New Delhi News : કેન્દ્ર સરકારે સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ્સ પર વપરાશકર્તાઓની સુરક્ષા અને ઓનલાઈન ગુનાઓને રોકવા માટે વધુ કડક વલણ અપનાવ્યું છે. સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, કેન્દ્રીય ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને માહિતી પ્રૌદ્યોગિકી મંત્રી અશ્વિની વૈષ્ણવે (Ashwini Vaishnaw,)તેમના મંત્રાલયના અધિકારીઓને Metaને તાત્કાલિક સમન્સ મોકલવાની પ્રક્રિયા શરૂ કરવા સૂચના આપી છે. આ કાર્યવાહીનું કારણ Instagram પર બાળ જાતીય શોષણ સંબંધિત સામગ્રી (Child Sexual Abuse Material-CSAM) સાથે જોડાયેલી જાહેરાતો દેખાઈ હોવાના ગંભીર આરોપો છે.
સરકાર Meta પાસેથી સ્પષ્ટતા માંગશે કે આવી સંવેદનશીલ અને ગેરકાયદેસર સામગ્રી સાથે જોડાયેલી જાહેરાતો Instagram પર કેવી રીતે મંજૂર થઈ અને કંપનીની જાહેરાત સમીક્ષા પ્રણાલીમાં ક્યાં ખામી રહી. સાથે જ સરકાર એ પણ જાણવા માંગે છે કે આવી ઘટનાઓને રોકવા માટે Metaએ અત્યાર સુધી કયા સુરક્ષા ઉપાયો અમલમાં મૂક્યા છે.
Instagramની જાહેરાત વ્યવસ્થા અંગે સરકાર પૂછશે સવાલો
માહિતી મુજબ, IT મંત્રાલય Metaને તેની જાહેરાત મંજૂરી પ્રક્રિયા, કન્ટેન્ટ મોડરેશન સિસ્ટમ અને ઓટોમેટેડ ફિલ્ટરિંગ મિકેનિઝમ અંગે વિગતવાર જવાબ આપવા કહી શકે છે. સરકાર ખાસ કરીને જાણવા માંગે છે કે જો કંપની પાસે અદ્યતન AI આધારિત સુરક્ષા વ્યવસ્થા છે તો પછી આવી જાહેરાતો પ્લેટફોર્મ સુધી કેવી રીતે પહોંચી.
સરકારનું માનવું છે કે સોશિયલ મીડિયા કંપનીઓની જવાબદારી માત્ર જાહેરાતો પ્રકાશિત કરવાની નથી, પરંતુ વપરાશકર્તાઓને સુરક્ષિત ડિજિટલ વાતાવરણ ઉપલબ્ધ કરાવવાની પણ છે.
એક જ અઠવાડિયામાં બીજી વખત Meta સરકારના નિશાને
Meta માટે આ અઠવાડિયું પડકારજનક સાબિત થઈ રહ્યું છે. થોડા દિવસો અગાઉ જ કેન્દ્ર સરકારે WhatsAppના પ્રસ્તાવિત Username Feature અંગે કંપનીને નોટિસ પાઠવી હતી. સરકારને આશંકા છે કે મોબાઇલ નંબર વગર Username આધારિત ઓળખ ઉપલબ્ધ થવાથી ફિશિંગ, ઓનલાઈન છેતરપિંડી, ડિજિટલ ધરપકડ જેવા સાયબર ગુનાઓમાં વધારો થઈ શકે છે.
આ કારણસર સરકારે Metaને સ્પષ્ટ સૂચના આપી હતી કે સરકાર સાથેની ચર્ચા પૂર્ણ ન થાય ત્યાં સુધી આ સુવિધા શરૂ ન કરવામાં આવે.
WhatsApp Username Feature પર સરકારે શું કહ્યું?
કેન્દ્ર સરકારનું કહેવું છે કે નવી સુવિધા લોન્ચ કરતાં પહેલાં કંપનીએ તેના સુરક્ષા પાસાઓનું સંપૂર્ણ મૂલ્યાંકન કરવું જોઈએ. જો Username સિસ્ટમના કારણે નકલી ઓળખ ઉભી કરી લોકોને છેતરવાની શક્યતા વધે તો તે IT Act અને સંબંધિત નિયમોના ઉલ્લંઘન સમાન બની શકે છે.
સરકારે Metaને પૂછ્યું છે કે જો આ સુવિધાથી સાયબર ગુનાઓમાં વધારો થાય તો કંપની તેની જવાબદારી કેવી રીતે નિભાવશે.
IT નિયમોનું પાલન કરવાની યાદ અપાવી
સરકારે Metaને યાદ અપાવ્યું છે કે ભારતમાં એક મહત્વપૂર્ણ સોશિયલ મીડિયા મધ્યસ્થી તરીકે કંપની પર IT Act અને IT Rules હેઠળ તમામ જરૂરી જવાબદારીઓનું પાલન કરવાની ફરજ છે.
તેમાં માત્ર નવી સુવિધાઓ રજૂ કરવી જ નહીં પરંતુ વપરાશકર્તાઓની સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરવી, ગેરકાયદેસર સામગ્રીને રોકવી અને સંભવિત દુરુપયોગ અટકાવવો પણ સામેલ છે.
સરકારની બે મુખ્ય ચિંતાઓ
કેન્દ્ર સરકારનું ધ્યાન હાલમાં બે મુખ્ય મુદ્દાઓ પર કેન્દ્રિત છે.
- બાળકોને ઓનલાઈન હાનિકારક અને ગેરકાયદેસર સામગ્રીથી સુરક્ષિત રાખવી.
- નવી ડિજિટલ સુવિધાઓના દુરુપયોગથી વધતા સાયબર ગુનાઓને નિયંત્રિત કરવું.
સરકારનું માનવું છે કે ટેક્નોલોજીનો વિકાસ વપરાશકર્તાઓની સુરક્ષાની કિંમત પર ન થવો જોઈએ.
હવે આગળ શું થશે?
જો Metaને સત્તાવાર રીતે સમન્સ મોકલવામાં આવશે તો કંપનીએ Instagramની જાહેરાત પ્રણાલી, કન્ટેન્ટ મોડરેશન પોલિસી અને સુરક્ષા વ્યવસ્થાઓ અંગે વિગતવાર જવાબ રજૂ કરવો પડશે. બીજી તરફ WhatsApp Username Feature અંગે પણ સરકાર અને Meta વચ્ચે વધુ ચર્ચા બાદ જ અંતિમ નિર્ણય લેવાય તેવી શક્યતા છે.
આ સમગ્ર મામલો ભારતના ડિજિટલ ઇકોસિસ્ટમમાં સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ્સની જવાબદારી, વપરાશકર્તાઓની સુરક્ષા અને કડક નિયમન વચ્ચેના સંતુલન માટે મહત્વપૂર્ણ બની શકે છે.
