ભારતમાં ટપાલ સેવા ઘણા લોકોને રોજગારીની તકો પૂરી પાડે છે અને આ સેવા સામાજિક અને આર્થિક વિકાસમાં પણ ફાળો આપે છે. ભારતમાં દર વર્ષે 9 ઓક્ટોબરથી 15 ઓક્ટોબર સુધી રાષ્ટ્રીય ટપાલ સપ્તાહ ઉજવવામાં આવે છે. આ દિવસે અનેક પ્રકારના કાર્યક્રમોનું આયોજન કરવામાં આવે છે.
આ દિવસ શા માટે ઉજવવામાં આવે છે
આ દિવસની ઉજવણીનો મુખ્ય ઉદ્દેશ લોકોને ટપાલ સેવાના મહત્વ વિશે જાગૃત કરવાનો છે. દેશ અને દુનિયાના દરેક વિકાસમાં ટપાલ વિભાગે કેવી રીતે મહત્વનું યોગદાન આપ્યું છે તે લોકોને જણાવવું જરૂરી છે.
આ વર્ષની થીમ શું છે?
આ વર્ષની થીમ છે એકસાથે ટ્રસ્ટ ફોર ટ્રસ્ટ: સલામત અને જોડાયેલ ભવિષ્ય માટે સહયોગ. આ થીમનો અર્થ છે સુરક્ષિત ભવિષ્ય માટે એકબીજાને ટેકો આપવો.
ભારતની પ્રથમ પોસ્ટ ઓફિસ
ભારતમાં આધુનિક ટપાલ વિભાગની શરૂઆત 18મી સદી પહેલા થઈ હતી. ભારતમાં પ્રથમ પોસ્ટ ઓફિસ 1774માં કોલકાતામાં ખોલવામાં આવી હતી. પોસ્ટ એ વિશ્વનું સૌથી મોટું લોજિસ્ટિક્સ નેટવર્ક છે. કોલકાતા જીપીઓની સ્થાપના 1774માં જ થઈ હતી. આ સાથે જ રેલ ટપાલ સેવા પણ શરૂ કરવામાં આવી હતી. 1774માં જ ભારતથી બ્રિટન અને ચીન સુધી દરિયાઈ ટપાલ સેવા શરૂ થઈ.
વિશ્વ પોસ્ટ દિવસનું મહત્વ
વિશ્વ પોસ્ટ ડે દ્વારા લોકોને રોજગારીની તકો મળે છે. આ દિવસ મુખ્યત્વે ટપાલ સેવાઓની ભૂમિકા વિશે લોકોમાં જાગૃતિ ફેલાવવા માટે ઉજવવામાં આવે છે. તેના ઉદ્દેશ્ય વિશે વાત કરીએ તો, તેનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય દેશોની વિકાસ સેવાના આર્થિક અને સામાજિક મહત્વને આગળ વધારવાનો છે.
વિશ્વ પોસ્ટ દિવસનો ઇતિહાસ
વર્ષ 1840 દરમિયાન ઈંગ્લેન્ડમાં એક સિસ્ટમ દાખલ કરવામાં આવી હતી. આ સિસ્ટમ હેઠળ, તમામ પોસ્ટલ લેટર્સ માટે એડવાન્સ એટલે કે પ્રીપેડ ચૂકવણી કરવાની હતી. આ સિસ્ટમ સર રોલેન્ડ હિલ દ્વારા રજૂ કરવામાં આવી હતી. આ સિસ્ટમમાં, પત્રો માટે પ્રીપેડ ચુકવણી સાથે, ઘરેલું સેવા માટે એક કેટેગરી નક્કી કરવામાં આવી હતી, જેમાં સમાન વજનના તમામ અક્ષરો માટે એક સમાન દર વસૂલવામાં આવ્યો હતો. એટલું જ નહીં સર રોલેન્ડ હિલે વિશ્વની પ્રથમ ટપાલ ટિકિટ પણ રજૂ કરી હતી.
તમામ સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાઓ માટે મહત્વપૂર્ણ મુદ્દાઓ:
યુનિવર્સલ પોસ્ટલ યુનિયન હેડક્વાર્ટર: બર્ન, સ્વિટ્ઝર્લૅન્ડ;
યુનિવર્સલ પોસ્ટલ યુનિયનની સ્થાપના: 9 ઓક્ટોબર 1874;
યુનિવર્સલ પોસ્ટલ યુનિયનના સ્થાપક: હેનરિક વોન સ્ટેફન;
યુનિવર્સલ પોસ્ટલ યુનિયન હેડ: ડિરેક્ટર જનરલ; માસાહિકો માટોકી;
યુનિવર્સલ પોસ્ટલ યુનિયન પેરેન્ટ ઓર્ગેનાઈઝેશન: યુનાઈટેડ નેશન્સ ઈકોનોમિક એન્ડ સોશિયલ કાઉન્સિલ.
