National News : ભારતીય અર્થવ્યવસ્થા માટે મહત્વપૂર્ણ સમાચાર સામે આવ્યા છે. RBIએ નાણાકીય વર્ષ 2025-26 માટે કેન્દ્ર સરકારને ₹2.87 લાખ કરોડનો રેકોર્ડ ડિવિડન્ડ ટ્રાન્સફર કરવાનો નિર્ણય લીધો છે. આ અત્યાર સુધીનું સૌથી મોટું સરપ્લસ ટ્રાન્સફર ગણાઈ રહ્યું છે, જે વૈશ્વિક આર્થિક અનિશ્ચિતતા અને વધતા ભૂ-રાજકીય તણાવ વચ્ચે સરકાર માટે મોટી નાણાકીય રાહત બની શકે છે.
RBI દ્વારા જાહેર કરવામાં આવેલી માહિતી અનુસાર, બેંકની કુલ આવકમાં ગયા વર્ષની સરખામણીમાં 26.42 ટકાનો વધારો નોંધાયો છે. સાથે જ જોખમ પહેલાંના ખર્ચમાં પણ 27.60 ટકાનો વધારો થયો છે. 31 માર્ચ 2026 સુધી RBIની બેલેન્સ શીટ 20.61 ટકા વધીને ₹91.97 લાખ કરોડ સુધી પહોંચી ગઈ છે.
ફોરેક્સ કમાણી અને મજબૂત આવકથી થયો મોટો ફાયદો
RBIને વિદેશી વિનિમય ભંડાર અને ફોરેક્સ માર્કેટ હસ્તક્ષેપોમાંથી નોંધપાત્ર આવક થઈ છે. વિદેશી સંપત્તિઓ પર મળેલા સુધારેલા વળતર અને મજબૂત રોકાણ આવકના કારણે કેન્દ્રીય બેંકનું સરપ્લસ વધ્યું છે. તેના પરિણામે સરકારને આ વર્ષે રેકોર્ડ સ્તરની ડિવિડન્ડ ચુકવણી શક્ય બની છે.
સરકારને મળશે રાજકોષીય ખાધમાં રાહત
આ મોટી રકમ સરકાર માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી રહી છે. અર્થશાસ્ત્રીઓનું માનવું છે કે આ ફંડથી રાજકોષીય ખાધ નિયંત્રિત કરવામાં મદદ મળશે. સાથે જ સરકાર માળખાગત સુવિધાઓ, વિકાસ પ્રોજેક્ટ્સ અને કલ્યાણકારી યોજનાઓમાં વધુ રોકાણ કરી શકશે.
આ ચુકવણી સરકારની વધતી દેવાની જરૂરિયાતોને પણ ઘટાડવામાં મદદરૂપ બની શકે છે. વૈશ્વિક સ્તરે ક્રૂડ ઓઈલના વધતા ભાવ અને આયાત ખર્ચ વચ્ચે RBIનો આ ડિવિડન્ડ નાણાકીય સુરક્ષા કવચ તરીકે કામ કરી શકે છે.
ગયા વર્ષે પણ થયો હતો રેકોર્ડ ટ્રાન્સફર
ઉલ્લેખનીય છે કે ગયા વર્ષે પણ RBIએ સરકારને આશરે ₹2.69 લાખ કરોડનો ડિવિડન્ડ ટ્રાન્સફર કર્યો હતો. જોકે આ વર્ષે તેનાથી પણ વધુ રકમ ટ્રાન્સફર થવાથી નવો રેકોર્ડ સર્જાયો છે.
ECF ફ્રેમવર્ક હેઠળ લેવાયો નિર્ણય
આરબીઆઈ દ્વારા સરપ્લસ ટ્રાન્સફરનો નિર્ણય Economic Capital Framework (ECF) હેઠળ લેવામાં આવે છે. આ માળખા મુજબ RBI પોતાની બેલેન્સ શીટ પર જરૂરી આકસ્મિક અનામત જાળવી રાખે છે અને બાકીની વધારાની રકમ સરકારને ટ્રાન્સફર કરે છે.
સુધારેલા ECF મુજબ RBIએ બેલેન્સ શીટના 6.5 ટકા જેટલો જોખમ બફર જાળવી રાખ્યો છે. નાણાકીય વર્ષ 2025-26 માટે RBIએ જોખમ બફરમાં ₹1.09 લાખ કરોડ ફાળવવાની મંજૂરી આપી છે, જે ગયા વર્ષના ₹44,861.7 કરોડની સરખામણીએ ઘણો વધારે છે.
અર્થવ્યવસ્થાને મળશે નવો આધાર
વિશ્વમાં વધી રહેલી આર્થિક અનિશ્ચિતતા વચ્ચે આરબીઆઈનો આ નિર્ણય ભારત સરકાર માટે મોટી નાણાકીય મજબૂતી સાબિત થઈ શકે છે. નિષ્ણાતોના મત મુજબ આ ડિવિડન્ડથી સરકારને વિકાસલક્ષી ખર્ચ વધારવાની સાથે અર્થવ્યવસ્થાને વધુ વેગ આપવા માટે પણ મદદ મળશે.
