Aravalli Hills: રાજસ્થાનના અરવલ્લી પર્વતમાળા (Aravalli Hills)ઓમાં ગેરકાયદેસર ખાણકામ છેલ્લા કેટલાક મહિનાઓથી એક મોટો વિવાદ ઉભો કરી રહ્યું છે. ઘણા સામાજિક કાર્યકરો અને સંગઠનોએ ભજનલાલ સરકાર વિરુદ્ધ ઝુંબેશ શરૂ કરી છે, જેમાં અરવલ્લી પર્વતમાળા (Aravalli Hills)ઓને કોઈપણ કિંમતે રક્ષણ આપવાની માંગ કરવામાં આવી છે.

દરમિયાન, ડેટા દર્શાવે છે કે છેલ્લા સાત વર્ષમાં રાજસ્થાનમાં ગેરકાયદેસર ખાણકામના કુલ 7,173 કેસ નોંધાયા છે . આમાંથી 4,181 કેસ ફક્ત અરવલ્લી રેન્જમાં નોંધાયા હતા. જો મોટા અને નાના પાયે ખાણકામ પ્રવૃત્તિઓ બંનેને જોડીએ તો ગેરકાયદેસર ખાણકામના કુલ કેસોની સંખ્યા 71,322 સુધી પહોંચે છે. આમાંથી 40,175 કેસ ફક્ત અરવલ્લી રેન્જમાં નોંધાયા હતા.

ભાજપના ધારાસભ્યના પોતાના આંકડા

આ આંકડાઓ અંગે, ત્રણ વખત ભાજપના ધારાસભ્ય રામલાલ શર્મા (MLA Ramlal Sharma)એ જણાવ્યું હતું કે કોંગ્રેસના શાસન દરમિયાન ગેરકાયદેસર ખાણકામ મોટા પાયે થતું હતું. તેમણે કહ્યું કે વર્તમાન સરકારનો સ્પષ્ટ ઉદ્દેશ્ય એ સુનિશ્ચિત કરવાનો છે કે અરવલ્લી પર્વતમાળાના એક નાના ભાગને પણ નુકસાન ન થાય. રામલાલ શર્માએ ઉમેર્યું હતું કે વર્તમાન ભાજપ સરકારે છેલ્લા બે વર્ષમાં ગેરકાયદેસર ખાણકામ અને ખાણ માફિયાઓ સામે કડક પગલાં લીધાં છે.

ભાજપના ધારાસભ્ય દ્વારા શેર કરાયેલા ડેટા અનુસાર, 15 ડિસેમ્બર, 2018 થી 14 ડિસેમ્બર, 2023 દરમિયાન અરવલ્લીમાં ગેરકાયદેસર ખાણકામના 29,209 કેસ નોંધાયા હતા. દરમિયાન, ભજનલાલ સરકારના બે વર્ષના કાર્યકાળ દરમિયાન 10,966 કેસ નોંધાયા હતા.

આ આંકડાઓનો જવાબ આપતા, ખાણ અને પેટ્રોલિયમ વિભાગના મુખ્ય સચિવ ટી. રવિકાંતે જણાવ્યું હતું કે જે ઉદાહરણો આપવામાં આવી રહ્યા છે તેમાં ખાણ વિભાગે કાર્યવાહી કરી હોય તેવા તમામ કેસોનો સમાવેશ થાય છે. આમાં નોટિસ જારી કરવી, દંડ લાદવો અને અન્ય કાનૂની પગલાંનો સમાવેશ થાય છે. ડેટા એ પણ દર્શાવે છે કે છેલ્લા સાત વર્ષમાં, રાજ્ય સરકારે ગેરકાયદેસર ખાણકામ સામે કાર્યવાહી કરીને કુલ ₹637.16 કરોડ દંડ વસૂલ્યા છે. આમાંથી, ₹231.75 કરોડ ફક્ત અરવલ્લી પ્રદેશમાં ગેરકાયદેસર ખાણકામ સામે લાદવામાં આવેલા દંડમાંથી વસૂલવામાં આવ્યા હતા.

અગાઉની અશોક ગેહલોત સરકાર અને હાલની ભજનલાલ સરકાર (Bhajanlal government)ને ધ્યાનમાં લેતા, રાજ્યભરમાં ગેરકાયદેસર ખાણકામના કેસમાં 3,736 લોકોની ધરપકડ કરવામાં આવી છે. 70,399 મશીનો જપ્ત કરવામાં આવી છે. ફક્ત અરવલ્લી ક્ષેત્રમાં જ 29,138 મશીનો જપ્ત કરવામાં આવ્યા હતા. આમાંથી 10,616 મશીનો ભજનલાલ સરકારના બે વર્ષના કાર્યકાળ દરમિયાન જપ્ત કરવામાં આવ્યા હતા.

અરવલ્લી પર્વતમાળા (Aravalli Hills) વિશેનો આખો વિવાદ શું છે?

હકીકતમાં, એક અહેવાલમાં, ફોરેસ્ટ સર્વે ઓફ ઇન્ડિયા (FSI) એ અરવલ્લી પર્વતમાળા (Aravalli Hills)ના ભાગ રૂપે અરવલ્લી ક્ષેત્રમાં આશરે 10,000 ટેકરીઓ ઓળખી કાઢી હતી. તેણે આ વિસ્તારોમાં ખાણકામ પ્રવૃત્તિઓ પર પ્રતિબંધ મૂકવાની પણ ભલામણ કરી હતી. આ અહેવાલ બાદ, રાજસ્થાનની ભજનલાલ સરકારે સુપ્રીમ કોર્ટનો સંપર્ક કર્યો. રાજ્ય સરકારે દલીલ કરી હતી કે જો અહેવાલનો સંપૂર્ણ અમલ કરવામાં આવે, તો રાજ્યમાં મોટાભાગની ખાણકામ પ્રવૃત્તિઓ બંધ થઈ જશે. રાજ્ય સરકારની દલીલો સાંભળ્યા પછી, સુપ્રીમ કોર્ટે જણાવ્યું હતું કે આ મુદ્દાને ઉકેલવા માટે એક નવો કાયદો જરૂરી છે, અને ત્યાં સુધી જૂની વ્યવસ્થા જાળવી રાખી શકાય છે.

અરવલ્લી અંગે 100 મીટરનો વિવાદ શું છે?

હકીકતમાં, અરવલ્લી પર્વતમાળા (Aravalli Hills)ને વ્યાખ્યાયિત કરવા માટે એક નવી મર્યાદા નક્કી કરવામાં આવી છે. સરળ શબ્દોમાં કહીએ તો, હવે ફક્ત 100 મીટર કે તેથી વધુ ઊંચા ટેકરીઓને જ અરવલ્લી ગણવામાં આવશે. 100 મીટરથી ઓછી ઊંચા ટેકરીઓને જંગલ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવશે નહીં. આ વ્યાખ્યાનો વિરોધ એટલા માટે થઈ રહ્યો છે કારણ કે ઘણી ખાણકામ કંપનીઓ ખાણકામ પરવાનગી મેળવવા માટે રેકોર્ડમાં 100 મીટર કે તેથી વધુ ઊંચા ટેકરીઓને 60 કે 80 મીટર ઊંચા તરીકે નોંધી રહી છે.

આ પણ વાંચો:અરવલ્લી પર્વતમાળા અંગે સુપ્રીમ કોર્ટનો આદેશ

આ પણ વાંચો:કેન્દ્ર સરકાર કરશે સમગ્ર અરવલ્લીનું રક્ષણ, નવી ખાણકામ લીઝ પર પૂર્ણ પ્રતિબંધ

આ પણ વાંચો:મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલની સીધી દેખરેખ હેઠળ અંબાજી યાત્રાધામ માસ્ટર પ્લાનનું અમલીકરણ!