New Delhi News: 1928માં પ્રથમ વખત મહિલાઓને રનિંગ ટ્રેક પર દોડવાની મંજૂરી આપવામાં આવી હતી. આ પહેલા ઓલિમ્પિક ઈતિહાસમાં મહિલાઓ ટ્રેક પર દોડી શકતી નહોતી. તેને માત્ર સ્વિમિંગ અને ટેનિસ જેવી હળવી રમતોની મંજૂરી હતી. સામાન્ય રીતે એક વિચિત્ર માન્યતા હતી કે સ્ત્રીઓને સખત રમતો માટે બનાવવામાં આવી નથી. તે સમયે એવું માનવામાં આવતું હતું કે જો મહિલાઓ એથ્લેટિક્સમાં વધુ ભાગ લેશે તો તેઓ પુરુષો જેવી બની જશે. પુરુષોની આ વિચારસરણીએ મહિલાઓને લાંબા સમય સુધી ઘણી રમતોથી દૂર રાખી. આજે જો તે દોડ, બરછી, હેમર થ્રો, વેઈટ લિફ્ટિંગ, કુસ્તી કે બોક્સિંગમાં ચેમ્પિયન બની રહી છે તો તે તેની ક્ષમતા વિશે જ જણાવે છે. આ દર્શાવે છે કે મહિલાઓ શારીરિક રીતે પણ પુરુષો કરતાં ઓછી નથી. તાજેતરમાં, પેરિસ ઓલિમ્પિકમાં પણ લિંગ વિવાદ હેડલાઇન્સમાં છે. જો કે પેરિસ ઓલિમ્પિકને જેન્ડર ન્યુટ્રલ તરીકે પ્રમોટ કરવામાં આવ્યું હતું, પરંતુ હવે આના પર પ્રશ્નો ઉભા થયા છે.
કારિનીને 30 સેકન્ડની અંદર ચહેરા પર જોરદાર મુક્કો વાગ્યો
1 ઓગસ્ટના રોજ અલ્જેરિયાની બોક્સર ઈમાન ખેલીફ અને ઈટાલિયન બોક્સર એન્જલ કેરિની વચ્ચે બોક્સિંગ થઈ રહ્યું હતું. મેચ શરૂ થયાને 30 સેકન્ડ જ હતી કે ઈમાન ખલીફે કરીનીના ચહેરા પર જોરદાર મુક્કો માર્યો. પહેલા તો કેરિનીએ વિચાર્યું કે તે ફાઈટ ચાલુ રાખશે, પરંતુ આ મુક્કો એટલો જોરદાર હતો કે કારિનીએ 46 સેકન્ડમાં રિંગ છોડી દીધી. મેચ છોડ્યા બાદ કારિનીએ કહ્યું કે મેં મારા આખા જીવનમાં ક્યારેય આટલા જોરદાર મુક્કાઓનો સામનો કર્યો નથી. ઈમાન એક ટ્રાન્સજેન્ડર છે, જેના કારણે મને લાગ્યું કે હું કોઈ પુરુષ બોક્સર સામે સ્પર્ધા કરી રહી છું.
ખરેખર, ઈમાન ટ્રાન્સજેન્ડર એથ્લેટ નથી. તેનો જન્મ સ્ત્રી તરીકે થયો હતો, પરંતુ તેને સેક્સ ડેવલપમેન્ટ ડિસઓર્ડર છે, જેના કારણે તેના જનીનોમાં XY રંગસૂત્રો અને ઉચ્ચ ટેસ્ટોસ્ટેરોનનું સ્તર પુરૂષ રમતવીરોની જેમ જ છે. લોકો સોશિયલ મીડિયા પર આરોપ લગાવી રહ્યા છે કે ઈમાનમાં ટેસ્ટોસ્ટેરોનનું સ્તર વધારે છે. આ હોર્મોન પુરુષોમાં વધુ જોવા મળે છે, તેથી જ મહિલાઓની સ્પર્ધામાં ઈમાનની ભાગીદારી પર વિવાદ છે.
સાયન્ટિફિક અમેરિકન પર પ્રકાશિત એક રિસર્ચ અનુસાર, 1966માં નક્કી કરવામાં આવ્યું હતું કે મહિલા ખેલાડીઓની ન્યૂડ પરેડ કરાવવામાં આવે. તે એટલું અજીબ હતું કે તે સમયે તેને ‘પીક એન્ડ પોક ટેસ્ટ’ પણ કહેવામાં આવતું હતું. આમાં, ટ્રેક પર દોડતા પહેલા, મહિલા એથ્લેટને બંધ રૂમમાં જવું પડ્યું હતું અને લોકોની પેનલની સામે તેના કપડાં ઉતારવા પડ્યા હતા, જેણે નક્કી કર્યું હતું કે એથ્લેટનું શરીર મહિલા જેવું જ છે કે નહીં.
1968માં ઓલિમ્પિકમાં સેક્સ ટેસ્ટ લાગુ કરવામાં આવ્યો
ઇન્ટરનેશનલ એસોસિએશન ઓફ એથ્લેટિક્સ ફેડરેશન (IAAF) એ પ્રથમ વખત લિંગ પરીક્ષણ ફરજિયાત બનાવ્યું છે. વાસ્તવમાં, આ ટેસ્ટ 1966માં યુરોપિયન એથ્લેટિક્સ ચેમ્પિયનશિપની શરૂઆતમાં ફરજિયાત બનાવવામાં આવી હતી. તે સમયે, એવા અહેવાલો હતા કે સોવિયેત યુનિયન અને પૂર્વીય યુરોપમાં કેટલીક શ્રેષ્ઠ મહિલા એથ્લેટ ખરેખર પુરુષો હતી. આ તપાસ 1968 ઓલિમ્પિકમાં પ્રથમ વખત કરવામાં આવી હતી. બાદમાં, આ ટેસ્ટથી બચવા માટે, ઘણા ખેલાડીઓએ સર્જરી પણ કરાવવાનું શરૂ કર્યું. આ કારણે, તે રમત પછી તેઓ ઓળખની કટોકટીનો સામનો કરવા લાગ્યા અને કેટલાક ડિપ્રેશન અને એકલતાના કારણે આત્મહત્યા કરવાના અહેવાલો પણ આવ્યા.
1985 માં, કોબે, જાપાનમાં વર્લ્ડ યુનિવર્સિટી ગેમ્સ યોજાઈ રહી હતી. તે સમયે મારિયા જોસ માર્ટિન્સ નામની મહિલા દોડવીર સેક્સ વેરિફિકેશનમાં નિષ્ફળ રહી હતી. જ્યારે આ પહેલા તે 1983માં વર્લ્ડ એથ્લેટિક્સ ચેમ્પિયનશિપમાં આ ટેસ્ટમાં સફળ રહી હતી. તે આ રમતમાંથી બહાર ફેંકાઈ ગયો હતો. પરંતુ, તેણી તેની સામે લડતી રહી. ફિનિશ આનુવંશિકશાસ્ત્રી આલ્બર્ટ ડે લા ચેપલે તેને આમાં ટેકો આપ્યો હતો. તેણે બાર બોડી સમક્ષ આ મુદ્દો સ્પષ્ટપણે ઉઠાવ્યો હતો કે ઇન્ટરસેક્સ મહિલાઓ માટે લિંગ પરીક્ષણ પૂરતું નથી. ત્યારથી, રંગસૂત્ર આધારિત જાતિ ચકાસણી પરીક્ષણ દૂર કરવાની પ્રક્રિયા શરૂ કરવામાં આવી હતી.
ઇન્ટરસેક્સ લોકો કોણ છે તે અંગે વિવાદ
ઇન્ટરસેક્સ લોકો તે છે જેઓ બહુવિધ જાતીય લાક્ષણિકતાઓ સાથે જન્મે છે. યુનાઈટેડ નેશન્સ હાઈ કમિશનર ફોર હ્યુમન રાઈટ્સના કાર્યાલયના જણાવ્યા અનુસાર, આ લોકોમાં વિવિધ રંગસૂત્રો અથવા જનનેન્દ્રિયો હોય છે જે સામાન્ય પુરુષ અથવા સ્ત્રી શરીરની લાક્ષણિક દ્વિસંગી ધારણાઓ સાથે બંધબેસતા નથી. ઉદાહરણ તરીકે, કોઈ વ્યક્તિ બહારથી સ્ત્રી જેવો દેખાઈ શકે છે, પરંતુ અંદરથી પુરુષ શરીરની રચના ધરાવે છે.
આ સમસ્યા ત્યારે થાય છે જ્યારે માદા તરીકે જન્મેલા વ્યક્તિના જીન્સમાં XY ક્રોમોઝોમ જોવા મળે છે. તેમાં સ્ત્રી જેવા પ્રજનન અંગોનો વિકાસ થાય છે. ખરેખર, આ સ્વાયર સિન્ડ્રોમ નામનો વિકાર છે. તેને ડિસઓર્ડર ઓફ સેક્સ ડેવલપમેન્ટ (DSD) પણ કહેવામાં આવે છે. આ અંગે હંમેશા લિંગ પાત્રતાનો વિવાદ રહ્યો છે. લોકોનું કહેવું છે કે આવા લોકોને મહિલા કેટેગરીમાં રમવાથી રોકવું જોઈએ, કારણ કે તેઓ હરીફ મહિલા ખેલાડીઓને પાછળ રાખી દે છે. આવી સ્ત્રીઓમાં ટેસ્ટોસ્ટેરોનનું સ્તર ઘણું ઊંચું રહે છે. તેને ડિફરન્સ ઓફ સેક્સ ડેવલપમેન્ટ ડિસઓર્ડર પણ કહેવામાં આવે છે. આવા લોકોમાં સામાન્ય મહિલાઓ કરતાં વધુ તાકાત હોય છે.
શું છે સેક્સ વેરિફિકેશનનો આધાર
મહિલા ખેલાડીઓની તપાસ સાથે સંબંધિત સેક્સ વેરિફિકેશન ખૂબ જટિલ પ્રક્રિયા છે. પરીક્ષણનો આધાર સેક્સ રંગસૂત્રો છે, જેને XX અથવા XY કહેવામાં આવે છે. સામાન્ય રીતે, કોઈપણ વ્યક્તિનું લિંગ રંગસૂત્રોના આધારે નક્કી કરવામાં આવે છે, જે એક પેઢીથી બીજી પેઢી સુધી જનીનો વહન કરે છે. મનુષ્યમાં રંગસૂત્રોની 23 જોડી હોય છે. પુરુષો અને સ્ત્રીઓમાં 22 જોડી સમાન હોય છે. આ બધાથી અલગ માત્ર એક જ રંગસૂત્ર છે, જેને સેક્સ ક્રોમોઝોમ કહે છે. પુરુષોમાં XY રંગસૂત્રો હોય છે, જ્યારે સ્ત્રીઓમાં XX રંગસૂત્રો હોય છે.
2009માં, દક્ષિણ આફ્રિકાની દોડવીર કેસ્ટર સેમેન્યા, 800 મીટરની દોડમાં બે વખતની ઓલિમ્પિયન, તેના શરીરમાં ટેસ્ટોસ્ટેરોનના ઉચ્ચ સ્તરને કારણે વિશ્વ એથ્લેટિક્સ દ્વારા પ્રતિબંધિત કરવામાં આવ્યો હતો. વર્લ્ડ એથ્લેટિક્સ એ ટ્રેક અને ફિલ્ડ સ્પર્ધાઓનું સંચાલન કરતી સંસ્થા છે. તે અગાઉ ઇન્ટરનેશનલ એસોસિએશન ઓફ એથ્લેટિક્સ એટલે કે IAAF તરીકે જાણીતું હતું. તે સમયે IAAFએ સેમેન્યાને લિંગ પરીક્ષણ કરાવવા માટે કહ્યું હતું.
હાઈપરએન્ડ્રોજેનિઝમ શું છે, હોર્મોન ટેસ્ટ કેટલો સચોટ છે?
હાઈપરએન્ડ્રોજેનિઝમ એ એવી સ્થિતિ છે જેમાં સ્ત્રીનું શરીર પુરુષો કરતાં વધુ ટેસ્ટોસ્ટેરોન હોર્મોન્સ ઉત્પન્ન કરે છે. આવી સ્થિતિમાં જો હોર્મોન ટેસ્ટ કરવામાં આવે તો આ ડિસઓર્ડરથી પીડિત મહિલા તેમાં ફેલ થઈ જશે અને તેને મહિલા વર્ગમાં રમવાની મંજૂરી આપવામાં આવશે નહીં. ભારતની શાંતિ સુંદરરાજનનું ઉદાહરણ સૌની સામે છે. શાંતિએ 2006 દોહા એશિયન ગેમ્સમાં 800 મીટરની દોડમાં સિલ્વર મેડલ જીત્યો હતો, પરંતુ લિંગ પરીક્ષણમાં નિષ્ફળ જતાં મેડલ તેની પાસેથી છીનવાઈ ગયો હતો. શાંતિ પણ હાઈપરએન્ડ્રોજેનિઝમથી પીડાતી હતી.
દુતી ચંદ પણ બની હતી શિકાર
વર્ષ 2015માં ઈન્ટરનેશનલ ઓલિમ્પિક કમિટી (IOC)ના નિયમોમાં ફેરફાર કરવામાં આવ્યો હતો, જેના હેઠળ જોગવાઈ કરવામાં આવી હતી કે જો કોઈ એથ્લેટનું ટેસ્ટોસ્ટેરોન હોર્મોન ચોક્કસ સ્તરથી ઓછું હોય તો ટ્રાન્સજેન્ડર એથ્લેટ મહિલા સ્પર્ધામાં ભાગ લઈ શકે છે. . આવો જ વિવાદ ભારતમાં પણ થયો હતો. ભારતીય દોડવીર દુતી ચંદે 2007માં તેનો પ્રથમ રાષ્ટ્રીય સ્તરનો ચંદ્રક જીત્યો હતો. 2013માં તેણે એશિયન ચેમ્પિયનશિપમાં પણ બ્રોન્ઝ મેળવ્યો હતો. પરંતુ, 2014ની કોમનવેલ્થ ગેમ્સમાં ભાગ લેનારી ભારતીય ટુકડીમાંથી તેનું નામ કાઢી નાખવામાં આવ્યું હતું. ભારતીય એથ્લેટિક્સ ફેડરેશનના જણાવ્યા અનુસાર તેના શરીરમાં ટેસ્ટોસ્ટેરોનનું પ્રમાણ ઘણું વધારે હોવાનું જાણવા મળ્યું હતું. આ કારણે તેના પર મહિલા ખેલાડી તરીકે ભાગ લેવા પર પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો હતો.
DSD પીડિત ખેલાડીઓને મહિલા વર્ગમાં રમવાની મંજૂરી
નવેમ્બર 1, 2018 ના રોજ, IAAF એ DSD ધરાવતા લોકો માટે એક નવો નિયમ લાગુ કર્યો. એવું કહેવામાં આવ્યું હતું કે ડીએસડીથી પીડિત મહિલા ખેલાડીઓ, 400 મીટર, 800 મીટર, 1 માઇલ અને હર્ડલ્સ રેસમાં ભાગ લે છે, તેમને માત્ર મહિલા વર્ગમાં રમવાની મંજૂરી આપવામાં આવી હતી. આમાં ટેસ્ટોસ્ટેરોનની માત્રાના આધારે રમવાની પરવાનગી આપવામાં આવી. જો કોઈ મહિલા એથ્લેટ અથવા ઈન્ટરસેક્સ એથ્લેટ મહિલા વર્ગમાં રમવા માંગે છે, તો તેના શરીરમાં ટેસ્ટોસ્ટેરોનનું સ્તર છેલ્લા 6 મહિનાથી 5 નેનો મોલ્સ પ્રતિ લિટરથી વધુ ન હોવું જોઈએ. હવે આ મર્યાદા ઘટાડીને 2.5 નેનોમોલ્સ પ્રતિ લિટર કરવામાં આવી છે.
2021 માં, ઇન્ટરનેશનલ ઓલિમ્પિક કમિટી એટલે કે IOC એ લિંગ પરીક્ષણનો મુદ્દો ઇન્ટરનેશનલ સ્પોર્ટ્સ ફેડરેશન પર છોડી દીધો હતો. હવે પણ IOC એ કહ્યું છે કે દરેક વ્યક્તિને કોઈપણ ભેદભાવ વિના રમતગમતમાં ભાગ લેવાનો અધિકાર છે. મહિલા વર્ગમાં ઈમાન અને લિનના સમાવેશ પર, IOC એ કહ્યું કે પેરિસ ઓલિમ્પિક 2024 ની બોક્સિંગ ટુર્નામેન્ટમાં ભાગ લેનાર તમામ એથ્લેટ્સ પેરિસ 2024 બોક્સિંગ યુનિટ (PBU) દ્વારા નિર્ધારિત ઇવેન્ટની પાત્રતા અને પ્રવેશ નિયમોનું પાલન કરશે. તમામ તબીબી નિયમોનું પાલન કરે છે.
આઇઓસીની લિંગ પરીક્ષણ ખૂબ જ સરળ છે. આઇઓસીના પોતાના માપદંડ બોક્સરોના પાસપોર્ટમાં નોંધાયેલા લિંગ પર આધારિત છે. સંગઠને કહ્યું છે કે અગાઉની ઓલિમ્પિક બોક્સિંગ સ્પર્ધાઓની જેમ, એથ્લેટ્સનું લિંગ અને ઉંમર તેમના પાસપોર્ટના આધારે નક્કી કરવામાં આવી છે. અગાઉ, પુરૂષ-થી-મહિલા એથ્લેટ્સને ફક્ત ત્યારે જ રમવાની મંજૂરી આપવામાં આવી હતી જ્યારે તેમના શરીરમાં ટેસ્ટોસ્ટેરોનનું સ્તર 10 નેનોમોલ્સ કરતા ઓછું હોય.
ભારતમાં આયોજિત મેચમાં બંને માટે નો એન્ટ્રી, પરંતુ પેરિસમાં ગ્રીન સિગ્નલ
ઇટાલિયન હરીફ એન્જલ કેરિનીએ માત્ર 46 સેકન્ડ બાદ જ આઉટ થયા બાદ અલ્જેરિયાની બોક્સર ઈમાન ખલીફેને ‘જૈવિક માણસ’ ગણાવ્યો છે. તાઈવાનના બોક્સર લિન યુ ટિંગના લિંગ પરીક્ષણમાં નિષ્ફળ જવા છતાં પેરિસ ઓલિમ્પિકમાં ભાગ લેવા પર વિવાદ ચાલી રહ્યો છે. જેન્ડર એલિજિબિલિટી ટેસ્ટમાં ફેલ થવાને કારણે આ બંનેને નવી દિલ્હીમાં 2023ની વર્લ્ડ ચેમ્પિયનશિપમાં રમવાની મંજૂરી આપવામાં આવી ન હતી. જોકે, પેરિસ ઓલિમ્પિકમાં લિંગ સમાનતાના નિયમને કારણે તેને અહીં એન્ટ્રી મળી હતી. વાસ્તવમાં IOCએ દિલ્હીમાં યોજાયેલી વર્લ્ડ ચેમ્પિયનશિપનું આયોજન કર્યું ન હતું. તે ઈવેન્ટનું આયોજન ઈન્ટરનેશનલ બોક્સિંગ એસોસિએશન દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું. હવે ઓલિમ્પિક સમિતિ આવા કોઈપણ ભેદભાવપૂર્ણ પરીક્ષણને માન્યતા આપતી નથી.
આ પણ વાંચો:ચેમ્પિયન્સ ટ્રોફી 2025 માટે $70 મિલિયનનું બજેટ મંજૂર, પણ શું ભારત રમશે?
આ પણ વાંચો:ભારત વિ. શ્રીલંકા વચ્ચે 3 મેચની ODI સિરિઝની આજે પ્રથમ મેચ પ્રેમદાસા સ્ટેડિયમમાં રમાશે
