Ahmedabad News : અમદાવાદ (Ahmedabad) શહેર માટે ચિંતાજનક માહિતી સામે આવી છે. ગાંધીનગર સ્થિત ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઑફ સિસ્મોલોજિકલ રિસર્ચ (ISR) (Seismic Study)દ્વારા કરવામાં આવેલા વૈજ્ઞાનિક અભ્યાસમાં જાણવા મળ્યું છે કે શહેરના પશ્ચિમ વિસ્તારમાં ભૂકંપ (Earthquake)થી વધુ અસર થવાની શક્યતા છે. ખાસ કરીને થલતેજ, સેટેલાઇટ, મેમનગર અને જોધપુર જેવા વિસ્તારોને ઊંચા ભૂકંપીય જોખમ (Earthquake Risk)ધરાવતા વિસ્તારો તરીકે દર્શાવવામાં આવ્યા છે.
આ અભ્યાસ 2001ના વિનાશક ભૂજ ભૂકંપ બાદ અમદાવાદમાં થયેલી અસરને ધ્યાનમાં રાખીને તૈયાર કરવામાં આવ્યો છે. તે સમયે ભૂજથી લગભગ 240 કિલોમીટર દૂર હોવા છતાં અમદાવાદમાં અનેક બહુમાળી ઇમારતો ધરાશાયી થઈ હતી અને મોટી જાનહાનિ થઈ હતી.
પશ્ચિમ વિસ્તાર સૌથી વધુ સંવેદનશીલ
ISR દ્વારા તૈયાર કરાયેલા સંકલિત ભૂકંપીય જોખમના નકશામાં શહેરને ઓછા, મધ્યમ અને ઊંચા જોખમવાળા વિસ્તારોમાં વહેંચવામાં આવ્યું છે. તેમાં પશ્ચિમ અમદાવાદનો મોટો ભાગ હાઈ રિસ્ક ઝોન તરીકે સામે આવ્યો છે.
અભ્યાસ અનુસાર નીચેના વિસ્તારોમાં ભૂકંપનું જોખમ વધુ હોઈ શકે છે.
- થલતેજ
- સેટેલાઇટ
- મેમનગર
- જોધપુર
પૂર્વ અમદાવાદના કેટલાક વિસ્તારો પણ જોખમમાં
સંશોધન મુજબ પૂર્વ અમદાવાદમાં પણ કેટલાક વિસ્તારોને વધુ સંવેદનશીલ ગણાવવામાં આવ્યા છે.
- રખિયાલ
- બાપુનગર
- નારોલ સર્કલ
- ઈસનપુર
- ઘોડાસર
જ્યારે સોલા, ગોતા, નરોડા, વટવા, મણિનગર, વાસણા અને સરખેજ જેવા વિસ્તારોની સરખામણીએ ભૂકંપીય જોખમ ઓછું હોવાનું અભ્યાસમાં જણાવાયું છે.
કેમ અલગ-અલગ છે જોખમ?
સંશોધકોના જણાવ્યા પ્રમાણે સમગ્ર અમદાવાદમાં ભૂકંપ (Earthquake)નું જોખમ સમાન નથી. જમીનની રચના, ભૂગર્ભ સ્તરો, નદીકાંઠાના સેડિમેન્ટ, માટીના ગુણધર્મો અને ભૂકંપીય તરંગોની અસર જેવા પરિબળો અલગ-અલગ વિસ્તારોમાં નુકસાનની તીવ્રતા બદલાવી શકે છે.
વૈજ્ઞાનિક રીતે કેવી રીતે થયો અભ્યાસ?
અભ્યાસ દરમિયાન શહેરના વિવિધ વિસ્તારોમાં કુલ 23 બોરહોલ કરવામાં આવ્યા હતા.
- 11 બોરહોલ – 80 મીટર ઊંડાઈ
- 7 બોરહોલ – 47 મીટર ઊંડાઈ
- 5 બોરહોલ – 35 મીટર ઊંડાઈ
આ ઉપરાંત સપાટી પરના ભૂકંપીય તરંગોનું વિશ્લેષણ કરીને જમીનની અંદર કાપણી તરંગોની ગતિ અને ભૂગર્ભ રચનાનો અભ્યાસ કરવામાં આવ્યો હતો.
ઝોન-3માં આવે છે અમદાવાદ
ભારતીય માનક સંસ્થા (BIS) દ્વારા જાહેર કરાયેલી 2002ની ભૂકંપીય ઝોનિંગ મુજબ અમદાવાદ ઝોન-3માં આવે છે. એટલે કે શહેર મધ્યમ તીવ્રતાના ભૂકંપની અસર અનુભવી શકે તેવા વિસ્તારોમાં સામેલ છે. જોકે સ્થાનિક જમીનની રચનાના આધારે શહેરના કેટલાક વિસ્તારોમાં જોખમનું પ્રમાણ વધુ હોઈ શકે છે.
મહત્વની નોંધ
આ અભ્યાસનો અર્થ એવો નથી કે દર્શાવાયેલા વિસ્તારોમાં ટૂંક સમયમાં ભૂકંપ (Earthquake)આવશે. સંશોધન માત્ર એટલું દર્શાવે છે કે જો ભૂકંપ આવે તો સ્થાનિક ભૂગર્ભ અને જમીનની રચનાને કારણે કેટલાક વિસ્તારોમાં તેની અસર અન્ય વિસ્તારો કરતાં વધુ થઈ શકે છે. તેથી બિલ્ડિંગ કોડનું પાલન, સુરક્ષિત બાંધકામ અને આપત્તિ તૈયારી અત્યંત જરૂરી છે.
