બાંગ્લાદેશમાં વચગાળાની સરકાર રચાયા બાદ પણ રાજકીય અસ્થિરતા ટૂંક સમયમાં ઉકેલાય તેવા કોઈ સંકેત દેખાતા નથી. જો કે વચગાળાની સરકાર બન્યાને એક મહિનો પણ વીતી ગયો નથી. આવી સ્થિતિમાં તેનો ન્યાય કરવો ખૂબ જ વહેલો છે. કાર્યવાહક સરકારના વડા પ્રોફેસર મોહમ્મદ યુનુસ દ્વારા પરિવર્તનનું વચન વિરોધીઓના મૂડ સાથે મેળ ખાય છે, પરંતુ બાંગ્લાદેશની જમીની વાસ્તવિકતા જુદી છે. ઓગસ્ટમાં બળવા પછીથી દેશ સતત અરાજકતાની પકડમાં છે. બાંગ્લાદેશના કટ્ટરપંથીઓના જૂથે અનામત મુદ્દે નારાજ વિદ્યાર્થીઓને અનુસરીને આંદોલનને હાઇજેક કર્યું હતું. શેખ હસીનાના ગયા પછી, તે બધાને છૂટો હાથ મળ્યો, જેના પરિણામે લૂંટફાટ, આગચંપી, તોડફોડ અને હિંદુઓ અને અન્ય લઘુમતીઓ પર હુમલાઓ થયા.
મોહમ્મદ યુનુસે સામાન્ય સ્થિતિ બહાર લાવવાનું વચન આપ્યું હતું પરંતુ તેની અસર ક્યાંય જોવા મળી નથી. હા, હિંસાનું સ્વરૂપ બદલાઈ ગયું છે, પરંતુ હિંદુઓ અને ભારત વિરુદ્ધ વૈમનસ્ય યથાવત્ છે. મોહમ્મદ યુનુસનો ઉપયોગ માત્ર મીડિયાને બતાવવા માટે થાય છે. બાંગ્લાદેશની આ રાજકીય ઉથલપાથલમાં અમેરિકા અને ચીનની દખલ સ્પષ્ટ છે. શેખ હસીના સેન્ટ માર્ટિન ટાપુમાં અમેરિકાના હસ્તક્ષેપ અને અમેરિકન હિતનો ઉલ્લેખ કરી ચૂકી છે. જો કે, ચીન આલોચનાથી બચી ગયું છે.
બંગાળની ખાડીમાં સર્વોપરિતા માટે યુદ્ધ
બાંગ્લાદેશમાં રાજકીય અસ્થિરતા બાદ ઈન્ડો-પેસિફિક ક્ષેત્રમાં અમેરિકા-ચીન દુશ્મનાવટ હવે બંગાળની ખાડી સુધી પહોંચી ગઈ છે. દેશને અસ્થિર કરવા માટે કટ્ટરપંથીઓનો ઉદય એ બાંગ્લાદેશમાં એક સુપરફિસિયલ ચળવળ છે. આ અમેરિકા અને ચીન સાથે સંકળાયેલા હિતોના સંઘર્ષ તરફ નિર્દેશ કરે છે. ભારત ઐતિહાસિક રીતે બંગાળની ખાડીના પાણી પર મજબૂત નિયંત્રણ ધરાવે છે. તે જ સમયે, અમેરિકા ચીન અને તેના વિસ્તરણવાદી વલણને નિયંત્રિત કરવા માટે આ ક્ષેત્રમાં તેની સ્થિર હાજરી સુનિશ્ચિત કરવા માંગે છે.
બંગાળની ખાડીમાં અમેરિકા માટે તક
બાંગ્લાદેશની અસ્થિરતાએ અમેરિકાને બંગાળની ખાડીમાં પ્રવેશવાની તક પૂરી પાડી છે. મોહમ્મદ યુનુસના અમેરિકન તંત્ર સાથેના સંબંધો છુપાયેલા નથી. તેનાથી અમેરિકા માટે આશા વધી છે. તેનાથી આ ક્ષેત્રમાં ચીનની કૂટનીતિ ઘટશે. અત્યાર સુધી સ્થિતિ સારી દેખાઈ રહી છે પરંતુ ઈતિહાસમાં ભારત સાથે અમેરિકાનું વર્તન અને પાકિસ્તાન સાથેની મિત્રતા પણ આશંકા માટે મજબૂત આધાર આપે છે. ભારત અમેરિકા સાથેના સંબંધોને સ્થિર બનાવતી વખતે ખૂબ કાળજી રાખે છે. રશિયા સાથે ભારતની ઐતિહાસિક મિત્રતા પણ તેનું એક કારણ છે.
ચીન પણ જાળ બિછાવી રહ્યું છે
બાંગ્લાદેશ સંઘર્ષમાં અમેરિકાના હસ્તક્ષેપની ચર્ચા કરતી વખતે ચીનની ભૂમિકાને અવગણી શકાય નહીં. ચીન વ્યૂહાત્મક રીતે બંગાળની ખાડીમાં તેના પ્રભાવના ક્ષેત્રને વિસ્તૃત કરી રહ્યું છે. તે બેઇજિંગની નીતિ છે કે તે દેશોને તેના પ્રભાવ હેઠળ લે અને પછી બેલ્ટ એન્ડ રોડ ઇનિશિયેટિવ (BRI) દ્વારા તેમની સાર્વભૌમત્વમાં દખલ કરે. શ્રીલંકા અને પાકિસ્તાન તેનું સ્પષ્ટ ઉદાહરણ છે. ચીન પાકિસ્તાન થઈને અરબી સમુદ્ર સુધી પહોંચે છે. બંગાળની ખાડી તરફના મોટાભાગના દરિયાકાંઠાના રાજ્યો તેની મુખ્યત્વે BRI વિસ્તરણવાદી જાળમાં ફસાયા છે.
આ પણ વાંચો:બાંગ્લાદેશના ભૂતપૂર્વ PM શેખ હસીના વિરૂદ્ધ નોંધાયા છે હત્યાના 40 કેસો
આ પણ વાંચો:શેખ હસીનાની વધી મુશ્કેલીઓ, બાંગ્લાદેશના નિર્ણય બાદ ભારત પણ છોડવું પડશે
આ પણ વાંચો:બાંગ્લાદેશના આર્મી ચીફે શેખ હસીનાના નજીકના સહયોગીઓને શા માટે આશ્રય આપ્યો?
