિતી પ્રકાશમાં આવી. તુર્કીના શસ્ત્રો કેમ ખતરનાક છે? જ્યારે ચીની શસ્ત્રો ઘણીવાર તેમની ગુણવત્તાના અભાવ અને તકનીકી સમસ્યાઓ માટે કુખ્યાત હોય છે, ત્યારે તુર્કીના શસ્ત્રો આધુનિક અને લડાઇમાં અસરકારક સાબિત થયા છે.
અઝરબૈજાન-આર્મેનિયા યુદ્ધ અને રશિયા-યુક્રેન સંઘર્ષમાં તેમની અસરકારક ભૂમિકા જોવા મળી છે. આ જ કારણ છે કે તુર્કીનું પાકિસ્તાનને સમર્થન ભારત માટે વધુ ખતરનાક સાબિત થઈ શકે છે. તુર્કી અને પાકિસ્તાનનું સાયબર કાવતરું: લશ્કરી મદદની સાથે, તુર્કી પાકિસ્તાનને સાયબર યુદ્ધ માટે પણ તૈયાર કરી રહ્યું છે. ભારત અને અમેરિકા પર ડિજિટલ હુમલા કરવા, ઇસ્લામિક સમુદાયોને પ્રભાવિત કરવા અને પાકિસ્તાનની ટીકા અટકાવવા માટે તુર્કીએ પાકિસ્તાનને ગુપ્ત સાયબર આર્મી બનાવવામાં મદદ કરી હોવાના અહેવાલ છે. આ ઝુંબેશ 2022 થી ચાલી રહી છે .
બાંગ્લાદેશમાં પણ તુર્કીનો વધતો પ્રભાવ: જ્યારે બાંગ્લાદેશે 2022 માં ચીન સાથે સંરક્ષણ કરાર પર હસ્તાક્ષર કર્યા હતા, ત્યારે તે જ વર્ષે તુર્કી સાથે પણ આવો જ કરાર કરવામાં આવ્યો હતો. એ સ્પષ્ટ છે કે તુર્કી અને ચીન સાથે મળીને ભારતની આસપાસ એક વ્યૂહાત્મક વર્તુળ બનાવવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે. ભારત માટે સીધી ચેતવણી: તુર્કી અને ચીન ફક્ત શસ્ત્રો વેચવા પૂરતા મર્યાદિત નથી, પરંતુ તેઓ ભારતની પ્રાદેશિક સુરક્ષા, ડિજિટલ અવકાશ અને સામાજિક સંતુલનને પ્રભાવિત કરવાની વ્યૂહરચના પર પણ કામ કરી રહ્યા છે.
આવી સ્થિતિમાં, ભારતે પાકિસ્તાન સાથે લાંબા ગાળાની નીતિ બનાવવી પડશે અને આ બંને દેશોના કાવતરાઓ પર કડક નજર રાખવી પડશે. તુર્કીની ‘એશિયા વન’ નીતિ હવે ભારતની સુરક્ષા માટે એક ગંભીર પડકાર બની ગઈ છે. તુર્કી ફક્ત ભારતના દુશ્મનોને જ મજબૂત બનાવી રહ્યું નથી, પરંતુ લશ્કરી, ડિજિટલ અને વૈચારિક મોરચાઓ સાથે જોડાયેલું છુપાયેલું યુદ્ધ પણ ચલાવી રહ્યું છે.
આ પણ વાંચો:પાકિસ્તાન-ભારત યુદ્ધવિરામ પ્રયાસોમાં રચનાત્મક ભૂમિકા ભજવવા માટે ચીન તૈયાર: વિદેશ મંત્રી
આ પણ વાંચો:ભારત-પાક. યુદ્ધવિરામ બાદ ચીનનું બદલાયું વલણ! ‘પાકિસ્તાન લોખંડ જેવો મજબૂત દોસ્ત’
