New Delhi News: સંસદનું બજેટ સત્ર (Parliament Budget Session) આજથી શરૂ થઈ રહ્યું છે. આ સત્રમાં 16 બિલ રજૂ થઈ શકે છે. જેમાં 2024ના ચોમાસા અને શિયાળુ સત્રમાં વક્ફ સુધારા બિલ સહિત 12 બિલ લાવવામાં આવ્યા હતા. ફાઇનાન્સ બિલ ઉપરાંત, ચાર નવા બિલમાં એરક્રાફ્ટ ઑબ્જેક્ટ્સમાં હિતોનું રક્ષણ, ત્રિભુવન કો-ઓપરેટિવ યુનિવર્સિટી અને ઇમિગ્રેશન એન્ડ ફોરેનર્સ બિલનો સમાવેશ થાય છે.

જૂના બિલોમાં વકફ સુધારા બિલ સૌથી મહત્વપૂર્ણ છે. જોકે, સરકારે સુધારા પર સંમતિ માટે તેને સંયુક્ત સંસદીય સમિતિ (Joint Parliamentary Committee) સમક્ષ રજૂ કરી હતી. JPCના અધ્યક્ષ જગદંબિકા પાલે ગઈકાલે સ્પીકર ઓમ બિરલાને પોતાનો રિપોર્ટ સોંપ્યો છે.

જાણો પહેલા 12 જૂના બિલ વિશે

1. વક્ફ (સુધારા) બિલ, 2024- આ બિલ દ્વારા સેન્ટ્રલ વક્ફ કાઉન્સિલ અને વક્ફ બોર્ડના માળખામાં ફેરફાર કરવામાં આવશે. અત્યાર સુધી મહિલાઓ અને બિન-મુસ્લિમ વ્યક્તિઓ વક્ફ બોર્ડમાં જોડાઈ શકતા નથી, જો કે બિલ પાસ થઈ જશે તો આ શક્ય બનશે. જૂના કાયદા હેઠળ વકફ પ્રોપર્ટી અંગે વકફ ટ્રિબ્યુનલનો નિર્ણય અંતિમ હતો. હવે આને સીધી હાઈકોર્ટમાં પડકારી શકાય છે.

2. મુસ્લિમ વક્ફ બિલ, 2024- તે ઓગસ્ટ 2024માં વક્ફ બિલની સાથે લોકસભામાં રજૂ કરવામાં આવ્યું હતું. આનાથી જૂનો વકફ કાયદો એટલે કે મુસ્લિમ વક્ફ એક્ટ, 1923 નાબૂદ થશે. જોકે, વક્ફ એક્ટ 1995 પહેલાની જેમ જ અમલમાં રહેશે.

3. ગોવા બિલ, 2024 ના વિધાનસભા મતવિસ્તારમાં અનુસૂચિત જનજાતિના પ્રતિનિધિત્વનું પુન: ગોઠવણ – તે ઓગસ્ટ, 2024 માં લોકસભામાં રજૂ કરવામાં આવ્યું હતું. આ દ્વારા, ગોવા વિધાનસભામાં અનુસૂચિત જનજાતિ માટે અનામતની જોગવાઈ કરે છે. અત્યારે એસટી માટે એક પણ સીટ અનામત નથી.

4. ડિઝાસ્ટર મેનેજમેન્ટ (સુધારા) બિલ, 2024- ડિસેમ્બર, 2024માં લોકસભા દ્વારા પસાર કરવામાં આવ્યું છે. તેના દ્વારા રાષ્ટ્રીય સ્તરે રાષ્ટ્રીય આપત્તિ વ્યવસ્થાપન સત્તામંડળ, રાજ્ય સ્તરે રાજ્ય આપત્તિ વ્યવસ્થાપન સત્તામંડળ અને જિલ્લા સ્તરે જિલ્લા આપત્તિ વ્યવસ્થાપન સત્તામંડળની સ્થાપના કરવાની જોગવાઈ કરવામાં આવશે. આ ઉપરાંત, તે રાજ્યોને રાજ્યની રાજધાની અને શહેરો માટે અલગ શહેરી આપત્તિ વ્યવસ્થાપન સત્તામંડળ બનાવવાનો અધિકાર પણ આપશે.

5. બેંકિંગ કાયદા (સુધારા) બિલ, 2024 – ઓગસ્ટ, 2024માં લોકસભામાં રજૂ કરવામાં આવ્યું. તે 5 બેંકિંગ કાયદાઓમાં સુધારો કરવા માટે લાવવામાં આવ્યો છે. આમાં 1934નો ભારતીય રિઝર્વ બેંક એક્ટ પણ સામેલ છે. તેના દ્વારા સહકારી બેંકોના ડાયરેક્ટરોના કાર્યકાળ અને દાવા વગરની રકમની પતાવટ સંબંધિત સુધારા કરવામાં આવશે.

૬. રેલ્વે (સુધારા) બિલ, 2024- ડિસેમ્બર ૨૦૨૪ માં લોકસભા દ્વારા પસાર. તે ભારતીય રેલ્વે બોર્ડ અધિનિયમ-1905 નાબૂદ કરશે અને રેલ્વે બોર્ડ સંબંધિત જોગવાઈઓને રેલ્વે અધિનિયમ-1989માં સમાવિષ્ટ કરશે.

7. ઓઇલફિલ્ડ્સ (રેગ્યુલેશન એન્ડ ડેવલપમેન્ટ) એમેન્ડમેન્ટ બિલ, 2024 – તે ઓગસ્ટ, 2024માં રાજ્યસભામાં રજૂ કરવામાં આવ્યું હતું અને ડિસેમ્બરમાં ગૃહ દ્વારા પસાર કરવામાં આવ્યું હતું. આના દ્વારા 1984ના ઓઇલફિલ્ડ્સ (રેગ્યુલેશન એન્ડ ડેવલપમેન્ટ) એક્ટમાં ફેરફાર કરવામાં આવશે. પેટ્રોલિયમ માઈનિંગ લીઝ સંબંધિત જોગવાઈઓ હશે.

8. બોઇલર્સ બિલ, 2024- તે ઓગસ્ટ, 2024 માં રાજ્યસભામાં રજૂ કરવામાં આવ્યું હતું અને ડિસેમ્બરમાં ગૃહ દ્વારા પસાર કરવામાં આવ્યું હતું. તે 1923 ના બોઇલર્સ એક્ટનું સ્થાન લેશે. દેશમાં બોઈલરના ઉત્પાદકો (ઔદ્યોગિક ઉપયોગ માટે ઉકળતા પ્રવાહી વગેરે માટેની મશીનો) સંબંધિત કોઈ સ્પષ્ટ કાયદા નથી. આનાથી રાજ્ય સરકારોને આ બાબતે વધુ સત્તા મળશે.

9. ધી બિલ્સ ઓફ લેડીંગ બિલ, 2024- ઓગસ્ટ, 2024માં લોકસભામાં રજૂ કરવામાં આવ્યું હતું. તે 1856ના 169 વર્ષ જૂના ધ ઈન્ડિયન બિલ્સ ઓફ લેડીંગ એક્ટનું સ્થાન લેશે. આના દ્વારા કેન્દ્ર સરકાર લેન્ડિંગ (કાર્ગો જહાજોમાં માલ લોડ કરવા) કાયદાને લગતી જોગવાઈઓને લાગુ કરવા માટે સૂચનાઓ જારી કરી શકશે.

10. ધ કેરેજ ઓફ ગુડ્સ બાય સી બિલ, 2024- ઓગસ્ટ 2024ના રોજ લોકસભામાં રજૂ કરવામાં આવ્યું હતું. તે 100 વર્ષ જૂના ધ ઈન્ડિયન કેરેજ ઓફ ગુડ્સ બાય સી એક્ટનું સ્થાન લેશે.

11. કોસ્ટલ શિપિંગ બિલ, 2024- તે ડિસેમ્બર, 2024માં લોકસભામાં રજૂ કરવામાં આવ્યું હતું. તે મર્ચન્ટ શિપિંગ એક્ટ 1958ના ભાગ 14નું સ્થાન લેશે. આ બિલ ભારતની અંદર દરિયાઈ વેપારમાં રોકાયેલા જહાજોના નિયમન માટે લાવવામાં આવ્યું છે. આ જહાજો અને બોટ જેવા અન્ય જહાજોને પણ લાગુ પડશે.

12. મર્ચન્ટ શિપિંગ બિલ, 2024- ઓગસ્ટ, 2024માં લોકસભામાં રજૂ કરવામાં આવ્યું હતું. તે 2024 સુધીમાં મર્ચન્ટ શિપિંગ બિલ, 1958નું સ્થાન લેશે. આનાથી પાણીના જહાજોની નોંધણી ફરજિયાત બનશે. તે જહાજના માલિકો માટે જરૂરી જોગવાઈઓ પણ કરશે.

4 નવા બિલ રજૂ થશે

1. ફાઇનાન્સ બિલ, 2025- બજેટ એ એક પ્રકારનું ફાઇનાન્સ બિલ છે. તેના દ્વારા 2025-26 માટે બજેટની જોગવાઈઓ પ્રસ્તાવિત કરવામાં આવશે. બજેટ સહિત તમામ નાણા બિલ રાષ્ટ્રપતિની સંમતિ બાદ જ લોકસભામાં રજૂ કરી શકાય છે.

2. ત્રિભુવન કોઓપરેટિવ યુનિવર્સિટી બિલ, 2025- તે શિયાળુ સત્ર દરમિયાન રજૂ કરવાની યોજના હતી, પરંતુ વિવિધ કારણોસર તે થઈ શક્યું ન હતું. તેને બજેટ સત્રમાં લાવવામાં આવે તેવી શક્યતા છે. આ બિલ દ્વારા ગુજરાતના આણંદમાં આવેલી ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ રૂરલ મેનેજમેન્ટ (IRMA)ને યુનિવર્સિટી સ્થાપવાનો અધિકાર મળશે. રાષ્ટ્રીય મહત્વની આ યુનિવર્સિટીનું નામ ત્રિભુવન સહકારી યુનિવર્સિટી હશે.

3. એરક્રાફ્ટ ઑબ્જેક્ટ્સ બિલ, 2025 માં હિતોનું રક્ષણ – તે આ સત્રમાં રજૂ કરવામાં આવી શકે છે. આ બિલ દ્વારા ઉડ્ડયન ધિરાણ સંબંધિત જોગવાઈઓ કરવામાં આવશે.

4. ઈમિગ્રેશન એન્ડ ફોરેનર્સ બિલ, 2025- આ બિલ ઈમિગ્રેશન અને ફોરેનર્સ સંબંધિત નિયમોમાં ફેરફાર કરવા માટે લાવી શકાય છે.

આ પણ વાંચો:દિલ્હી વકફની બેઠક પૂરી, JPCએ 11 વિરુદ્ધ 14 મતથી બિલને સ્વીકાર્યું

આ પણ વાંચો:વકફ સુધારા બિલ નવી શૈલીમાં આવશે! JPCએ શાસક પક્ષના 14 સુધારા પ્રસ્તાવોને મંજૂરી

આ પણ વાંચો:શું દેશમાં 64 વર્ષ જૂનો ઈન્કમટેક્સ કાયદો બદલાશે ? બજેટ સત્રમાં સરકાર નવું બિલ લાવી શકે છે