New Delhi News : અમદાવાદમાં 12 જૂનના રોજ એર ઇન્ડિયાની ફ્લાઇટ AI-171 મેઘાણીનગરમાં ક્રેશ થતા 260થી વધુ લોકોના મોત નીપજ્યા હતા. સૌથી મહત્વનો સવાલ વિમાનના બન્ને એન્જિન એક સાથે કેવી રીતે નિષ્ફળ ગયા તે છે. તે સિવાય બ્લેક બોક્સ ડિકોડીંગમાં કેટલો સમય લાગશે તે પણ જોવાનું રહેશે. શરૂઆતની તપાસમાં પ્લેનમાં કોઈ ખામી જોવા મળી ન હતી. ન્યૂ યોર્ક ટાઇમ્સના એક અહેવાલ મુજબ, એવી શંકા છે કે ટેકઓફ કર્યા પછી તરત જ પ્લેનના બંને એન્જિન એકસાથે નિષ્ફળ ગયા હતા. આ કારણે પ્લેન ક્રેશ થયું. તપાસકર્તાઓ આ ઘટનાના તળિયે જવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે. વોલ સ્ટ્રીટ જર્નલમાં પ્રકાશિત એક અહેવાલમાં પહેલાથી જ બે એન્જિન ફેલ થવાની શક્યતા વ્યક્ત કરવામાં આવી છે.
બ્લૂમબર્ગના એક અહેવાલ મુજબ, એર ઇન્ડિયાના પાઇલટ્સે પણ તેમની તપાસમાં બંને એન્જિન એક સાથે ફેલ થવાની શક્યતા વ્યક્ત કરી છે. અગાઉની તપાસમાં જાણવા મળ્યું હતું કે પ્લેનનું લેન્ડિંગ ગિયર અંદર ગયું ન હતું. પ્લેનની ઇમરજન્સી પાવર સિસ્ટમ, રામ એર ટર્બાઇન (RAT) આપમેળે શરૂ થઈ ગઈ હતી અથવા પાયલોટે તેને શરૂ કરી દીધી હતી. RAT કટોકટીમાં પ્લેનને લેન્ડ કરવા માટે જરૂરી પાવર પૂરો પાડે છે.
સામાન્ય રીતે જ્યારે વિમાનનું એન્જિન નિષ્ફળ જાય છે, ત્યારે વિમાન થોડું એક તરફ નમતું હોય છે. પછી પાઇલટ અથવા વિમાનની કમ્પ્યુટર સિસ્ટમ તેને સુધારે છે. પરંતુ, ક્રેશ પહેલા વિડિઓમાં આવું કંઈ જોવા મળ્યું ન હતું. ન્યૂ યોર્ક ટાઇમ્સ અનુસાર, વિમાન સીધું રહ્યું, જે દર્શાવે છે કે બંને એન્જિન એક જ સમયે બંધ થઈ ગયા હતા. પાઇલટે એર ટ્રાફિક કંટ્રોલ (ATC) ને મેડે કોલમાં કહ્યું હતું કે ફ્લાઇટ ‘થ્રસ્ટ ગુમાવી’ રહી હતી અને તે ‘તેને ઉપાડવામાં અસમર્થ’ હતો. આ પણ આ વાતને મજબૂત બનાવે છે. ન્યૂ યોર્ક ટાઇમ્સે ભૂતપૂર્વ અકસ્માત તપાસકર્તા સાથે પણ વાત કરી. તેમણે કહ્યું કે એન્જિન એક જ સમયે નિષ્ફળ ગયા હશે.
ફેડરલ એવિએશન એડમિનિસ્ટ્રેશનના ભૂતપૂર્વ કર્મચારી જેફ ગુઝેટ્ટીને ન્યૂ યોર્ક ટાઈમ્સે ટાંકીને કહ્યું હતું કે, “તમને અસમપ્રમાણ થ્રસ્ટનો કોઈ સંકેત દેખાતો નથી.” આનો અર્થ એ છે કે વિમાનના બંને એન્જિન અલગ રીતે કામ કરી રહ્યા ન હતા. ગુઝેટ્ટીએ આગળ કહ્યું, “તમને બગાસું ખાતું દેખાતું નથી, તમને રડર ડિફ્લેક્શન દેખાતું નથી, તમને બંને એન્જિનમાંથી ધુમાડો કે જ્વાળાઓ આવતી દેખાતી નથી. મારા માટે આ બધું સપ્રમાણ પાવર લોસ છે.” આનો અર્થ એ છે કે બંને એન્જિન એકસાથે બંધ થઈ જાય છે.હવે પ્રશ્ન એ છે કે બે એન્જિન એકસાથે કેવી રીતે નિષ્ફળ થઈ શકે છે? આ ખૂબ જ અસામાન્ય છે, પરંતુ તે થઈ શકે છે.
વોલ સ્ટ્રીટ જર્નલના એક અહેવાલમાં તપાસકર્તાઓને ટાંકીને કહેવામાં આવ્યું છે કે આજકાલ એન્જિન ‘વધુ કાર્યક્ષમ’ અને ‘વિશ્વસનીય’ છે, પરંતુ બે એન્જિનની નિષ્ફળતા ‘દુર્લભ’ છે. અમેરિકન એરોસ્પેસ સેફ્ટી કન્સલ્ટન્ટ એન્થોની બ્રિકહાઉસને ટાંકીને, વોલ સ્ટ્રીટ જર્નલે અહેવાલ આપ્યો છે કે, ‘વાણિજ્યિક ઉડ્ડયનમાં, બે એન્જિનની નિષ્ફળતા અત્યંત દુર્લભ છે. આજે આપણા એન્જિન પહેલા કરતાં વધુ કાર્યક્ષમ અને વિશ્વસનીય છે.’ ધ ન્યૂ યોર્ક ટાઈમ્સે અહેવાલ આપ્યો છે કે બળતણમાં ભેળસેળ અથવા ટેકઓફ પહેલાં ખોટા ફ્લાઇટ પરિમાણો દાખલ કરવાથી બે એન્જિન નિષ્ફળ થઈ શકે છે. સૌથી મોટો પ્રશ્ન એ છે કે જો આ કારણોસર બંને એન્જિન એકસાથે નિષ્ફળ જાય છે, તો શું તેની પાછળ કોઈ ‘છેડછાડ’ કારણ છે?રિપોર્ટમાં લેન્ડિંગ ગિયરને પાછું ખેંચવામાં નિષ્ફળતાનો પણ ઉલ્લેખ છે.
પાઇલોટ્સ સામાન્ય રીતે ટેકઓફ પછી લેન્ડિંગ ગિયરને પાછું ખેંચે છે, આગળના વ્હીલ્સથી શરૂ કરીને. વ્હીલ્સની નમેલી સ્થિતિ સૂચવે છે કે પાછું ખેંચવાની શરૂઆત થઈ હતી, પરંતુ કદાચ અપૂરતી શક્તિને કારણે નિષ્ફળ ગઈ. ભારતનું એરક્રાફ્ટ એક્સિડેન્ટ ઇન્વેસ્ટિગેશન બ્યુરો (AAIB) સ્વતંત્ર રીતે ક્રેશની તપાસ કરી રહ્યું છે. એર ઇન્ડિયાના પાઇલોટ્સે ફ્લાઇટ સિમ્યુલેટરનો ઉપયોગ કરીને સમાન સ્થિતિમાં ફ્લાઇટને ફરીથી બનાવી . તેમાં લેન્ડિંગ ગિયર નીચે કરવામાં આવ્યું હતું અને પાંખોના ફ્લૅપ્સ ખેંચવામાં આવ્યા હતા. તપાસમાં સામેલ લોકોને ટાંકીને કહેવામાં આવ્યું છે કે પ્રારંભિક તપાસમાં જાણવા મળ્યું છે કે આ સેટિંગ્સ જ ક્રેશનું કારણ બની ન હતી.
અમદાવાદ બોઇંગ (એર ઇન્ડિયા AI-171) ક્રેશ વિશેની વિગતો
ક્રેશ તારીખ
• ૧૨ જૂન, ૨૦૨૫ – ફ્લાઇટ AI-૧૭૧, એક બોઇંગ ૭૮૭-૮ ડ્રીમલાઇનર, અમદાવાદથી બપોરે ૧:૩૮ વાગ્યે ઉડાન ભર્યા પછી તરત જ ક્રેશ થયું.
બ્લેક બોક્સ રિકવરી અને ડેટા હેન્ડલિંગ
૧. પુનઃપ્રાપ્તિ તારીખ
• ક્રેશ થયાના લગભગ 28 કલાક પછી, 13 જૂનના રોજ ક્રેશ સાઇટ પરથી પહેલું બ્લેક બોક્સ (ક્રેશ પ્રોટેક્શન મોડ્યુલ) મળી આવ્યું હતું.
• બીજા યુનિટને થોડા દિવસો પછી 16 જૂન () ના રોજ પુનઃપ્રાપ્ત કરવામાં આવ્યું.
2. ડેટા ડાઉનલોડ તારીખ
• ફ્લાઇટ ડેટા રેકોર્ડર અને કોકપિટ વોઇસ રેકોર્ડર બંનેને દિલ્હી સ્થિત AAIB લેબમાં ટ્રાન્સફર કરવામાં આવ્યા.
• ડેટા નિષ્કર્ષણ 25 જૂન, 2025 ના રોજ પૂર્ણ થયું.
૩. ડીકોડિંગ માટે મોકલ્યું?
• બ્લેક બોક્સ ભારતમાં AAIB ના નિયંત્રણ હેઠળ રહે છે.
• શરૂઆતના અહેવાલોમાં ક્ષતિગ્રસ્ત યુનિટ્સ વિદેશ મોકલવાના અનુમાન લગાવવામાં આવ્યા હતા, પરંતુ અધિકારીઓએ પુષ્ટિ આપી હતી કે દિલ્હીમાં AAIB લેબ ડીકોડિંગ કરી રહી છે.
અંતિમ અહેવાલ માટે સમયરેખા
• પ્રારંભિક અહેવાલ: આંતરરાષ્ટ્રીય ધોરણો અનુસાર ક્રેશ થયાના 30 દિવસની અંદર તે જરૂરી છે. અહીં, જુલાઈ 2025 ના મધ્ય સુધીમાં પ્રારંભિક વિશ્લેષણની અપેક્ષા છે .
• અંતિમ અહેવાલ: ICAO પ્રોટોકોલ  અનુસાર, સંપૂર્ણ તપાસ સામાન્ય રીતે 12 મહિનાની અંદર પૂર્ણ થાય છે.
વિશ્વભરમાં લાક્ષણિક બ્લેક બોક્સ તપાસ સમયરેખા
• ડેટા નિષ્કર્ષણ: સામાન્ય રીતે દિવસોથી અઠવાડિયા સુધીનો સમય લાગે છે, જો રેકોર્ડર્સને નુકસાન ન થાય, તો નિષ્કર્ષણમાં મહિનાઓ લાગી શકે છે.
• પ્રારંભિક તારણો: જો કોઈ મોટી સમસ્યા ઊભી ન થાય તો ઘણીવાર 30-60 દિવસની અંદર શેર કરવામાં આવે છે.
• અંતિમ અહેવાલ: સામાન્ય રીતે 6-12 મહિનાની અંદર પ્રકાશિત થાય છે, જટિલ કેસોમાં મહત્તમ 2 વર્ષ સુધી.
અમદાવાદમાં વિલંબ કેમ?
• એકમોને નુકસાન: એક બ્લેક બોક્સ ભારે આગ/અસરથી દેખીતી રીતે નુકસાન પામ્યું હતું – જે પડકારો ઉભા કરે છે.
• ટેકનિકલ મર્યાદાઓ: જ્યારે ભારતમાં હવે બ્લેક બોક્સ લેબ છે, ત્યારે ગંભીર નુકસાન માટે હજુ પણ સાવચેતીપૂર્વક અને ધીમા ડીકોડિંગની જરૂર છે, જેમાં બાહ્ય કુશળતાનો સમાવેશ થઈ શકે છે .
• ટેકનિકલ સુરક્ષા પ્રોટોકોલ: AAIB એ મૂલ્યાંકન કર્યું કે શું ઘરે ડીકોડિંગ કરવું કે વિદેશમાં મોકલવું સૌથી સલામત છે, નિર્ણયને અંતિમ સ્વરૂપ આપવામાં સમય લાગ્યો .
અંતિમ ટેકઅવે
• ડેટા કાઢવામાં લગભગ ૧૩ દિવસ લાગ્યા—માનક નુકસાનને કારણે.
• ટેકનિકલ નુકસાન અને સ્થાનિક હેન્ડલિંગને કારણે ડીકોડિંગ પ્રક્રિયા ધીમી છે.
• ભારત ICAO ધોરણોનું પાલન કરી રહ્યું છે: AAIB સુરક્ષા, સંપૂર્ણતા અને સમયરેખાને પ્રાથમિકતા આપીને, આંતરિક કે બાહ્ય રીતે ડીકોડ કરવું કે નહીં તે અંતિમ સ્વરૂપ આપશે.
આ પણ વાંચો:11Aનું રહસ્ય: થાઈ એરવેઝ અને એર ઈન્ડિયા ફ્લાઈટમાં મુસાફરનો જીવ બચવો એ સંયોગ કે હકીકત?
આ પણ વાંચો:અમદાવાદ પ્લેન ક્રેશ દુર્ઘટના: ઝડપથી મૃતદેહો પરિવારને મળે તેવા પ્રયત્ન ચાલુ: હર્ષ સંઘવી
આ પણ વાંચો:એર ઈન્ડિયા પાસે બોઈંગનાં 26 વિમાન, ભારતમાં બોઈંગ 787-8 ડ્રીમલાઇનરની શું છે સ્થિતિ?
