World News: આ ઈરાનની ઇસ્લામિક ક્રાંતિના લગભગ એક વર્ષ પહેલાની વાત છે. 1978માં, શાહ પહલવી શાસન કરી રહ્યા હતા, જેમની સામે ઇસ્લામિક ક્રાંતિના નેતા, આયાતુલ્લા ખોમેની, બળવાને વેગ આપી રહ્યા હતા. તે સમયે, ઈરાની સરકારે ઈરાનના સત્તાવાર અખબારમાં ખોમેનીને ‘ભારતીય મુલ્લા’ અને ‘બ્રિટિશ એજન્ટ’ તરીકે વર્ણવ્યા હતા. તેમને ‘રોમેન્ટિક ગઝલોમાં ખોવાયેલા વૃદ્ધ’ પણ કહેવામાં આવ્યા હતા. આ લેખના પ્રકાશન પછી, ઈરાનના લોકો ગુસ્સે ભરાયા. 1979માં, ઈરાનમાં ઇસ્લામિક ક્રાંતિ થઈ. પરિણામે, ઈરાનને ઇસ્લામિક પ્રજાસત્તાક જાહેર કરવામાં આવ્યું. આ ક્રાંતિને ફ્રેન્ચ ક્રાંતિ અને રશિયાની બોલ્શેવિક ક્રાંતિ પછી વિશ્વની સૌથી મોટી ક્રાંતિ કહેવામાં આવે છે. આ કારણે, પહલવી રાજવંશનો અંત આવ્યો અને આયાતુલ્લા ખોમેની ઈરાનના સર્વોચ્ચ નેતા બન્યા. એવું કહેવામાં આવી રહ્યું છે કે ઇઝરાયલ ઈરાનના વર્તમાન સુપ્રીમ લીડર આયાતુલ્લાહ અલી ખામેનીને મારવાની યોજના બનાવી રહ્યું છે. એવું કહેવામાં આવી રહ્યું છે કે આ કામ તેની ગુપ્તચર એજન્સી મોસાદ દ્વારા કરી શકાય છે. વર્તમાન ઇઝરાયલ-ઈરાન યુદ્ધ પાછળ ભારતીય જોડાણ શું છે. ચાલો આ વાર્તા સમજીએ.

આયાતુલ્લાહ ખોમેની કોણ હતા, બારાબંકી સાથે તેમનો શું સંબંધ છે

આયાતુલ્લાહ ખોમેનીના દાદા સૈયદ અહેમદ મસૌવી ઉત્તર પ્રદેશના બારાબંકીના રહેવાસી હતા. 1830 ના દાયકામાં, તેઓ અવધના નવાબ સાથે ધાર્મિક યાત્રા પર ઇરાક ગયા હતા. ત્યાંથી તેઓ ઈરાનના ખોમેઈન ગામમાં સ્થાયી થયા. તેથી, એક પેઢી પછી, તેમની અટક ખોમેની બની ગઈ.

ખોમેનીની વાંધાજનક વાર્તાએ ઉશ્કેરણી કરી

આ સમયગાળા દરમિયાન આયાતુલ્લાહ ખોમેની પણ એક ઇસ્લામિક નેતા તરીકે ઉભરી આવ્યા, જે શાહના સુધારાઓનો વિરોધ કરતા હતા. તેથી જ તેમની ધરપકડ કરવામાં આવી અને દેશમાંથી હાંકી કાઢવામાં આવ્યા. આ દરમિયાન, અસંતોષ વધ્યો અને શાહના દમનનું ચક્ર પણ વધ્યું. જોકે, જ્યારે સરકારી પ્રેસમાં આયાતુલ્લા વિરુદ્ધ વાંધાજનક વાર્તા પ્રકાશિત થઈ, ત્યારે લોકો ગુસ્સે ભરાયા.

કેવી રીતે 20 લાખ લોકો એક ચોક પર ભેગા થયા

ડિસેમ્બર 1978 માં, લગભગ 20 લાખ લોકો શાહ વિરુદ્ધ વિરોધ કરવા માટે શહ્યાદ ચોક પર ભેગા થયા. જોકે, આ વખતે શાહની સેનાએ તેમની સામે કાર્યવાહી કરવાનો ઇનકાર કર્યો. ત્યારબાદ વડા પ્રધાન ડૉ. શાપુર બખ્તિયારની માંગ પર, શાહ અને તેમની પત્ની 16 જાન્યુઆરી, 1979 ના રોજ ઈરાન છોડી ગયા. વડા પ્રધાને તમામ રાજકીય કેદીઓને મુક્ત કર્યા અને ખોમેનીને ઈરાન આવવા દીધા. વડા પ્રધાન ચૂંટણી કરાવવા માંગતા હતા પરંતુ ખોમેનીએ તેમને પોતાનો રસ્તો ન આપ્યો અને પોતે વચગાળાની સરકાર બનાવી.

જ્યારે તેલના ભાવ ઘટ્યા, ત્યારે શાહનું સ્વપ્ન અધૂરું રહ્યું

ઈરાનના રાજા શાહ પહલવી અમેરિકા, બ્રિટન જેવા પશ્ચિમી દેશોના નેતાઓ સાથે વૈભવી પાર્ટીઓ યોજતા હતા. આયાતુલ્લા ખોમેનીએ આવા એક પક્ષને શેતાનોનો પક્ષ કહ્યો. ૧૯૭૩માં, આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં ભારે ઘટાડો થયો. ઈરાનની અર્થવ્યવસ્થા અને શાહનું શ્વેત ક્રાંતિનું સ્વપ્ન ચકનાચૂર થઈ ગયું. આ સમય દરમિયાન, મૌલવીઓએ શ્વેત ક્રાંતિને ઇસ્લામ પર હુમલો ગણાવ્યો. ખોમેની મૌલવીઓને સૂચનાઓ આપી રહ્યા હતા.

શાહ ૧૯૪૧ થી સત્તામાં હતા, ઈરાનને એક આધુનિક દેશ બનાવ્યો

શાહ પહેલવી 1941 થી સત્તામાં હતા. જોકે, તેમને સતત ધાર્મિક નેતાઓના વિરોધનો સામનો કરવો પડ્યો. આનો સામનો કરવા માટે, શાહે ઇસ્લામની ભૂમિકા ઘટાડવા, ઇસ્લામ પહેલા ઈરાની સભ્યતાની સિદ્ધિઓ ગણવા અને ઈરાનને આધુનિક રાષ્ટ્ર બનાવવા માટે ઘણા પગલાં લીધાં, જેનાથી ઈરાનના કટ્ટરવાદી મુલ્લાઓ વધુ નારાજ થયા અને તેઓએ તેમને અમેરિકાનો કટ્ટરપંથી કહેવાનું શરૂ કર્યું.

જ્યારે ઈરાનમાં એક સમયે બે વડા પ્રધાન હતા

16 જાન્યુઆરી 1979 ના રોજ, શાહે તેમના પરિવાર સાથે ઈરાન છોડી દીધું અને અમેરિકા ગયા. ભાગી જતા પહેલા, શાહે વિપક્ષી નેતા શાપુર બખ્તિયારને વડા પ્રધાન બનાવ્યા હતા. નવા વડા પ્રધાને ખોમેનીને પાછા ફરવાની મંજૂરી આપી. 12 ફેબ્રુઆરી 1979 ના રોજ, ખોમેની ફ્રાન્સથી ઈરાન પાછા ફર્યા. લાખો લોકોના ટોળાએ તેમનું સ્વાગત કર્યું. ખોમેનીએ બખ્તિયારની સરકાર સ્વીકારવાનો ઇનકાર કર્યો અને જાહેરાત કરી કે તેઓ સરકાર બનાવશે. 16 ફેબ્રુઆરીના રોજ, તેમણે મેહદી બાઝારગનને નવા વડા પ્રધાન તરીકે જાહેર કર્યા. દેશમાં બે વડા પ્રધાન હતા. ઈરાનની વાયુસેનાએ ખોમેનીને પોતાના નેતા તરીકે સ્વીકાર્યા. 20 ફેબ્રુઆરીના રોજ, શાહ-સમર્થિત શાહી રક્ષકો અને વાયુસેના વચ્ચે યુદ્ધ ફાટી નીકળ્યું, જેમાં શાહ-સમર્થિત સેનાનો પરાજય થયો.

જ્યારે અમેરિકાએ ઈરાન પરનો કાબુ ગુમાવ્યો

એપ્રિલ 1979 માં, ઈરાનમાં લોકમત યોજાયો. આ પછી, ઈરાનને ઇસ્લામિક રિપબ્લિક જાહેર કરવામાં આવ્યું. એક સરકાર ચૂંટાઈ આવી અને ખોમેનીને દેશના સર્વોચ્ચ નેતા તરીકે પસંદ કરવામાં આવ્યા. વડા પ્રધાન પદને રાષ્ટ્રપતિ પદ દ્વારા બદલવામાં આવ્યું. આ ક્રાંતિ સાથે, ઈરાન પર અમેરિકાનો પ્રભાવ સંપૂર્ણપણે સમાપ્ત થઈ ગયો. બંને દેશો, જે શાહના સમયમાં મિત્ર હતા, હવે દુશ્મન બની ગયા હતા. ઈરાન અને અમેરિકાએ એકબીજા સાથે રાજદ્વારી સંબંધોનો અંત લાવ્યો. તેહરાનમાં ઈરાની વિદ્યાર્થીઓના એક જૂથે અમેરિકન દૂતાવાસમાં 52 અમેરિકન નાગરિકોને બંધક બનાવ્યા હતા. આ લોકોએ અમેરિકન રાષ્ટ્રપતિ જિમી કાર્ટરને શાહને ઈરાન પાછા મોકલવાની માંગ કરી હતી. પરંતુ આવું થયું નહીં. શાહનું જુલાઈ 1980 માં ઇજિપ્તમાં અવસાન થયું.

જ્યારે 444 દિવસ પછી અમેરિકન બંધકોને મુક્ત કરવામાં આવ્યા

જ્યારે 1981 માં રોનાલ્ડ રીગન અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ બન્યા, ત્યારે આ બંધકોને 444 દિવસ પછી મુક્ત કરવામાં આવ્યા. 1980 માં, સદ્દામ હુસૈન દ્વારા શાસિત ઇરાકે ઇસ્લામિક ક્રાંતિના ડરથી ઈરાન પર હુમલો કર્યો. આ યુદ્ધમાં અમેરિકા, બ્રિટન અને રશિયાએ ઇરાકને ટેકો આપ્યો. 8 વર્ષ સુધી ચાલેલા આ યુદ્ધમાં ઇરાકને નુકસાન થયું અને આ યુદ્ધ એક કરાર સાથે સમાપ્ત થયું. ખોમેની હવે વધુ લોકપ્રિય બન્યા. આ સાથે, અમેરિકા સાથેની દુશ્મનાવટ વધુ ગાઢ બની ગઈ.

અમેરિકા-ઈરાન દુશ્મનાવટ તેલ રમતથી શરૂ થઈ હતી

હવે વાત કરીએ 1949 ની, જ્યારે ઈરાનમાં નવું બંધારણ લાગુ કરવામાં આવ્યું હતું. તે સમયે ઈરાનના રાજા મોહમ્મદ રેઝા શાહ પહલવી હતા. 1952 માં વડા પ્રધાન બનેલા મોહમ્મદ મોસાદ્દેક ઈરાનની તેલ કંપનીઓનું રાષ્ટ્રીયકરણ કરવા માંગતા હતા. આ ઇચ્છા પર અમેરિકા, બ્રિટન અને ઈરાન સામસામે આવી ગયા. 1953 માં, યુ.એસ. ગુપ્તચર એજન્સી સીઆઈએ, બ્રિટન સાથે મળીને ઈરાનમાં બળવાનું આયોજન કર્યું. મોહમ્મદ રેઝા શાહ પહલવી દેશના સર્વોચ્ચ નેતા બન્યા. અહીંથી અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે લોહિયાળ દુશ્મનાવટ શરૂ થઈ, જે ઇસ્લામિક ક્રાંતિ પછી વધુ ગાઢ બની.

ઈઝરાયલ ખામેનીની હત્યા કરી શકે છે

ઈરાનના વર્તમાન સર્વોચ્ચ નેતા અલી ખામેની ઈરાનમાં ઈરાની ક્રાંતિમાં એક અગ્રણી વ્યક્તિ હતા અને રુહોલ્લાહ ખોમેનીના નજીકના વિશ્વાસુ હતા. ઈસ્લામિક રિપબ્લિકની સ્થાપના થઈ ત્યારથી, ખામેનીએ ઘણા સરકારી હોદ્દાઓ પર કામ કર્યું છે. એવા અહેવાલો છે કે ઈઝરાયલ તેમની હત્યા કરી શકે છે. મોસાદ જેવી ખતરનાક ગુપ્તચર એજન્સીઓ આ કામમાં સામેલ છે. મોસાદે અગાઉ ઈરાનના ઘણા શક્તિશાળી નેતાઓની હત્યા કરી છે.

આ પણ વાંચો:ઈરાનમાં રહેતા ભારતીય નાગરિકો માટે એડવાઇઝરી,ઇમરજન્સી નંબર શેર કરવામાં આવ્યા

આ પણ વાંચો:યુક્રેનમાં યુદ્ધ લડી રહેલા પુતિન, ઇઝરાયલ-ઈરાન યુદ્ધમાં શાંતિ નિર્માતા બનશે!

આ પણ વાંચો:ભારત કોના પક્ષમાં છે? ઇઝરાયલ-ઈરાન યુદ્ધે દુનિયાને બે ભાગમાં વહેંચી દીધી છે, કોણ કોને ટેકો આપી રહ્યું છે?