World News: નાણાકીય કટોકટીનો સામનો કરી રહેલા પાકિસ્તાને ક્રિપ્ટો કરન્સી તરફ વળ્યું છે. IMF તરફથી બેલઆઉટ મેળવનાર અને ચીન તરફથી મળતી નાણાકીય સહાય પર ટકી રહેલું પાકિસ્તાન હવે ડિજિટલ કરન્સીમાં શક્યતાઓ શોધી રહ્યું છે, જેના કારણે ઘણા પ્રશ્નો ઉભા થયા છે. અગાઉ, પાકિસ્તાનમાં ક્રિપ્ટો પર સંપૂર્ણપણે પ્રતિબંધ હતો. હવે ડિજિટલ કરન્સીમાં ઇસ્લામાબાદનો અચાનક રસ આશ્ચર્યજનક છે.
હાલમાં, પાકિસ્તાનનું અર્થતંત્ર ફુગાવા, ઘટતા વિદેશી ચલણ ભંડાર અને વધતી જતી વેપાર ખાધથી પીડાય છે. તાજેતરમાં, પાકિસ્તાનને IMF તરફથી 1 બિલિયન ડોલરની સહાય મળી છે, આ શરતે કે ટેક્સ નેટવર્કનો વિસ્તાર કરવામાં આવે અને અનૌપચારિક અર્થતંત્રને ઔપચારિક બનાવવામાં આવે. આ અંતર્ગત, ક્રિપ્ટો સંપત્તિઓને પણ નિયમનકારી દેખરેખ હેઠળ લાવવામાં આવી છે.
સત્તાવાર દાવો અને ભૂ-રાજકીય કાવતરું?
પાકિસ્તાનનો દાવો છે કે આ પગલું ફિનટેક નવીનતા, યુવાનોના સશક્તિકરણ અને રેમિટન્સના પ્રવાહમાં સુધારો લાવવાનો છે. જોકે, નિષ્ણાતો માને છે કે આ પાછળ ભૂ-રાજકારણના કારણો છે અને તેને અવગણી શકાય નહીં.
FATF ની નજર અને આતંકવાદી નાણાંનો ખતરો
હકીકતમાં, પાકિસ્તાને ફાઇનાન્શિયલ એક્શન ટાસ્ક ફોર્સ (FATF) ની યાદીમાંથી બહાર નીકળવા માટે ઘણા પ્રયાસો કર્યા છે, પરંતુ ભારત અને પશ્ચિમી દેશોએ આતંકવાદી ભંડોળ અંગે પાકિસ્તાન પર વારંવાર પ્રશ્નો ઉઠાવ્યા છે. પાકિસ્તાન પર આતંકવાદને નાણાં પૂરા પાડવા અને મની લોન્ડરિંગનો આરોપ છે. આવી સ્થિતિમાં, ક્રિપ્ટોકરન્સીનો ઉપયોગ મની લોન્ડરિંગ અને આતંકવાદી ભંડોળ માટે થવાનું જોખમ વધી જાય છે.
ક્રિપ્ટો તેની અપારદર્શકતા અને વિકેન્દ્રીકરણ માટે કુખ્યાત છે. આવી સ્થિતિમાં, ક્રિપ્ટો અપનાવવી ચિંતાનો વિષય બની ગયો છે. વિશ્લેષકોએ ચેતવણી આપી હતી કે પાકિસ્તાનનો ક્રિપ્ટો તરફ વળવાનો માર્ગ પ્રતિબંધોથી બચવા અને વૈશ્વિક નિરીક્ષકોની પહોંચની બહાર નાણાં ટ્રાન્સફર કરવા માટે નવા રસ્તા ખોલી શકે છે.
ટ્રમ્પ પરિવાર અને પાકિસ્તાની સેના વચ્ચે ડીલ…
એપ્રિલના અંતમાં એક આશ્ચર્યજનક ઘટના બની. પાકિસ્તાન ક્રિપ્ટો કાઉન્સિલ (PCC) એ યુએસ ફર્મ વર્લ્ડ લિબર્ટી ફાઇનાન્શિયલ (WLF) સાથે એક કરાર પર હસ્તાક્ષર કર્યા છે. રસપ્રદ વાત એ છે કે, ટ્રમ્પના પુત્રો એરિક અને ડોનાલ્ડ જુનિયર, તેમના જમાઈ જેરેડ કુશનર સાથે, WLFમાં 60 ટકા હિસ્સો ધરાવે છે.
એટલે કે, જે નિયમિત ફિનટેક ભાગીદારી હોવી જોઈતી હતી તે ભૂ-રાજકીય વિવાદનો વિષય બની ગઈ. હકીકતમાં, સોદા સમયે પાકિસ્તાન આર્મી ચીફ જનરલ અસીમ મુનીર પણ રૂમમાં હાજર હતા. આ સોદામાં આસીમ મુનીરની હાજરીએ તેને એક સરળ વ્યવસાયિક સોદો કરતાં વધુ બનાવ્યો. આ સ્પષ્ટ સંકેત છે કે આ ફક્ત બ્લોકચેન સાહસ નથી પરંતુ એક વ્યૂહાત્મક પગલું છે.
કાશ્મીર હુમલા પછી ટ્રમ્પનો ‘શાંતિ પ્રસ્તાવ’
WLF-PCC સોદાના થોડા દિવસો પછી, 22 એપ્રિલના રોજ, આતંકવાદીઓએ ભારતીય શહેર પહેલગામ પર હુમલો કર્યો, જેમાં 26 પ્રવાસીઓ માર્યા ગયા. આ ઘટનાએ ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે ફરી દુશ્મનાવટ ઉભી કરી. દરમિયાન, ટ્રમ્પે “શાંતિ દલાલ” હોવાનો દાવો કર્યો અને કહ્યું કે યુદ્ધને બદલે વેપાર કરો. સોશિયલ સાઇટ ટ્રુથ પર, તેમણે યુદ્ધ રોકવા બદલ બંને દેશોના નેતૃત્વની પ્રશંસા કરી.
આ સમગ્ર ઘટનાના સમયરેખાને અવગણી શકાય નહીં. પહેલા, ઇસ્લામાબાદમાં પારિવારિક વાતાવરણમાં એક વ્યવસાયિક સોદો થયો જેમાં પાકિસ્તાનના ટોચના લશ્કરી અધિકારીએ ભાગ લીધો, અને તે પછી તરત જ, ટ્રમ્પની રાજદ્વારી સ્વ-પ્રશંસા આશ્ચર્યજનક છે.
જોકે પાકિસ્તાન દાવો કરે છે કે તેની ક્રિપ્ટો પહેલ FATF માર્ગદર્શિકા અનુસાર છે, નિષ્ણાતો આવા વૈશ્વિક ઉદાહરણો તરફ ધ્યાન દોરે છે.
‘બિટકોઇન શેકર્સ’ મોડેલ
‘બિટકોઈન શેકર’ મોડેલ હમાસ દ્વારા શરૂ કરવામાં આવ્યું હતું. આમાં ક્રિપ્ટોકરન્સી દ્વારા ભંડોળ એકત્ર કરવું અને મની લોન્ડરિંગ દ્વારા આંતરરાષ્ટ્રીય નાણાકીય દેખરેખથી તેનું રક્ષણ કરવાનો સમાવેશ થાય છે. ઇઝ-અલ-દિન-અલ-કાસમ બ્રિગેડ જેવા આતંકવાદી સંગઠનોએ વ્યવહારો છુપાવવા અને આતંકવાદી પ્રવૃત્તિઓ માટે ભંડોળ એકત્ર કરવા માટે બિટકોઇન દાન, વિકેન્દ્રિત વિનિમય, ગોપનીયતા સિક્કા અને મિક્સરનો ઉપયોગ કર્યો છે.
શું પાકિસ્તાન હમાસ મોડેલ અપનાવી રહ્યું છે?
નિષ્ણાતો માને છે કે પાકિસ્તાનનું ક્રિપ્ટો વલણ હમાસના ‘બિટકોઈન શેકર્સ’ મોડેલ જેવું જ છે, જે આતંકવાદી પ્રવૃત્તિઓ માટે ડિજિટલ કરન્સીનો ઉપયોગ કરે છે. હમાસ જેવા સંગઠનોએ બિટકોઈન દાન, ગોપનીયતા સિક્કા અને મિક્સરનો ઉપયોગ કરીને ભંડોળના સ્ત્રોતો છુપાવ્યા છે.
તેમ છતાં, ઇઝરાયલી અને યુએસ સત્તાવાળાઓ દ્વારા પાકીટ જપ્ત કરવા જેવી વૈશ્વિક કાર્યવાહી છતાં, આ પદ્ધતિઓ સમય જતાં વિકસિત અને વ્યાપક બની છે. પાકિસ્તાન જેવા દેશ માટે, ક્રિપ્ટો હવે પ્રતિબંધોથી બચવા માટે આગામી સીમા બની ગઈ છે. પાકિસ્તાન ઐતિહાસિક રીતે હવાલા નેટવર્ક અને શેલ કંપનીઓનો ઉપયોગ કરવામાં માહિર રહ્યું છે.
વિકેન્દ્રિત પ્લેટફોર્મ દ્વારા પરંપરાગત બેંકિંગ દેખરેખની બહાર નાણાં ખસેડવાની પાકિસ્તાનની ક્ષમતા માત્ર ભારત માટે જ નહીં પરંતુ વૈશ્વિક નાણાકીય સ્થિરતા માટે પણ ગંભીર સુરક્ષા ચિંતાઓ ઉભી કરે છે.
પાકિસ્તાનનો ક્રિપ્ટો એજન્ડા…
– આર્થિક વૈવિધ્યકરણ: ઓછા થતા વિકલ્પો વચ્ચે, ખાસ કરીને ટ્રમ્પ સાથે જોડાયેલા વ્યાપારિક હિતો દ્વારા, વિદેશી મૂડી આકર્ષવાને ઇરાદાપૂર્વકના પગલા તરીકે જોવામાં આવી રહ્યું છે.
– નાણાકીય સુગમતા: પશ્ચિમી દેખરેખને આધીન પરંપરાગત નાણાકીય વ્યવસ્થાને બાયપાસ કરવા માટે વૈકલ્પિક ચેનલોની સ્થાપના.
– વ્યૂહાત્મક લાભ: રાજદ્વારી અલગતા ટાળવા માટે ટ્રમ્પ પરિવારના વ્યવસાયો દ્વારા અમેરિકા સાથે સંબંધોને ગાઢ બનાવવા.
– ગુપ્ત ભંડોળ: પરંપરાગત નાણાકીય દેખરેખથી બચીને આતંકવાદી ભંડોળ માટે ડિજિટલ ચલણનો ઉપયોગ.
ટ્રમ્પ અને પાકિસ્તાન… આર્થિક ભાગીદારી કે સુરક્ષા ખતરો?
ટ્રમ્પના શાંતિ દલાલી દાવાઓ અને તેમના પરિવારના ક્રિપ્ટો વ્યવહારોએ વોશિંગ્ટન અને નવી દિલ્હી બંનેમાં ચિંતા વધારી છે. જોકે ટ્રમ્પ કે તેમના પરિવારે આ સોદાના પરિણામો અંગે કોઈ ટિપ્પણી કરી નથી, પરંતુ પરિસ્થિતિ સ્પષ્ટ સંદેશ આપે છે. પ્રશ્ન એ ઊભો થઈ રહ્યો છે કે IMF અને FATF ની કડક તપાસ વચ્ચે, શું પાકિસ્તાનનો ક્રિપ્ટો પ્રત્યેનો આ પ્રેમ આતંકવાદી ભંડોળનો એક નવો રસ્તો છે?
હાલ પૂરતું, શું પાકિસ્તાનનું ક્રિપ્ટો પગલું આર્થિક સંકટનો સામનો કરવાનો પ્રયાસ છે કે આતંકવાદી ભંડોળ માટેનું નવું હથિયાર? ટ્રમ્પ પરિવાર સાથે સંકળાયેલા સોદા અને પાકિસ્તાની સેના પ્રમુખની હાજરીએ આ પગલાના ભૂ-રાજકીય પાસાઓને વધુ જટિલ બનાવ્યા છે.
આ પણ વાંચો:શેરબજાર, સોના બાદ હવે બિટકોઈન, તમામ ટ્રમ્પ ટેરિફથી ચિંતિત, ડિજિટલ ચલણ માટે શું ભવિષ્ય છે?
આ પણ વાંચો:બિટકોઈનના ભાવમાં મોટા ઘટાડાની ચેતવણી, કિંમત $20,000 સુધી ઘટી શકે છે!
આ પણ વાંચો:ક્રિપ્ટો વેચાણમાં વધારો થવાથી બિટકોઈન તેની સર્વકાલીન ઊંચાઈથી 25% ઘટ્યો
