Ahmedabad News: એક દાયકા કરતાં વધુ સમય પહેલાં રજૂ કરાયેલ 787-8 ડ્રીમલાઇનર (Dreamliner) બોઈંગનું સૌથી અદ્યતન વિમાન છે. બોઈંગ ડ્રીમલાઇનર માટે ઘટકો પૂરા પાડવા માટે વૈશ્વિક નેટવર્ક (Global Network) પર આધાર રાખે છે, જેમાં ફ્યુઝલેજના ભાગો જાપાન અને ઇટાલીથી અને પાંખોની ટોચ દક્ષિણ કોરિયાથી આવે છે. ક્રેશમાં નષ્ટ પામેલ વિમાનનો આગળનો ભાગ સિએટલ વિસ્તારમાં બોઇંગ (Boeing Dreamliner 787)ના મુખ્ય ઉત્પાદન કેન્દ્રમાં બનાવવામાં આવ્યા હતા. આ વિમાન હવે દક્ષિણ કેરોલિનાના ચાર્લ્સટનમાં બોઇંગના એકમાત્ર અન્ય મુખ્ય એસેમ્બલી લાઇનમાં એકસાથે જોડાય છે.
ડ્રીમલાઇનર 787 બોઈંગના 777 વાઇડબોડી મોડેલ (Widebody Model) કરતા નાનું છે અને સામાન્ય રીતે બે વર્ગોમાં 336 લોકોને સમાવી શકે છે. ડ્રીમલાઇનર મેળવનાર પ્રથમ એરલાઇન 2011 માં જાપાનની ઓલ નિપ્પોન એરવેઝ હતી. અહેવાલો મુજબ આજે વૈશ્વિક સ્તરે બોઈંગ વિમાન 1,148 787 સેવામાં છે. સૌથી મોટી 787 ઓપરેટર ANA હોલ્ડિંગ્સ ઇન્ક કુલ 86 છે. ત્યારબાદ યુનાઇટેડ એરલાઇન્સ હોલ્ડિંગ્સ ઇન્ક. 78 સાથે બીજા ક્રમે અને અમેરિકન એરલાઇન્સ ગ્રુપ ઇન્ક 63 વિમાન સાથે ત્રીજા ક્રમે છે.
બોઈંગ વિમાનનો ઇતિહાસ
બોઈંગે 787 એ સમયે ડિઝાઇન કર્યું હતું જ્યારે યુરોપિયન કટ્ટર હરીફ એરબસ SE તેના વિશાળ A380 ડબલ-ડેકર સાથે બીજી રીતે જઈ રહી હતી. આ બંને વિમાનો હવાઈ મુસાફરી કેવી રીતે વિકસિત થશે તેના વિરોધાભાસી દ્રષ્ટિકોણનું પ્રતીક હતા: એરબસે લંડન હીથ્રો, ન્યુ યોર્ક અથવા દુબઈ જેવા વિશાળ હબ પર ટ્રાન્ઝિટ મુસાફરોની માંગમાં વૃદ્ધિ પર દાવ લગાવ્યો હતો જેને ફક્ત A380 જેવું વિશાળ વિમાન જ શોષી શકે છે. બોઇંગે નાના, વધુ ખર્ચ-કાર્યક્ષમ જેટનો ઉપયોગ કરીને સીધી, પોઇન્ટ-ટુ-પોઇન્ટ મુસાફરીની વિભાવનાને પાછળ છોડી દીધી. અંતે, બોઇંગની આગાહી સૌથી સચોટ સાબિત થઈ અને વેચાણમાં ઘટાડો થયા પછી એરબસે A380 બનાવવાનું બંધ કરી દીધું.
શું પહેલાં 787 ડ્રીમલાઇનરને લગતા ક્રેશ થયા છે?
ના. જોકે, વ્યાપારી કામગીરી શરૂ કર્યા પછી વિમાનને ઘણી સમસ્યાઓનો સામનો કરવો પડ્યો છે. 2011 માં રજૂ થયાના બે વર્ષથી ઓછા સમયમાં, બોઈંગને તેની લિથિયમ બેટરીમાં ખામીઓ તપાસવા માટે ત્રણ મહિનાથી વધુ સમય માટે સમગ્ર કાફલાને ગ્રાઉન્ડ કરવાની ફરજ પડી હતી જે ઓવરહિટીંગ અને ઇગ્નીશનનાં જોખમમાં હતી અને ઈંધણ લીક, વાયરિંગ સમસ્યા અને બ્રેક કમ્પ્યુટર ગ્લીચથી થઈ રહી હતી.
આ મુદ્દાઓને ઉકેલવા માટે અમેરિકા સ્થિત પ્લેનમેકરે બેટરીને આગ-પ્રતિરોધક સ્ટીલ અને ઉન્નત મોનિટરિંગ સિસ્ટમ સાથે ફરીથી ડિઝાઇન કરી અન્ય ફેરફારોનો સમાવેશ કર્યો હતો. બોઈંગે ઈંધણ સિસ્ટમ્સની ડિઝાઇન પણ અપડેટ કરી અને સમસ્યાવાળા વિસ્તારોમાં વાયરિંગ બંડલ્સને ફરીથી કાર્યરત કર્યા હતા. વર્ષ 2024માં સમસ્યાઓ વધુ સર્જાતા ફાસ્ટનર્સ અને કોકપીટ સીટ સ્વિચનો સમાવેશ કર્યો હતો.
બોઇંગનું બીજું એક મોડેલ, નાનું 737 મેક્સ, 2018 અને 2019 માં બે જીવલેણ ક્રેશનું કેન્દ્ર રહ્યું છે. 2024 ની શરૂઆતમાં, લગભગ નવા 737 મેક્સ વિમાને ઉડાન દરમિયાન દરવાજાનું પેનલ ગુમાવ્યું. જ્યારે કોઈ જાનહાનિ થઈ ન હતી, ત્યારે આ અકસ્માતે કંપનીને વધુ ઊંડા સંકટમાં ધકેલી દીધી.
બોઈંગના વ્યવસાય માટે 787 ડ્રીમલાઇનર કેટલું મહત્વનું છે?
બોઈંગની વાણિજ્યિક વ્યવસાય (Commercial usage) યોજનાઓનો આધારસ્તંભ 787 છે. આ કાર્યક્રમથી સેંકડો અબજો ડોલરનું વેચાણ થયું છે અને એરલાઇન્સ હજુ પણ જેટ ખરીદવા માટે ઉત્સુક છે. યુએસ પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની આ પ્રદેશની તાજેતરની મુલાકાત દરમિયાન કતાર એરવેઝે 130 વધારાના 787 વિમાનોનો ઓર્ડર આપ્યો હતો. બોઈંગે ગયા મહિને કહ્યું હતું કે 14 વર્ષમાં 787 વિમાનમાં 1 અબજથી વધુ મુસાફરોએ ઉડાન ભરી છે, જે તે સમયમર્યાદામાં આ સીમાચિહ્ન સુધી પહોંચવાનો વાઇડબોડી મોડેલનો રેકોર્ડ છે.
બોઈંગ કંપનીએ છેલ્લે 2021 ના મધ્યમાં નફો મેળવ્યો હતો, તે તેના સદીના ઇતિહાસમાં સૌથી ખરાબ સમયગાળામાંથી એકમાંથી પસાર થયું છે. મહિનાઓના ઉત્પાદન ગરબડ અને ટોચનાં મેનેજમેન્ટમાં ફેરફાર પછી કર્મચારીઓએ 2024 માં લાંબી હડતાળ પાડી હતી. જ્યારે કંપનીનું સૌથી લોકપ્રિય વિમાન 737 રહ્યું છે, ત્યારે ડ્રીમલાઇનર બોઈંગ માટે રોકડનો મહત્વપૂર્ણ સ્ત્રોત રહ્યું છે, યુએસ ફેડરલ એવિએશન એડમિનિસ્ટ્રેશન દ્વારા કડક દેખરેખને કારણે 737 નું ઉત્પાદન મંદ પડી ગયું છે.
ભારતમાં બોઈંગ 787ની સ્થિતિ
ભારતમાં ફક્ત બે એરલાઈન કંપનીઓ એર ઇન્ડિયા (Air India) અને વિસ્તારા (Vistara) આ બોઈંગ 787 ડ્રીમલાઇનર શ્રેણીના વિમાનનો ઉપયોગ કરે છે. એર ઇન્ડિયા પાસે 787-8 મોડેલના 27 વિમાન હતા, જેમાંથી એક ક્રેશ થયું હતું, હવે તેના કાફલામાં આ મોડેલના 26 વિમાન છે, જે હાલમાં કાર્યરત છે. જ્યારે એર ઇન્ડિયા (Air India)એ 787-9 મોડેલના 20 વિમાનોનો ઓર્ડર આપ્યો છે, જેની ડિલિવરી હજુ બાકી છે. હવે ટાટાએ ‘વિસ્તારા’ એરલાઇન્સ ખરીદી છે, જેની પાસે 787-9 મોડેલના 6 વિમાન કાર્યરત સ્થિતિમાં છે.
બોઈંગ વિમાન (Boeing Plane)નું આયુષ્ય 13 લાખ કલાક જેટલું છે અને 25-30 વર્ષ જેટલું ધરાવે છે. ક્રેશ થયેલું વિમાન 11 વર્ષનું આયુષ્ય જ ભોગવ્યું છે તેમ જણાઈ આવ્યું છે. નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે આ વિમાનનું યોગ્ય મેઈનટેન્સ કરવામાં આવ્યું નથી. બગડેલા પાર્ટ્સને બદલી નાખવા જોઈએ, વખતોવખત મેઈન્ટેન્સ કરાવવું જોઈએ.
આંકડા મુજબ, છેલ્લા 10 વર્ષમાં એર ઈન્ડિયા ફ્લાઈટ 787માં ફ્લાઈટ કંટ્રોલ ગ્લિચ, કેબિનમાં ધુમાડો, એન્જીન ફેલ્યોર, હાઈ ટર્બ્યુલન્સ, ટાયર ફાટવું, ગિયર પાછુંન ખેંચવું, કેબિન પ્રેશરમાં પ્રોબ્લેમ ઊભો થવો, વિન્ડશીલ્ડમાં તિરાડ પડવી, સંપર્ક તૂટવો, ઊંચાઈમાં ઘટાડો થવો જેવી ટેક્નિકલ ખામીઓ સર્જાઈ હતી. બોઈંગ 787 ડ્રીમલાઈનરને આજ સુધી અકસ્માત નડ્યો છે, પરંતુ ફ્લાઈટ ક્રેશ થઈ નથી.
આ પણ વાંચો:11Aનું રહસ્ય: થાઈ એરવેઝ અને એર ઈન્ડિયા ફ્લાઈટમાં મુસાફરનો જીવ બચવો એ સંયોગ કે હકીકત?
આ પણ વાંચો:અમદાવાદ પ્લેન ક્રેશ દુર્ઘટના: ઝડપથી મૃતદેહો પરિવારને મળે તેવા પ્રયત્ન ચાલુ: હર્ષ સંઘવી
આ પણ વાંચો:અમદાવાદ પ્લેન દુર્ઘટનામાં મોતનો આંકડો વધ્યો, DGCA તપાસનાં આદેશ આપ્યા
