• ખાલિસ્તાની આતંકવાદીઓ માટે કેનેડા સુરક્ષિત
• 18 સપ્ટેમ્બરથી ભારત કેનેડા વચ્ચેના સંબંધો ખરાબ
• નિજ્જરની હત્યામાં ભારતની સંડોવણી : ટ્રુડો

18 સપ્ટેમ્બરથી ભારત અને કેનેડા વચ્ચેના સંબંધો દિનપ્રતિદિન ખરાબ થઈ રહ્યા છે. 18 સપ્ટેમ્બરે જસ્ટિન ટ્રુડોએ સંસદમાં ખાલિસ્તાન સમર્થક હરદીપ સિંહ નિજ્જરની હત્યામાં ભારતીય અધિકારીઓની સંડોવણી વિશે કહ્યું હતું. જ્યારે મામલો વધુ ખરાબ થવા લાગ્યો ત્યારે અમેરિકા, બ્રિટન અને ઓસ્ટ્રેલિયાએ તેને સંભાળવાનો પ્રયાસ કર્યો. નિષ્ણાતોના મતે તેમને ડર છે કે આ વિવાદ ભારતને તેમનાથી દૂર લઈ શકે છે. બીજી તરફ કેનેડામાં રહેતા ભારતીયો પણ ભવિષ્ય વિશે વિચારીને ડરી ગયા છે.ત્યારે આજ મુદ્દે જોઈએ વિશેષ અહેવાલ ..

‘જો કોઈ દેશને ચિંતા કરવાની જરૂર હોય તો તે કેનેડા છે. કેનેડાને આતંકવાદીઓ, ઉગ્રવાદીઓ અને સંગઠિત ગુનેગારો માટે સુરક્ષિત આશ્રયસ્થાન તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. કેનેડાની સરકારે તે લોકોને તાત્કાલિક ભારતને સોંપવા જોઈએ, જેમના પર આતંકવાદી હોવાનો આરોપ છે. અમે કેનેડા સરકારને છેલ્લાં કેટલાંક વર્ષોમાં 20થી 25 લોકોના પ્રત્યાર્પણ અથવા તેમની સામે કાર્યવાહી કરવા વિનંતી કરી છે. આમ છતાં કોઈ મદદ મળી નથી.’

ભારતીય વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા અરિંદમ બાગચીએ ગુરુવારે આ માહિતી આપી હતી. વિદેશ મંત્રાલયે પ્રથમ વખત કેનેડા માટે ‘સેફ હેવન ફોર ટેરર’ શબ્દનો ઉપયોગ કર્યો છે. અત્યારસુધી આ શબ્દ માત્ર પાકિસ્તાન માટે જ વપરાતો હતો.

18 જૂન, 2023ના રોજ આતંકવાદી સંગઠન ખાલિસ્તાન ટાઈગર ફોર્સના ચીફ હરદીપ સિંહ નિજ્જરને કેનેડાના બ્રિટિશ કોલંબિયામાં ગુરુદ્વારાના પાર્કિંગમાં ગોળી મારીને હત્યા કરવામાં આવી હતી. નિજ્જર ભારતમાં મોસ્ટ વોન્ટેડ હતો અને તેના પર 10 લાખ રૂપિયાનું ઈનામ જાહેર કરવામાં આવ્યું હતું.

21 સપ્ટેમ્બર, 2023ના રોજ કેનેડાના વિનિપેગમાં સુખદુલ સિંહ ગિલ ઉર્ફે સુખા દુન્નેકેની ગોળી મારીને હત્યા કરવામાં આવી હતી. સુખા દુન્નેકે ભારતમાં A શ્રેણીનો ગેંગસ્ટર હતો.

વર્ષ 1980માં કેનેડા આતંકવાદીઓ અને ગેંગસ્ટરોનું આશ્રયસ્થાન બનવા લાગ્યું. જ્યારે મોટી સંખ્યામાં પંજાબી લોકો કેનેડામાં સ્થાયી થવા લાગ્યા. વિદેશી બાબતોના નિષ્ણાત પ્રવીણ સ્વામીના જણાવ્યા અનુસાર, આ એ સમય હતો જ્યારે પંજાબી સમુદાયની અંદર અને બહાર વંશીય તથા સાંસ્કૃતિક સંઘર્ષો થઈ રહ્યા હતા. આ કારણોસર આ સમયગાળા દરમિયાન પંજાબમાં ઘણી ગેંગનો ઉદય થયો. ટૂંક સમયમાં આ ગેંગના સભ્યો ભારતમાંથી કેનેડા પહોંચી ગયા. તેમની વચ્ચેના પરસ્પર સંઘર્ષને કારણે કેનેડામાં પણ અવારનવાર ગેંગવોરની ઘટનાઓ બનવા લાગી હતી.

છેલ્લાં કેટલાંક વર્ષોમાં ભારતમાંથી ભાગીને કેનેડામાં છુપાયેલા ગેંગસ્ટરો અને ખાલિસ્તાની આતંકવાદીઓની સંખ્યામાં ઝડપથી વધારો થયો છે, જેના કારણે ત્યાં દરરોજ ગેંગવોર થાય છે.

1. કેનેડાના રાજકારણમાં ખાલિસ્તાનતરફી નેતાઓની મજબૂત પકડ છે. આ નેતાઓ ખાલિસ્તાની આતંકવાદીઓને દરેક રીતે સમર્થન કરે છે. પંજાબી મૂળના ખાલિસ્તાનતરફી લોકો આ આતંકવાદીઓને ભારતવિરોધી પ્રવૃત્તિઓ માટે આર્થિક મદદ કરે છે.

ભારતમાં ઘૃણાસ્પદ ગુનાઓ કર્યા પછી મોટા ભાગના ગુંડાઓ કેનેડા જાય છે, કારણ કે તેમને અહીં ખાલિસ્તાનતરફી શીખ ફોર જસ્ટિસ અથવા SFJ સંગઠનનું સમર્થન મળે છે. શીખ ફોર જસ્ટિસના સમર્થનથી તેઓ ડ્રગ્સનો વેપાર, વસૂલી અને મની લોન્ડરિંગ જેવી પ્રવૃત્તિઓમાં જોડાય છે.

2. કેનેડામાં જસ્ટિન ટ્રુડો સરકાર ખાલિસ્તાનતરફી આતંકવાદીઓ પ્રત્યે ખૂબ નરમ વલણ ધરાવે છે. તેમની સરકારને શીખ રાજકીય પક્ષ ન્યૂ ડેમોક્રેટિક પાર્ટી એટલે કે એનડીપીનું સમર્થન છે. એવું માનવામાં આવે છે કે આ કારણોસર કેનેડા સરકાર ખાલિસ્તાનીઓ વિરુદ્ધ કોઈ કાર્યવાહી કરતી નથી.

જસ્ટિન ટ્રુડોએ 2018માં ભારતની મુલાકાત લીધી હતી. આ દરમિયાન પંજાબના તત્કાલીન મુખ્યમંત્રી કેપ્ટન અમરિંદર સિંહે તેમની સાથે ખાલિસ્તાની આતંકવાદીઓનો મુદ્દો ઉઠાવ્યો હતો.

તેમણે કહ્યું હતું કે આતંકવાદીઓ કેનેડાની ધરતી પરથી ભારતવિરોધી ગતિવિધિઓમાં વ્યસ્ત છે. આના મજબૂત પુરાવા હોવા છતાં કેનેડિયન પોલીસે તેની સામે કોઈ કાર્યવાહી કરી ન હતી.

3. કેનેડામાં પંજાબી ગેંગ મુખ્યત્વે ઈટાલિયન, કેનેડિયન અને એશિયન માફિયાઓ સાથે મળીને ગુનાઓ આચરે છે, જેના કારણે તેમની સાઠગાંઠ વધુ મજબૂત બની રહી છે.
4. કેનેડામાં સામાજિક કારણોસર પંજાબી ગેંગ પણ ઝડપથી ફેલાઈ રહી છે. કેનેડામાં રહેતા પંજાબી મૂળના લોકો આ ગુંડાઓને કારણે સુરક્ષિત અનુભવે છે. કેનેડા જતા મોટા ભાગના પંજાબીઓ ત્યાં પેપ એવન્યુમાં રોકાય છે.

આ પછી તેઓ ત્યાં રહેવા માટે ઘર શોધે છે. કેનેડામાં ઘણા પ્રસંગોએ પંજાબી મૂળના લોકોને સ્થાનિક લોકો દ્વારા હેરાન કરવામાં આવે છે. આવા પ્રસંગોએ આ લોકોને ગેંગસ્ટર્સની મદદ મળે છે.

18 સપ્ટેમ્બરથી ભારત અને કેનેડા વચ્ચેના સંબંધો દિનપ્રતિદિન ખરાબ થઈ રહ્યા છે. 18 સપ્ટેમ્બરે જસ્ટિન ટ્રુડોએ સંસદમાં ખાલિસ્તાન સમર્થક હરદીપ સિંહ નિજ્જરની હત્યામાં ભારતીય અધિકારીઓની સંડોવણી વિશે કહ્યું હતું.

જ્યારે મામલો વધુ ખરાબ થવા લાગ્યો ત્યારે અમેરિકા, બ્રિટન અને ઓસ્ટ્રેલિયાએ તેને સંભાળવાનો પ્રયાસ કર્યો. નિષ્ણાતોના મતે તેમને ડર છે કે આ વિવાદ ભારતને તેમનાથી દૂર લઈ શકે છે. બીજી તરફ કેનેડામાં રહેતા ભારતીયો પણ ભવિષ્ય વિશે વિચારીને ડરી ગયા છે.

ભારતીય ગુપ્તચર એજન્સી રિસર્ચ એન્ડ એનાલિસિસ વિંગ એટલે કે RAWના ભૂતપૂર્વ ચીફ એએસ દુલતનું માનવું છે કે જસ્ટિન ટ્રુડો નિજ્જરની હત્યા અંગે ખોટું બોલી રહ્યા છે. તે કહે છે, ‘અમે આ આરોપને સખત રીતે નકારીએ છીએ.’ જો કે, તે ચેતવણી આપે છે કે આપણે એ પણ વિચારવું જોઈએ કે કેનેડા સાથેના ખરાબ સંબંધો પંજાબ પર શું અસર કરશે.

વડાપ્રધાન બન્યા ત્યારથી જસ્ટિસ ટ્રુડો પોતાને ખાલિસ્તાનના સમર્થકો સાથે બતાવવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે. તેમનામાં એક પ્રકારની રમતિયાળતા અને પરિપક્વતાનો અભાવ જણાય છે. ખાલિસ્તાન સમર્થકોના કારણે ટ્રુડોની સરકાર ચાલી રહી છે.

‘ભારતના ગુનેગારો અને ગુંડાઓ કેનેડામાં આશરો લે છે. જે રીતે ભારતીય ચૂંટણીમાં સત્તા અને પૈસાનો ઉપયોગ થાય છે તે જ રીતે કેનેડામાં પણ થાય છે. આ ખાસ કરીને એવા વિસ્તારોમાં થાય છે જ્યાં ભારતીયો રહે છે.

કેનેડા અને ભારત વચ્ચેના સંબંધોમાં ખટાશથી ભારતીય વિદેશ નીતિને જરાય અસર થશે નહીં. ભારતની રાજદ્વારી પ્રવૃત્તિ, વિદેશ મંત્રી જયશંકરની કડક ભાષા અને પીએમ મોદીના આગ્રહથી સ્પષ્ટ થઈ ગયું છે કે ભારતને કોઈ અસર થશે નહીં. તેનું કારણ એ છે કે બજાર અને સંરક્ષણ પર ભારતનો ખર્ચ એટલો મોટો છે કે વિશ્વના અગ્રણી દેશો ભારત સાથેના સંબંધો બગાડવા માંગતા નથી.

‘અમેરિકા, તુર્કી, ઇઝરાયેલ, ફ્રાન્સ, જર્મની, વિશ્વના તમામ મોટા દેશો ભારતમાં આવવા તૈયાર છે. G20 પછી ભારતે UAE સાથે સંબંધો મજબૂત કર્યા છે. મધ્ય-પૂર્વ, દક્ષિણ-પૂર્વથી લઈને મધ્ય એશિયા સુધીના ભારતના સંબંધો પર કોઈ અસર નહીં પડે.

ચીન સાથે આપણો મોરચો પહેલેથી જ ખુલ્લો છે, શું અમેરિકા કેનેડા દ્વારા ભારત પર દબાણ કરીને ભારતને અલગ કરવાનો પ્રયાસ નથી કરી રહ્યો?

આ સવાલ પર પુષ્પેશ પંત કહે છે, ‘અમેરિકા કેનેડા દ્વારા ભારત પર દબાણ ન બનાવી શકે. જો અમેરિકાને દબાણ કરવાની જરૂર હોય તો તેની પાસે બીજી ઘણી પદ્ધતિઓ છે. કેનેડા અમેરિકાનું અનુયાયી છે. અમેરિકા જે કહેશે તે કરશે. ઓસ્ટ્રેલિયા અને અન્ય દેશો કે જેમણે કેનેડાને સમર્થન આપ્યું છે તેમના પોતાના કારણો છે.

‘કેનેડાની સંસદમાં ભારત સામેના આરોપો શરમજનક છે. જો આટલો મોટો આરોપ લગાવવો જ હતો તો તેને લગતા પુરાવા રજૂ કરવા જોઈતા હતા. કેનેડા જેઓને ભારત દ્વારા આતંકવાદી જાહેર કરવામાં આવ્યા છે તેમની સામે યોગ્ય કાર્યવાહી નથી કરી રહી.

‘કેનેડા ગુનેગારો માટે સુરક્ષિત આશ્રયસ્થાન બની ગયું છે. ભારતમાં ખાલિસ્તાન ચળવળનો અંત આવ્યો, પરંતુ કેનેડામાં આ આંદોલનને બે રીતે સમર્થન મળે છે. પ્રથમ, પાકિસ્તાન તેને ભંડોળ આપીને ખાલિસ્તાનની માંગને ઉશ્કેરે છે. બીજું, કેનેડા તરફથી રાજકીય રક્ષણ મળે છે.

આ કારણોસર, ખાલિસ્તાન સમર્થકો ત્યાં હંગામો મચાવે છે અને ભારતના સાર્વભૌમત્વને પડકારતા રહે છે. ભારતે કેનેડાને કડક સંદેશ આપ્યો છે કે આ હવે નહીં ચાલે.

ભારતની વિદેશ નીતિ ઘણી બાબતો પર નિર્ભર છે. ભારતની અર્થવ્યવસ્થા, બજાર અને વ્યૂહાત્મક મહત્વના કારણે દુનિયાના મોટા દેશો આટલા નાના મુદ્દા પર ભારત સાથેના સંબંધો બગાડે નહીં. જો અમેરિકા ચીનના વધતા પ્રભાવને ઓછો કરવા માંગે છે તો તેણે અમારો ટેકો પણ લેવો પડશે.

દક્ષિણ એશિયામાં સ્થિરતા માટે વિશ્વ પણ ભારત તરફ જુએ છે. ભારતનું મહત્વ તેની લોકશાહી અને સંસ્થાઓને કારણે સ્વીકારવામાં આવે છે. કેનેડાના વડા પ્રધાન અંગ્રેજી બોલતા દેશોને ભારત વિરુદ્ધ ભેગા કરી રહ્યા છે, આની અસર ચોક્કસપણે ભારત પર પડશે.

‘કેનેડામાં રહેતા ભારતીય મૂળના લોકોની સૌથી મોટી સમસ્યા એ છે કે કેનેડાના રાજકારણમાં ધ્રુવીકરણ છે. ત્યાં પણ હિન્દુઓ અને શીખોમાં ભાગલા પાડવાના પ્રયાસો થઈ રહ્યા છે. પાવર કોરિડોરમાં બેઠેલા લોકો દ્વેષપૂર્ણ ભાષા બોલી રહ્યા છે.