પહેલા ખરાબ હવામાન અને હવે ઓક્સિજન લીક... શુભાંશુ શુક્લાના અવકાશ મિશનમાં વારંવાર અવરોધ આવી રહ્યો છે

Tech News: ગ્રુપ કેપ્ટન શુભાંશુ શુક્લાનું એક્સિઓમ 04 મિશન, જે 8 જૂન, 10 જૂન અને 11 જૂને મુલતવી રાખવામાં આવ્યું છે. હવે આગામી લોન્ચ તારીખ સ્પેસએક્સ ટીમ દ્વારા જાહેર કરવામાં આવશે. પહેલા હવામાન કારણ હતું, પછી LOX લીકેજ. જેના કારણે તે વારંવાર વિલંબનો સામનો કરી રહ્યું છે. ચાલો સમજીએ કે LOX શું છે? તે કેમ લીક થાય છે? તેનો ઉપયોગ શું છે?

LOX શું છે?

LOX એટલે લિક્વિડ ઓક્સિજન. તે ઓક્સિજનનું એક સ્વરૂપ છે, જે ખૂબ જ ઓછા તાપમાને (-183 ડિગ્રી સેલ્સિયસ) પ્રવાહી સ્થિતિમાં હોય છે. અવકાશ મિશનમાં, LOX નો ઉપયોગ રોકેટ એન્જિન ચલાવવા માટે બળતણ તરીકે થાય છે. તે ઓક્સિજન પૂરું પાડે છે, જે રોકેટ ઇંધણ (જેમ કે કેરોસીન અથવા હાઇડ્રોજન) બાળવા માટે જરૂરી છે.

LOX નો ઉપયોગ

LOX નો ઉપયોગ મુખ્યત્વે રોકેટ એન્જિનમાં ઓક્સિડાઇઝર તરીકે થાય છે. જ્યારે રોકેટ લોન્ચ થાય છે, ત્યારે LOX અને ઇંધણને જોડવામાં આવે છે અને બાળવામાં આવે છે, જેનાથી ઘણી બધી ઉર્જા ઉત્પન્ન થાય છે. રોકેટ ઉપર ચઢે છે. રોકેટ એન્જિન LOX વગર કામ કરી શકતા નથી, કારણ કે બળતણ બાળવા માટે ઓક્સિજનની જરૂર પડે છે. ઉદાહરણ તરીકે…

ફાલ્કન 9 રોકેટ: સ્પેસએક્સના ફાલ્કન 9 રોકેટમાં LOX અને RP-1 (રિફાઇન્ડ પેટ્રોલિયમ)નો ઉપયોગ થાય છે.

સ્પેસ શટલ: નાસાના સ્પેસ શટલમાં LOX અને હાઇડ્રોજનનો ઉપયોગ થતો હતો.

LOX લીક થવાના ઘણા કારણો છે…

તાપમાનમાં તફાવત: LOX ખૂબ ઠંડુ (-183 ડિગ્રી સેલ્સિયસ) છે, અને જ્યારે તેને સંગ્રહિત અથવા પરિવહન કરવામાં આવે છે, ત્યારે પાઈપો અથવા ટાંકીઓમાં તાપમાનનો તફાવત લીક થવાનું કારણ બની શકે છે.

યાંત્રિક નિષ્ફળતા: પાઈપો, વાલ્વ અથવા સીલમાં ખામી લીક થવાનું કારણ બની શકે છે.

કંપન અને દબાણ: રોકેટ લોન્ચ દરમિયાન કંપન અને દબાણ લીક થવાનું કારણ બની શકે છે.

કાટ: લાંબા ગાળાના ઉપયોગથી પાઈપો અથવા ટાંકીમાં કાટ લાગી શકે છે, જે લીકેજનું કારણ બને છે.

માનવ ભૂલ: ઇન્સ્ટોલેશન અથવા જાળવણી દરમિયાન ભૂલો પણ લીકેજનું કારણ બની શકે છે.