નવી દિલ્હી: અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે રશિયા પાસેથી ક્રૂડ ઓઇલ અને કુદરતી ગેસ ખરીદતા દેશો સામે વધારાના ટેરિફ અને કેટલાક પ્રતિબંધો લાગુ કરવાની જોગવાઈઓમાંથી મુક્તિ આપવાનો નિર્ણય લીધો છે. 16 ઑક્ટોબર, 2026ના રોજ જાહેર કરાયેલા કાર્યકારી આદેશથી ભારત (India)ને પણ મોટી રાહત મળી છે. આ નિર્ણય એવા સમયે આવ્યો છે, જ્યારે રશિયન ઊર્જા ખરીદતા દેશો પર 100 ટકા સુધીનો વધારાનો ટેરિફ લાગુ કરવાની જોગવાઈ અમલમાં આવવાની હતી.

અમેરિકા (America)ના આ નિર્ણયને ભારત માટે મહત્ત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી રહ્યો છે, કારણ કે ભારત રશિયા પાસેથી ક્રૂડ ઓઇલ ખરીદતા મોટા દેશોમાં સામેલ છે. જોકે, આ રાહતનો અર્થ એ નથી કે ભારત પર લાગુ પડતા તમામ અમેરિકન ટેરિફ (American Tariff) હટાવી દેવામાં આવ્યા છે. ટ્રમ્પના આદેશમાં ચોક્કસ કાયદા હેઠળની ડ્યૂટી અને કેટલીક પ્રતિબંધાત્મક જોગવાઈઓને મુક્તિ આપવામાં આવી છે.

રશિયન તેલની ખરીદી પર 100% ટેરિફની જોગવાઈ શું હતી?

અમેરિકામાં મંજૂર થયેલા ‘લિન્ડસે ઓ. ગ્રેહામ સેન્ક્શનિંગ રશિયા એન્ડ ઈરાન એક્ટ ઓફ 2026’ હેઠળ રશિયન ક્રૂડ ઓઇલ (Russian crude oil)અને કુદરતી ગેસના પાંચ સૌથી મોટા આયાતકાર દેશોમાંથી કોઈ દેશ 18 ઑક્ટોબર, 2026થી રશિયન ઊર્જાની નવી ખરીદી કરે તો તેના અમેરિકામાં નિકાસ થતા માલ પર 100 ટકા સુધીનો વધારાનો ટેરિફ લગાવવાની જોગવાઈ હતી.

આ કાયદાનો હેતુ રશિયા પર આર્થિક દબાણ વધારવાનો અને યુક્રેન (Ukraine)યુદ્ધ માટે રશિયાને મળતા આર્થિક સંસાધનો પર નિયંત્રણ લાવવાનો હતો. જોકે, કાયદામાં અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિને રાષ્ટ્રીય હિતના આધારે કેટલીક જોગવાઈઓમાંથી મુક્તિ આપવાની સત્તા પણ આપવામાં આવી હતી.

ટ્રમ્પે આ જ સત્તાનો ઉપયોગ કરીને સંબંધિત ટેરિફની જોગવાઈઓના અમલમાંથી મુક્તિ આપી છે.

ટ્રમ્પે શા માટે લીધો આ નિર્ણય?

વ્હાઇટ હાઉસ દ્વારા જાહેર કરાયેલા કાર્યકારી આદેશમાં ટ્રમ્પે જણાવ્યું કે આ મુક્તિ અમેરિકાના રાષ્ટ્રીય હિતમાં છે. આ નિર્ણય હેઠળ કાયદાની કેટલીક ડ્યૂટી, પ્રતિબંધો અને નિયંત્રણોની જોગવાઈઓ હાલ લાગુ નહીં પડે.

આ પગલાથી રશિયન તેલ ખરીદતા દેશો સામે નવા વધારાના ટેરિફ લાગુ કરવાની પ્રક્રિયા અટકી છે. જોકે, અમેરિકાએ રશિયા સામે અગાઉથી લાગુ રહેલા તમામ પ્રતિબંધો દૂર કર્યા નથી. કાર્યકારી આદેશમાં સ્પષ્ટ કરવામાં આવ્યું છે કે અગાઉના અલગ આદેશો હેઠળના રશિયા સંબંધિત પ્રતિબંધો યથાવત્ રહી શકે છે.

ભારતને આ નિર્ણયથી શું ફાયદો થશે?

ભારત માટે આ નિર્ણયનું મહત્ત્વ એ છે કે રશિયન તેલની ખરીદીના કારણે અમેરિકામાં ભારતીય ઉત્પાદનો પર નવા 100 ટકા ટેરિફ લાગુ થવાનો જે ખતરો હતો, તે હાલ પૂરતો ટળ્યો છે.

જો આ પ્રકારનો વધારાનો ટેરિફ લાગુ થયો હોત, તો અમેરિકામાં માલ નિકાસ કરતા ભારતીય ઉદ્યોગો માટે ખર્ચ વધી શક્યો હોત. ખાસ કરીને અમેરિકન બજાર પર નિર્ભર નિકાસકારોને સ્પર્ધાત્મકતા જાળવવામાં મુશ્કેલી પડી શકી હોત.

હવે સંબંધિત ટેરિફની જોગવાઈઓમાંથી મળેલી મુક્તિ ભારતના વેપાર માટે રાહતરૂપ બની શકે છે. જોકે, ભારતના તમામ ઉત્પાદનો પરના ટેરિફમાં ઘટાડો થયો છે અથવા ભારતને સંપૂર્ણ ટેરિફ મુક્તિ મળી છે, એવો અર્થ કાઢવો યોગ્ય નથી.

શું India હવે રશિયા પાસેથી મુક્તપણે તેલ ખરીદી શકશે?

ટ્રમ્પના આદેશથી સંબંધિત કાયદા હેઠળની નિર્ધારિત ટેરિફ અને કેટલીક પ્રતિબંધાત્મક જોગવાઈઓમાંથી મુક્તિ મળી છે. પરંતુ તેનો અર્થ એ નથી કે રશિયા સાથેના ઊર્જા વેપાર પર લાગુ તમામ આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રતિબંધો સમાપ્ત થઈ ગયા છે.

ભારતની તેલ ખરીદી, વેપાર વ્યવહારો, બેન્કિંગ અને શિપિંગ સંબંધિત બાબતો પર અન્ય લાગુ પ્રતિબંધો અથવા નિયમોની અસર થઈ શકે છે. તેથી દરેક વ્યવહારની સ્થિતિ લાગુ કાયદા અને સંબંધિત નિયમો પર આધારિત રહેશે.

શું ભવિષ્યમાં ફરી ટેરિફ લાગી શકે છે?

હા. વ્હાઇટ હાઉસના આદેશ મુજબ, આપવામાં આવેલી મુક્તિ ત્યાં સુધી અમલમાં રહેશે જ્યાં સુધી રાષ્ટ્રપતિ અથવા સંબંધિત અધિકારીઓ વધુ પગલાં લેવાનું યોગ્ય ન માને. એટલે કે, ભવિષ્યમાં પરિસ્થિતિ બદલાય તો અમેરિકી વહીવટીતંત્ર ફરી પગલાં લેવાની શક્યતા રાખે છે.

આ ઉપરાંત, અમેરિકી વહીવટીતંત્રને રશિયન તેલ અને ગેસની ખરીદી તેમજ રશિયા પરના પ્રતિબંધોને ટાળવામાં દેશોની સંભવિત ભૂમિકા પર નજર રાખવાની જવાબદારી સોંપવામાં આવી છે.

ભારત-અમેરિકા વેપાર સંબંધો માટે કેમ મહત્ત્વપૂર્ણ છે આ નિર્ણય?

ભારત અને અમેરિકા વચ્ચે વેપાર, ઊર્જા અને વ્યૂહાત્મક સહયોગના સંબંધો છે. રશિયન તેલની ખરીદીના મુદ્દે બંને દેશો વચ્ચે ટેરિફ સંબંધિત તણાવ ઊભો થવાની શક્યતા હતી. નવા આદેશથી વધારાના ટેરિફનો તાત્કાલિક ખતરો ઘટ્યો છે.

જોકે, બંને દેશો વચ્ચેના વેપાર સંબંધો પર અન્ય ટેરિફ, આયાત-નિકાસની નીતિઓ અને રાજદ્વારી વાટાઘાટોની અસર યથાવત્ રહી શકે છે. તેથી આ નિર્ણયને ભારત માટે રાહતરૂપ પગલું ગણાવી શકાય, પરંતુ તેને તમામ વેપારી વિવાદોનો અંત માનવો યોગ્ય નહીં હોય.

આ પણ વાંચો:ભારત અને અમેરિકા વચ્ચેના તણાવ વચ્ચે મોદી-ટ્રમ્પ મુલાકાતની સંભાવના

આ પણ વાંચો:ભારત અને અમેરિકા વચ્ચેના વચગાળાના વેપાર કરારને આગામી 48 કલાકમાં અંતિમ સ્વરૂપ અપાય તેવી શક્યતા

આ પણ વાંચો:48 કલાકમાં મોટી જાહેરાત… ભારત અને અમેરિકા વચ્ચે વેપાર કરાર પર લાગશે મહોર