Business News: પહેલી વાર, USમાં એક અદાલતે ઇઝરાયેલના NSO જૂથને તેના કર્કશ સ્પાયવેર પેગાસસ માટે જવાબદાર ઠેરવ્યું છે, જે કંપની માટે જવાબદારીનું માપ નક્કી કરી શકે છે, જે તેણે લાંબા સમયથી, કથિત રીતે ડાઉનપ્લે કર્યું છે.આ નિર્ણય મેટા-માલિકીવાળા WhatsApp દ્વારા NSO ગ્રૂપ સામે દાખલ કરવામાં આવેલા કેસમાં આવ્યો હતો, જેમાં કેસના ન્યાયાધીશ, ફિલિસ હેમિલ્ટનને જણાવ્યું હતું કે ઇઝરાયેલી સ્પાયવેર નિર્માતા 1,400 WhatsApp વપરાશકર્તાઓના ઉપકરણોને લક્ષ્ય બનાવવા અને કમ્પ્યુટરની કલમોનું ઉલ્લંઘન કરવા માટે જવાબદાર છે. છેતરપિંડી અને દુરુપયોગ અધિનિયમ (CFAA), એક ફેડરલ સાયબર સુરક્ષા કાયદો, અને કેલિફોર્નિયામાં સમાન રાજ્ય કાયદો કેલિફોર્નિયા કહેવાય છે. કમ્પ્યુટર ડેટા એક્સેસ એન્ડ ફ્રોડ એક્ટ (CDAFA).

પેગાસસના ઉપયોગના ભોગ બનેલાઓમાં વરિષ્ઠ સરકારી અધિકારીઓ, પત્રકારો, માનવાધિકાર કાર્યકર્તાઓ, રાજકીય અસંતુષ્ટો અને રાજદ્વારીઓનો સમાવેશ થાય છે. પેગાસસની સ્થાપના ભારતમાં એવા ઉપકરણો સુધી પણ વિસ્તરી છે, જેમાં કથિત રીતે પત્રકારો, રાજકારણીઓ, કેન્દ્રીય મંત્રીઓ ઉપરાંત નાગરિક સમાજના સભ્યોનો સમાવેશ થાય છે.

યુ.એસ. માં, રાષ્ટ્રપતિ જો બિડેનના વહીવટીતંત્રે 2021 માં NSO જૂથને બ્લેકલિસ્ટમાં મૂક્યું અને યુએસ સરકારી એજન્સીઓને તેના ઉત્પાદનો ખરીદવા પર પ્રતિબંધ મૂક્યો. પેગાસસને સમગ્ર વિશ્વમાં સરમુખત્યારશાહી સરકારો દ્વારા હેક્સમાં ફસાવવામાં આવી છે.

કથિત પેગાસસ ભારતમાં નિશાન બનાવે છે, કેન્દ્રનો ઇનકાર

2021 માં, એવું નોંધવામાં આવ્યું હતું કે પેગાસસનો ઉપયોગ 300 થી વધુ ભારતીય મોબાઇલ નંબરો પર કરવામાં આવ્યો હતો, જેમાં નરેન્દ્ર મોદી સરકારમાં બે સેવા આપતા મંત્રીઓ, ત્રણ વિપક્ષી નેતાઓ, એક બંધારણીય સત્તા, ઘણા પત્રકારો અને વ્યવસાયિક વ્યક્તિઓનો સમાવેશ થાય છે.

આ ખુલાસાઓએ હુમલામાં કેન્દ્ર સરકાર અને રાજ્ય સરકારની સંડોવણી પર ભ્રમર ઉભા કર્યા, કારણ કે NSO જૂથે વારંવાર કહ્યું છે કે તે ફક્ત સરકારો અને સરકારી એજન્સીઓ સાથે જ વ્યવહાર કરે છે. જો કે, એ નોંધવું જોઇએ કે વોટ્સએપ વિ એનએસઓ ગ્રુપ કેસના ભાગ રૂપે, સીલ વગરના દસ્તાવેજોએ દર્શાવ્યું હતું કે એનએસઓ જૂથે વર્ષોથી પેગાસસની જમાવટમાં તેની ભૂમિકા ઓછી કરી હતી. ઇન્ટરવ્યુ અને સબપોઇન કરાયેલા દસ્તાવેજોના મૂલ્યાંકન દ્વારા, WhatsAppએ આ દાવાનો વિરોધ કર્યો હતો, એવો આક્ષેપ કર્યો હતો કે પેગાસસ ગ્રાહકોની તેની જમાવટમાં “નજીવી ભૂમિકા” હતી, NSO જૂથ પ્રક્રિયાના નોંધપાત્ર ભાગનું સંચાલન કરે છે.

2021 ના ​​મીડિયા અહેવાલો પછી, ભારત સરકારે પેગાસસનો ઉપયોગ કરીને દેખરેખના તમામ ‘ટોચના આક્ષેપો’ને સ્પષ્ટપણે નકારી કાઢ્યા. તે સમયે સંસદમાં આપેલા નિવેદનમાં, IT પ્રધાન અશ્વિની વૈષ્ણવે કહ્યું હતું કે અહેવાલોમાં “કોઈ દ્રવ્ય નથી”. તેમણે ઉમેર્યું હતું કે ભારતના સર્વેલન્સ કાયદા સુનિશ્ચિત કરે છે કે “અનધિકૃત દેખરેખ ન થઈ શકે”. અહેવાલોમાં દાવો કરવામાં આવ્યો હતો કે વૈષ્ણવ પોતે પેગાસસના ઉપયોગનું નિશાન બની શકે છે.

તે સમયે, NSO જૂથે એવો પણ દાવો કર્યો હતો કે જાસૂસીના આરોપો ખોટા અને ભ્રામક છે. “અહેવાલ… ખોટી ધારણાઓ અને અસમર્થિત થિયરીઓથી ભરેલો છે જે સ્ત્રોતોની વિશ્વસનીયતા અને રુચિઓ વિશે ગંભીર શંકા પેદા કરે છે. એવું લાગે છે કે ‘અજાણ્યા સ્ત્રોતો’ એ એવી માહિતી પૂરી પાડી છે જેનો કોઈ વાસ્તવિક આધાર નથી અને તે વાસ્તવિકતાથી દૂર છે,” એનએસઓ જૂથે એક નિવેદનમાં જણાવ્યું હતું.

સુપ્રીમ કોર્ટની આગેવાની હેઠળની તપાસ

ભારતમાં પેગાસસનો ઉપયોગ નાગરિકો પર કરવામાં આવ્યો હોવાના આક્ષેપો પછી, આરોપોની તપાસની માંગ કરતી અનેક અરજીઓ સુપ્રીમ કોર્ટમાં દાખલ કરવામાં આવી હતી.

2021 માં, સુપ્રીમ કોર્ટે પેગાસસ સોફ્ટવેરનો ઉપયોગ કરીને અનધિકૃત દેખરેખના આરોપોની તપાસ કરવા માટે તકનીકી નિષ્ણાતોની એક સમિતિની રચના કરી હતી. ઑગસ્ટ 2022 માં, ટેકનિકલ નિષ્ણાતોની સમિતિને તેના દ્વારા તપાસવામાં આવેલા ફોનમાં સ્પાયવેરના ઉપયોગ અંગે કોઈ નિર્ણાયક પુરાવા મળ્યા ન હતા પરંતુ નોંધ્યું હતું કે કેન્દ્ર સરકારે પેનલને “સહકાર” કર્યો ન હતો. અહેવાલ સીલ કરવામાં આવ્યો છે અને ત્યારથી જાહેરમાં પ્રકાશિત કરવામાં આવ્યો નથી.

તપાસ પેનલની દેખરેખ કરી રહેલા નિવૃત્ત ન્યાયાધીશ જસ્ટિસ આર વી રવિન્દ્ર “જેમ કે રિપોર્ટ સુપ્રીમ કોર્ટમાં સબમિટ કરવામાં આવ્યો છે, તેમ કોઈ ટિપ્પણી કરવી યોગ્ય રહેશે નહીં.”

રાજ્યોમાં સામસામે

ભારતીય નાગરિકો પર પેગાસસનો ઉપયોગ કરવામાં કેન્દ્ર સરકારની સંડોવણી શંકાસ્પદ રહી હોવા છતાં, સ્પાયવેર ઓછામાં ઓછા બે રાજ્યો – પશ્ચિમ બંગાળ અને આંધ્રપ્રદેશમાં ખૂબ જ ચર્ચિત મુદ્દો બની ગયો હતો.

2021 માં, પશ્ચિમ બંગાળ સરકારે પેગાસસનો ઉપયોગ કરીને ફોનની કથિત દેખરેખ માટે તપાસ પંચની સ્થાપના કરી. રાજ્યના અભિનેતાઓ અને બિન-રાજ્ય અભિનેતાઓના હાથમાં, આવા ઇન્ટરસેપ્શન દ્વારા એકત્રિત કરવામાં આવેલી માહિતીના કબજા, સંગ્રહ અને ઉપયોગની અન્ય બાબતોની તપાસ કરવા અને અન્ય બાબતોની જાણ કરવા માટે તેની સ્થાપના કરવામાં આવી હતી.” જો કે, સુપ્રીમ કોર્ટે તેની કાર્યવાહી પર રોક લગાવી દીધી હોવાથી કમિશનનું કામ અટકી ગયું હતું.

પશ્ચિમ બંગાળના મુખ્ય પ્રધાન મમતા બેનર્જીએ પાછળથી દાવો કર્યો હતો કે પશ્ચિમ બંગાળ સરકારને પેગાસસ સ્પાયવેર ખરીદવાની ઓફર મળી હતી, NSO ગ્રૂપ લગભગ ચાર-પાંચ વર્ષ પહેલાં રાજ્ય પોલીસને રૂ. 25 કરોડમાં તેના સ્પાયવેર આપવા તૈયાર છે.

આંધ્ર પ્રદેશમાં, પેગાસસનો કથિત ઉપયોગ YSRCP અને TDP વચ્ચે રાજકીય મુદ્દો બની ગયો. 2022 માં, રાજ્યની એસેમ્બલીએ પશ્ચિમ બંગાળને પેગાસસ ઓફર કરવામાં આવી હોવાના બેનર્જીના નિવેદનોને પગલે, અગાઉની તેલુગુ દેશમ પાર્ટી (DTP) સરકારે પેગાસસ ખરીદ્યું હતું અને તેનો ઉપયોગ કર્યો હતો કે કેમ તે શોધવા માટે એક સમિતિની રચના કરવાનો ઠરાવ પસાર કર્યો હતો.

વાયએસઆરસીપી, જે તે સમયે રાજ્યમાં સત્તામાં હતી, તેણે આરોપ લગાવ્યો કે ટીડીપી સુપ્રીમો એન ચંદ્રબાબુ નાયડુએ તે સમયે વાયએસ જગન મોહન રેડ્ડી સહિતના હરીફ રાજકીય નેતાઓ પર નજર રાખવા માટે અગાઉ પેગાસસ સ્પાયવેર ખરીદ્યું હશે.

2024 માં, જ્યારે ટીડીપીએ વિધાનસભાની ચૂંટણી જીત્યા પછી રાજ્ય પર ફરીથી નિયંત્રણ મેળવ્યું, ત્યારે ચંદ્રાબાબુ નાયડુએ પોલીસ મહાનિર્દેશક (DGP) પાસેથી રિપોર્ટ માંગ્યો કે શું પેગાસસનો ઉપયોગ તેમના અને તેમના પુત્ર એન લોકેશ નાયડુના ફોન ટેપ કરવા માટે કરવામાં આવ્યો હતો. વાયએસ જગન મોહન રેડ્ડી શાસન.

લોકેશ નાયડુએ ધ ઈન્ડિયન એક્સપ્રેસને જણાવ્યું હતું કે તેમને અને નાયડુને બે વાર નિશાન બનાવવામાં આવ્યા હતા અને તેમને તેમના મોબાઈલ ફોન પર એલર્ટ મળ્યા હતા. “મને બે વાર ટાર્ગેટ કરવામાં આવ્યો છે, એક વખત માર્ચ 2023માં મારી યુવા ગલમ યાત્રા દરમિયાન અને એકવાર આ એપ્રિલમાં પ્રચાર દરમિયાન. અમને બંનેને એપલ તરફથી ચેતવણીઓ મળી હતી. અમને શંકા છે કે જગન સરકાર દ્વારા અમારા ફોન ટેપ કરવા માટે પેગાસસનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો,” લોકેશે કહ્યું.