રાષ્ટ્રપતિની ચૂંટણી (president election) માટે સત્તાધારી વિપક્ષ બંનેમાં હોડ જામી છે. એક તરફ રાષ્ટ્રપતિની ચૂંટણી માટે ઉમેદવારી પત્રો ભરવાની પ્રક્રિયા શરૂ થઈ રહી છે તો બીજી તરફ સત્તાધારી પક્ષ અને વિપક્ષ બંનેએ રાજકીય ગતિવિધિ માટે પ્રયાસો શરૂ કરી દીધા છે. એનડીએ સામે સામાન્ય વિપક્ષી ઉમેદવારને મેદાનમાં ઉતારવા માટે દિલ્હીની કોન્સ્ટિટ્યુશન ક્લબમાં વિરોધ પક્ષોના નેતાઓની બેઠક બોલાવવામાં આવી છે. આવી સ્થિતિમાં સવાલ એ ઊભો થાય છે કે શું સમગ્ર વિપક્ષ એક થઈને રાષ્ટ્રપતિની ચૂંટણીમાં NDAને હરાવી શકશે?

રાષ્ટ્રપતિની ચૂંટણીમાં કેટલા મતો

રાષ્ટ્રપતિની ચૂંટણીમાં લોકસભા, રાજ્યસભા અને રાજ્યોની વિધાનસભાના સભ્યોએ પોતાનો મત આપે છે. 245 સભ્યોની રાજ્યસભામાંથી માત્ર 233 સાંસદો જ મતદાન કરી શકે છે, પરંતુ જમ્મુ અને કાશ્મીરમાં વિધાનસભા(Legislative Assembly in Kashmir) ભંગ કરી દેવામાં આવી છે. આવી સ્થિતિમાં, કાશ્મીર ક્વોટાની ચાર રાજ્યસભા બેઠકો(Rajya Sabha seats) ખાલી છે, જેના કારણે રાષ્ટ્રપતિની ચૂંટણીમાં ફક્ત 229 રાજ્યસભા સાંસદો જ મતદાન કરી શકશે. લોકસભાના તમામ 543 સભ્યો મતદાનમાં ભાગ લેશે, જેમાં પેટાચૂંટણી યોજાઈ રહી છે તે બેઠકો સહિત. આ ઉપરાંત તમામ રાજ્યોના કુલ 4 હજાર 33 ધારાસભ્યો પણ રાષ્ટ્રપતિની ચૂંટણી માટે મતદાન કરશે.

રાષ્ટ્રપતિની ચૂંટણીમાં હાલ કુલ મતદારોની સંખ્યા 4 હજાર 809 હશે. જો કે તેમના મતનું મૂલ્ય અલગ-અલગ હોય છે. આ રીતે લોકસભા, રાજ્યસભા અને વિધાનસભાના સભ્યોના મતનું મૂલ્ય મળીને જોઈએ તો મતદારોના મતોનું કુલ મૂલ્ય 10 લાખ 86 હજાર 431 થાય છે. આ રીતે, રાષ્ટ્રપતિની ચૂંટણી જીતવા માટે અડધાથી વધુ વોટની જરૂર પડશે. એટલે કે રાષ્ટ્રપતિની ચૂંટણી જીતવા માટે ઓછામાં ઓછા 5,43,216 વોટની જરૂર પડશે.

NDA-વિપક્ષ કોનું ફળદુ વધુ ભારે ? 
રાષ્ટ્રપતિની ચૂંટણીમાં મતદાન કરનારા આ રાજકીય જોડાણોની તાકાત વિશે વાત કરીએ તો, કોંગ્રેસની આગેવાની હેઠળના યુપીએ ગઠબંધન પાસે હાલમાં લગભગ 23 ટકા વોટ છે જ્યારે ભાજપની આગેવાની હેઠળના એનડીએ ગઠબંધન પાસે લગભગ 48 ટકા વોટ છે. આવી સ્થિતિમાં યુપીએ સામેની લડાઈમાં ભાજપને મોટી લીડ છે, પરંતુ જો તમામ વિપક્ષી દળો સંયુક્ત રીતે ઉમેદવાર ઉભા કરશે તો રાજકીય સમીકરણો બદલાઈ જશે.

જો દેશના તમામ પ્રાદેશિક પક્ષો પોતાનું સમર્થન આપે તો એનડીએના ઉમેદવાર માટે મુશ્કેલી ઊભી થઈ શકે છે, કારણ કે જો તમામ ભાજપ વિરોધી પક્ષો એક થયા તો તેમને એનડીએ કરતાં લગભગ બે ટકા વધુ મત મળી શકે છે.  લગભગ 51 ટકા. તેથી જ ભાજપની નેતાગીરી આ બે ટકા વોટ ગેપને પૂરો કરવાના મિશનમાં વ્યસ્ત છે, ત્યારે વિપક્ષી પાર્ટીઓએ એક સામાન્ય ઉમેદવારને મેદાનમાં ઉતારવાની કોશિશ શરૂ કરી દીધી છે.

NDA પાસે કેટલા વોટ છે?

ભાજપની આગેવાની હેઠળના NDAમાં JDU, AIADMK, અપના દળ (સોનેલાલ), LJP, NPP, નિષાદ પાર્ટી, NPF, MNF, AINR કોંગ્રેસ જેવા 20 નાના પક્ષોનો સમાવેશ થાય છે. આ રીતે, NDA પાસે કુલ 10,86,431માંથી લગભગ 5,35,000 વોટ છે, જેમાં તેના સાથી પક્ષોના વજનનો સમાવેશ થાય છે. વર્તમાન આંકડાઓ અનુસાર, NDAને તેના રાષ્ટ્રપતિ પદના ઉમેદવારને જીતવા માટે 13,000 વધુ મતોની જરૂર પડશે. ભાજપ અને તેના સાથી પક્ષો પાસે કુલ વોટ શેરના લગભગ 48 ટકા છે.

વિરોધ પક્ષો પાસે કેટલા મત છે?

કોંગ્રેસના નેતૃત્વવાળી યુપીએ પાસે હાલમાં બે લાખ 59 હજાર 892 મત છે. તેમાં કોંગ્રેસ ઉપરાંત ડીએમકે, શિવસેના, આરજેડી, એનસીપી જેવી પાર્ટીઓ સામેલ છે. તે જ સમયે, જો આપણે અન્ય પક્ષોના મતો પર નજર કરીએ તો, 2 લાખ 92 હજાર 894 મત છે, જેમાં TMS, SP, YSR, TRS, BJD, આમ આદમી પાર્ટી, લેફ્ટ પાર્ટીનો સમાવેશ થાય છે. આ રીતે તમામ વિપક્ષી પાર્ટીઓ એક સાથે આવે છે તો તેમના વોટ લગભગ 51 ટકા થઈ રહ્યા છે. આ રીતે વિરોધ પક્ષો એનડીએને ટક્કર આપવાની સ્થિતિમાં જોવા મળશે.

પટનાયક-જગન રેડ્ડી કિંગમેકર

જોકે, ઓડિશાની સત્તાધારી પાર્ટી બીજુ જનતા દળ અને આંધ્ર પ્રદેશમાં સરકાર ચલાવી રહેલ YSR કોંગ્રેસ રાષ્ટ્રપતિની ચૂંટણીમાં સૌથી આગળ છે. BJD પાસે 31 હજારથી વધુના મતો છે અને YSRCP પાસે 43,000થી વધુના મૂલ્યવાળા મત છે. આવી સ્થિતિમાં, આમાંથી કોઈપણ એકના સમર્થનથી, એનડીએ સરળતાથી જીતી શકે છે, પરંતુ જો વિપક્ષમાંથી કોઈ પક્ષ એક સાથે ન આવે અને વિરોધ પક્ષના સામાન્ય ઉમેદવારની તરફેણમાં મક્કમતાથી ઊભો રહે, તો એનડીએ માટે પ્રમુખ. તમારા ઉમેદવાર માટે ચૂંટણીમાં જીતવું આસાન નહીં હોય.

દિલ્હીમાં મમતા બેનર્જીની બેઠક

વિપક્ષનો પ્રયાસ એક સામાન્ય ઉમેદવાર માટે એવું નામ શોધવાનો છે, જે નવીન પટનાયક અને જગન મોહન રેડ્ડી સાથે તમામ વિપક્ષી દળોને સાથે લઈ શકે. આને જોતા મમતા બેનર્જીએ વિપક્ષના નેતાઓને પત્ર લખીને સંયુક્ત રણનીતિ બનાવવા માટે કહ્યું છે, જેના માટે બુધવારે નવી દિલ્હીમાં એક બેઠક બોલાવવામાં આવી છે, જેમાં સોનિયા ગાંધી, અરવિંદ કેજરીવાલ અને સીતારામ યેચુરી સહિત 22 નેતાઓને બોલાવવામાં આવ્યા છે. , જેમાં કુલ 8 રાજ્યોના સીએમ પણ ભાગ લઈ શકશે.

આવી સ્થિતિમાં જો વિપક્ષ નાના પક્ષોને સાથે લાવવામાં સફળ થાય છે તો ભાજપ માટે થોડું મુશ્કેલ બની શકે છે, પરંતુ અત્યારે ઉપરનો હાથ ભાજપની તરફેણમાં નમતો જોવા મળી રહ્યો છે. જો કે આ મુદ્દે વિપક્ષમાં પણ વિભાજન જોવા મળી રહ્યું છે. આવી સ્થિતિમાં એ જોવાનું રહેશે કે રાષ્ટ્રપતિની ચૂંટણીમાં વિપક્ષ એકસાથે આવી શકશે કે કેમ?

પવાર હારેલી લડાઈ લડવા માંગતા નથી

યેચુરીએ કહ્યું, “પવાર રાષ્ટ્રપતિની ચૂંટણી માટે વિપક્ષનો ચહેરો નહીં હોય. અન્ય નામો પર વિચાર કરવામાં આવી રહ્યો છે.” વિપક્ષી સૂત્રોએ જણાવ્યું હતું કે પવાર એવી લડાઈમાં સામેલ થવા માંગતા નથી જે હારી જવાની છે. અગાઉ કોંગ્રેસે આગામી રાષ્ટ્રપતિની ચૂંટણી માટે વિપક્ષના સંયુક્ત ઉમેદવાર તરીકે પવારને સમર્થન આપ્યું હતું. પાર્ટીએ શરદ પવારને સમર્થન આપ્યું છે જ્યાં પણ તે સરકારમાં છે.

કોંગ્રેસના વરિષ્ઠ નેતા મલ્લિકાર્જુન ખડગે ગયા ગુરુવારે પાર્ટીના વડા સોનિયા ગાંધીના સંદેશ સાથે શરદ પવારને મળ્યા હતા. બંને નેતાઓ મુંબઈમાં મળ્યા હતા. AAP નેતા સંજય સિંહે પણ રવિવારે NCP સુપ્રીમોને ફોન કર્યો હતો.