India UNSC Permanent Membership: સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સુરક્ષા પરિષદ એટલે કે UNSCમાં ભારતને કાયમી સભ્ય બનાવવાની માંગને વધુ એક મોટું સમર્થન મળ્યું છે. યુરોપના ચાર મહત્વપૂર્ણ દેશો પોલેન્ડ, હંગેરી, સ્લોવાકિયા અને ચેક ગણરાજ્ય ભારતના કાયમી સભ્યપદના સમર્થનમાં આગળ આવ્યા છે. ન્યૂયોર્કમાં સંયુક્ત રાષ્ટ્ર મહાસભાના 81મા સત્ર દરમિયાન પ્રથમ V4+India વિદેશ મંત્રીઓની બેઠક યોજાઈ હતી, જેમાં આ મુદ્દે ચર્ચા થઈ હતી.
સ્લોવાકિયાના વિદેશ મંત્રી જુરાજ બ્લાનારે સ્પષ્ટપણે કહ્યું કે ભારત વિશ્વના સૌથી મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય લેતા મંચ એટલે કે UNSCમાં કાયમી સભ્ય તરીકે હોવું જોઈએ. આ સમર્થન ભારતની લાંબા સમયથી ચાલી રહેલી UNSC સુધારાની માંગ માટે મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે.
India UNSC Permanent Membership માટે યુરોપિયન દેશોનું સમર્થન
India UNSC Permanent Membership ની માંગને Visegrad Group એટલે કે V4ના ચાર દેશોનું સમર્થન મળ્યું છે. આ જૂથમાં પોલેન્ડ, હંગેરી, સ્લોવાકિયા અને ચેક ગણરાજ્ય સામેલ છે.
ન્યૂયોર્કમાં યોજાયેલી બેઠકમાં ભારત તરફથી વિદેશ મંત્રી એસ. જયશંકર હાજર રહ્યા હતા. V4 દેશોના વિદેશ મંત્રીઓએ પણ બેઠકમાં ભાગ લીધો હતો. બેઠક બાદ સ્લોવાકિયાના વિદેશ મંત્રી જુરાજ બ્લાનારે ભારતને UNSCની નિર્ણય લેવાની પ્રક્રિયામાં કાયમી સ્થાન મળવું જોઈએ તેવી વાત કરી હતી.
તેમણે ભારતને ગ્લોબલ સાઉથના મહત્વપૂર્ણ દેશ અને હિંદ-પ્રશાંત ક્ષેત્રની ઉભરતી શક્તિ તરીકે ગણાવ્યું હતું. તેમના જણાવ્યા અનુસાર, વૈશ્વિક નિર્ણય લેવાની પ્રક્રિયામાં ભારતની ભૂમિકા વધુ મજબૂત થવી જોઈએ.
V4+India બેઠકમાં શું ચર્ચા થઈ?
Delighted to join the Visegrád Group DPM & FM @radeksikorski #Poland DPM & FM @_OrbanAnita #Hungary FM Juraj Blanár #Slovakia and FM @petr_macinka #Czechia on the sidelines of #UNGA81. Our first meeting in the V4+India format agreed to:
✅ Closer political cooperation including… pic.twitter.com/mBqMTkC6QN
— Dr. S. Jaishankar (@DrSJaishankar) September 21, 2026
પ્રથમ V4+India વિદેશ મંત્રીઓની બેઠકમાં ભારત અને ચારેય યુરોપિયન દેશો વચ્ચેના સંબંધોને વધુ મજબૂત બનાવવા અંગે વિસ્તૃત ચર્ચા થઈ હતી. આ બેઠકમાં માત્ર UNSC સુધારા અંગે જ નહીં, પરંતુ અનેક ક્ષેત્રોમાં સહયોગ વધારવાના મુદ્દા પર પણ ચર્ચા કરવામાં આવી હતી.
બેઠકમાં વેપાર અને રોકાણ, ટેક્નોલોજી અને ઇનોવેશન, સપ્લાય ચેન, સંરક્ષણ અને સુરક્ષા, કનેક્ટિવિટી, શિક્ષણ તેમજ લોકો વચ્ચેના સંપર્ક જેવા મુદ્દાઓ ચર્ચાના કેન્દ્રમાં રહ્યા હતા.
ભારત અને V4 દેશોએ પહેલાથી ચાલી રહેલા દ્વિપક્ષીય સંબંધોને વધુ મજબૂત બનાવવા અને V4+India ફોર્મેટ દ્વારા સહયોગને નવી દિશા આપવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો હતો.
ભારત અને V4 દેશો વચ્ચે વેપાર-ટેક્નોલોજીમાં સહયોગ
ભારત અને યુરોપના V4 દેશો વચ્ચે આર્થિક તથા ટેક્નોલોજીકલ સહયોગ વધારવા પર પણ મહત્વ આપવામાં આવ્યું છે. બેઠક દરમિયાન વેપાર અને રોકાણને પ્રોત્સાહન આપવા માટે નવા માર્ગો શોધવા અંગે ચર્ચા થઈ હતી.
આ ઉપરાંત ટેક્નોલોજી, ઇનોવેશન, સંશોધન અને શિક્ષણના ક્ષેત્રોમાં ભાગીદારી વધારવા પર પણ સહમતિ બની હતી. બંને પક્ષો વચ્ચે વેપારીઓ, યુનિવર્સિટીઓ, સંશોધન સંસ્થાઓ અને અન્ય સંબંધિત સંસ્થાઓ વચ્ચે સંપર્ક વધારવા અંગે પણ વાતચીત થઈ હતી.
આ પ્રકારના સહયોગથી ભારત અને મધ્ય યુરોપના દેશો વચ્ચે આર્થિક તથા ટેક્નોલોજીકલ સંબંધો વધુ મજબૂત બની શકે છે.
વૈશ્વિક મુદ્દાઓ પર પણ ચર્ચા
V4+India બેઠકમાં આંતરરાષ્ટ્રીય અને પ્રાદેશિક મુદ્દાઓ પર પણ મંત્રીઓએ પોતાના વિચારો રજૂ કર્યા હતા. વિશ્વમાં ચાલી રહેલા વિવિધ ઘટનાક્રમ, શાંતિ અને સુરક્ષા તથા બહુપક્ષીય મંચો પર સહયોગ જેવા મુદ્દાઓ ચર્ચાયા હતા.
બહુપક્ષીય વ્યવસ્થામાં સુધારા અને ગ્લોબલ સાઉથ સામે ઊભા થયેલા પડકારો પર પણ ચર્ચા થઈ હતી. ભારત લાંબા સમયથી વૈશ્વિક સંસ્થાઓમાં સુધારા અને વિકાસશીલ દેશોને વધુ પ્રતિનિધિત્વ આપવાની વાત કરતું આવ્યું છે.
એસ. જયશંકરે સહયોગના ક્ષેત્રોની માહિતી આપી
બેઠક બાદ વિદેશ મંત્રી એસ. જયશંકરે પણ V4+India ફોર્મેટ હેઠળ બંને પક્ષો વચ્ચે સહયોગના ક્ષેત્રો અંગે માહિતી આપી હતી. તેમણે જણાવ્યું કે ભારત અને V4 દેશો રાજકીય, આર્થિક, ટેક્નોલોજીકલ, સંરક્ષણ, સાંસ્કૃતિક અને લોકો વચ્ચેના સંબંધોને વધુ મજબૂત બનાવવા માટે સાથે કામ કરશે.
વિદેશ મંત્રીઓની દર વર્ષે બેઠક યોજવાનો નિર્ણય પણ લેવામાં આવ્યો છે. આ ઉપરાંત આર્થિક સહયોગ વધારવા માટે ‘Annual Business Forum’ શરૂ કરવાની દિશામાં પણ સહમતિ થઈ છે.
ટેક્નોલોજી, ઇનોવેશન, રિસર્ચ અને શિક્ષણ જેવા ક્ષેત્રોમાં ભાગીદારી વધારવા માટે પણ નવા પ્રયાસો કરવામાં આવશે.
UNSCમાં ભારતના કાયમી સભ્યપદની માંગ કેમ મહત્વપૂર્ણ?
India UNSC Permanent Membership નો મુદ્દો ભારતની વિદેશ નીતિમાં લાંબા સમયથી મહત્વપૂર્ણ રહ્યો છે. ભારત વિશ્વની મોટી અર્થવ્યવસ્થાઓમાં સામેલ છે અને વૈશ્વિક સ્તરે તેની રાજકીય, આર્થિક તથા વ્યૂહાત્મક ભૂમિકા સતત વધી રહી છે.
હાલમાં UNSCમાં પાંચ કાયમી સભ્યો છે. આ દેશોમાં અમેરિકા, રશિયા, ચીન, ફ્રાન્સ અને બ્રિટનનો સમાવેશ થાય છે. ભારત સહિત અનેક દેશો UNSCની વર્તમાન રચનામાં સુધારાની માંગ કરી રહ્યા છે.
ભારતનું માનવું છે કે આજની વૈશ્વિક વાસ્તવિકતાઓને ધ્યાનમાં રાખીને સંયુક્ત રાષ્ટ્રની સૌથી મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય લેતી સંસ્થામાં વધુ પ્રતિનિધિત્વ હોવું જોઈએ.
V4+India ફોર્મેટ ભારત માટે નવી તક
વિદેશ મંત્રાલયના જણાવ્યા અનુસાર, પ્રથમ V4+India બેઠક ભારત અને Visegrad Group વચ્ચેના સંબંધોને સંસ્થાકીય સ્વરૂપ આપવાની દિશામાં મહત્વપૂર્ણ પગલું છે.
આ ફોર્મેટ ભારતને મધ્ય યુરોપના ચાર દેશો સાથે રાજકીય અને આર્થિક સહયોગ માટે વધુ એક મંચ પૂરું પાડે છે. એસ. જયશંકરે પણ આ બેઠકને એક નવી અને ઐતિહાસિક તક ગણાવી હતી.
એકંદરે, India UNSC Permanent Membership ને પોલેન્ડ, હંગેરી, સ્લોવાકિયા અને ચેક ગણરાજ્યનું સમર્થન ભારત માટે રાજદ્વારી રીતે મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી રહ્યું છે. સાથે જ V4+India બેઠકથી વેપાર, ટેક્નોલોજી, સંરક્ષણ, શિક્ષણ અને સંશોધન જેવા ક્ષેત્રોમાં ભારત અને યુરોપ વચ્ચેના સંબંધોને નવી ગતિ મળવાની શક્યતા છે.
