આચાર્ય વિષ્ણુગુપ્ત ચાણક્ય સંઘર્ષની રાજનીતિના સૌથી સક્ષમ ચહેરો છે. તેમણે વિવિધ મોરચે કામ કર્યું. પરિણામે, તે ભારતની એકતાનો શિખર બની ચુક્યા છે. તેમણે રાજકારણનું એ પ્રકારનું સંયોજન તૈયાર કર્યું, જેમાં તમામ શક્તિશાળી રાજ્યો પણ ફસાઇને પરાજિત થયા. એલેક્ઝાંડરની સેના પરાજિત થઈ ગઈ હતી અને તેણે દેશ છોડી દીધો હતો. મગધના રાજા ધનાનંદને પદભ્રષ્ટ કરવો પડ્યો.
ચાણક્યએ તેમના રાજકારણના બે કેન્દ્રો વિકસિત કર્યા. એક પર તેમણે ચંદ્રગુપ્ત મૌર્યને બેસાડ્યો હતો. અને બીજા કેન્દ્ર પર પોતે આગેવાની લીધી હતી. આનાથી મહત્વપૂર્ણ પ્રસંગો પર નિર્દોષતાની સ્થિતિને સરળતાથી સંચાલિત કરવાનું તેના માટે સરળ બન્યું.
ચાણક્યના મૌન પર લોકો ચંદ્રગુપ્ત તરફ વળતાં. આનાથી ચાણક્યને સચોટ ઉપાય શોધવા માટે સમય મળી રહેતો. તેવી જ રીતે, જો ચંદ્રગુપ્તને કંઈક ટાળવું હોય તો તે લોકોને ગુરુવર ચાણક્ય તરફ મોકલી આપતો. આનાથી ચંદ્રગુપ્તને કોઈ મહત્ત્વના વિષય પર નિર્ણય લેવામાં સરળતા રહેતી હતી.
આ ફક્ત બે પાવર પોલ્સના કિસ્સામાં જ શક્ય છે. જો કોઈ વ્યક્તિ બધી જવાબદારીઓ નિભાવશે તો તેને એકલા ને જ દરેક કાર્ય માટે જવાબદાર ઠેરવવામાં આવશે. આ રીતે તેનાથી બચવું મુશ્કેલ બનશે. ચાણક્ય આ હકીકતને ખૂબ સારી રીતે સમજી ચુક્યા હતા. આ કારણોસર, તેમણે શરૂઆતથી જ નાયકની ભૂમિકામાં ચાણક્યને પ્રસ્થાપિત કર્યા અને સત્તાનો દૌર ચન્દ્રગુપ્ત મોર્ય પર નાખ્યો હતો. જ્યારે તેઓ ઇચ્છે તો સત્તાના તમામ સ્ત્રોતો પોતાના હાથમાં લઇ શકે તેમ હતા.
ચાણક્ય આ નીતિમાંથી શીખવે છે કે વિકાસના રાજકારણમાં એક ધ્રુવ કરતાં બે ધ્રુવો વધુ અસરકારક છે. જો કે, ઘણીવાર એવું પણ બને કે એક વધારે પોલ એ ક્યારેક નુકશાન કરતા પણ સાબિત થઇ શકે છે.
