New Delhi: દિવાળી (Diwali 2026) પહેલા ફટાકડાને લઈને સુપ્રીમ કોર્ટમાં ચાલી રહેલી સુનાવણીમાં બુધવારે મહત્વની ટિપ્પણી સામે આવી છે. જસ્ટિસ એમ.એમ. સુંદરેશ અને જસ્ટિસ પી.બી. વરાળેની બેન્ચે સ્પષ્ટ કર્યું કે કોર્ટ ફટાકડા પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ મૂકવાની દિશામાં નથી, પરંતુ દિવસભર એટલે કે 24 કલાક ફટાકડા ફોડવાની મંજૂરી પણ આપવામાં આવશે નહીં.
કોર્ટે કહ્યું કે લોકોની ધાર્મિક અને સાંસ્કૃતિક ભાવનાઓનું પણ ધ્યાન રાખવું જરૂરી છે, પરંતુ સાથે બાળકો, વૃદ્ધો અને બીમાર લોકો સહિત સામાન્ય લોકો પર પ્રદૂષણની અસરને પણ અવગણી શકાય નહીં. તેથી બંને બાબતો વચ્ચે સંતુલન જાળવીને ફટાકડા ફોડવા માટે ચોક્કસ સમય નક્કી કરવાની જરૂરિયાત કોર્ટે વ્યક્ત કરી.
24 કલાક ફટાકડા ફોડવાની છૂટ નહીં
સુપ્રીમ કોર્ટે સુનાવણી દરમિયાન સ્પષ્ટ સંકેત આપ્યો કે સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ અને કોઈપણ નિયંત્રણ વિના ફટાકડા ફોડવાની છૂટ, બંને અંતિમ વિકલ્પ નથી. બેન્ચે કહ્યું કે ફટાકડા માટે ચોક્કસ સમયગાળો નક્કી કરીને મધ્યમ માર્ગ શોધવો પડશે. એટલે કે દિવાળી (Diwali 2026)નો તહેવાર પણ ઉજવી શકાય અને સતત ફટાકડાના કારણે લોકોના સ્વાસ્થ્ય તથા પર્યાવરણ પર પડતી અસરને પણ નિયંત્રિત કરી શકાય. આથી હાલના તબક્કે “દિવાળી (Diwali 2026) પર બિન્દાસ્ત 24 કલાક ફટાકડા ફોડી શકાશે” એવું માનવું યોગ્ય નથી. અંતિમ સમયમર્યાદા અને અન્ય શરતો અંગે આગળના આદેશની રાહ જોવી પડશે.
ગ્રીન ફટાકડાઓ પર ખાસ વિચાર
સુનાવણી દરમિયાન કેન્દ્ર સરકાર તરફથી એડિશનલ સોલિસિટર જનરલ ઐશ્વર્યા ભાટીએ કેટલીક ચોક્કસ ‘નેક્સ્ટ જનરેશન જોઈન્ટ ગ્રીન ક્રેકર્સ’ અંગે માહિતી રજૂ કરી હતી. આ ફટાકડા CSIR-NEERI સાથેના સહયોગથી વિકસાવવામાં આવ્યા છે. તેમાં ઉત્સર્જન ઘટાડવાના હેતુથી બેરિયમ સોલ્ટનું પ્રમાણ ઘટાડવામાં આવ્યું હોવાનું જણાવાયું છે. આવા ફટાકડાઓને મંજૂરી આપવામાં આવે તો તે ચોક્કસ શરતો સાથે જ રહેશે.
Diwali 2026: લાઇસન્સ ધરાવતા ઉત્પાદકો માટે જ મંજૂરીનો વિચાર
સરકાર તરફથી રજૂ કરાયેલી નોંધ મુજબ, ચોક્કસ નેક્સ્ટ-જનરેશન ગ્રીન ક્રેકર્સને મંજૂરી આપવામાં આવે તો તેનું ઉત્પાદન લાઇસન્સ પ્રાપ્ત ઉત્પાદકો દ્વારા જ થવું જોઈએ. આ ઉપરાંત ફટાકડાઓએ નિર્ધારિત અવાજ, ઉત્સર્જન અને સુરક્ષા ધોરણોનું પાલન કરવું પડશે. પ્રતિબંધિત રસાયણોનો ઉપયોગ પણ મંજૂર નહીં હોય.
Diwali 2026: 125 dB(AI) અને 145 dB(C) પીકનો ઉલ્લેખ
સરકાર દ્વારા રજૂ કરાયેલી માહિતીમાં આવા ચોક્કસ ગ્રીન ક્રેકર્સ માટે 125 dB(AI)/145 dB(C) પીકની અવાજ મર્યાદાનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે. જોકે, આનો અર્થ એ નથી કે દરેક પ્રકારના ફટાકડાને આપમેળે આ મર્યાદા હેઠળ મંજૂરી મળી ગઈ છે. કયા ફટાકડા, કયા સમય દરમિયાન અને કઈ શરતો સાથે મંજૂર થશે તે અંગે કોર્ટની આગળની કાર્યવાહી મહત્વપૂર્ણ રહેશે.
Diwali 2026: 15 ઓક્ટોબરે ફરી સુનાવણી
ફટાકડામાં બેરિયમના ઉપયોગ અને તેની પર્યાવરણ પર થતી અસર અંગે વધુ અભ્યાસ અને તપાસ માટે કેન્દ્ર સરકાર તથા નિષ્ણાત સંસ્થાઓને સમય આપવામાં આવ્યો છે. આ મુદ્દે સુપ્રીમ કોર્ટમાં આગામી મહત્વની સુનાવણી 15 ઓક્ટોબર 2026ના રોજ થવાની છે. ત્યારબાદ ફટાકડાના પ્રકાર, બેરિયમના ઉપયોગ અને અન્ય નિયમો અંગે વધુ સ્પષ્ટતા થઈ શકે છે.
ગયા વર્ષે દિલ્હી-NCRમાં ગ્રીન ફટાકડાને મર્યાદિત છૂટ
ગયા વર્ષે સુપ્રીમ કોર્ટે દિલ્હી-NCRમાં ચોક્કસ શરતો હેઠળ ગ્રીન ફટાકડાના વેચાણ અને ઉપયોગને મંજૂરી આપી હતી. 2025ના આદેશમાં ગ્રીન ફટાકડાના ઉપયોગ માટે ચોક્કસ સમયગાળો નક્કી કરવામાં આવ્યો હતો અને માત્ર મંજૂર ઉત્પાદનોના વેચાણ તથા ઉપયોગ પર ભાર મૂકાયો હતો. તે સમયે બેરિયમ ધરાવતા અને મંજૂર ગ્રીન ક્રેકર્સની યાદીમાં ન આવતા ફટાકડાઓ પર પ્રતિબંધ જાળવવામાં આવ્યો હતો.
Diwali 2026: આ વખતે શું થશે?
હાલની સુનાવણી બાદ એટલું સ્પષ્ટ છે કે સુપ્રીમ કોર્ટ સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ અને બિનમર્યાદિત ફટાકડા, બંને વચ્ચે સંતુલિત વ્યવસ્થા તરફ આગળ વધી રહી છે. એટલે દિવાળી પર ફટાકડા અંગે સંપૂર્ણ પ્રતિબંધની વાત હાલ નથી, પરંતુ લોકો પોતાની મરજી મુજબ આખો દિવસ ફટાકડા ફોડી શકે તેવી છૂટ પણ નથી. અંતિમ નિયમોમાં ફટાકડાના પ્રકાર, અવાજનું સ્તર, પર્યાવરણ સંબંધિત ધોરણો અને ઉપયોગના સમય અંગે વધુ સ્પષ્ટતા થવાની શક્યતા છે. 15 ઓક્ટોબરની સુનાવણી બાદ દિવાળી 2026 માટે લાગુ પડનારા નિયમો અંગે વધુ સ્પષ્ટ ચિત્ર સામે આવશે.
આ પણ વાંચો: હવે દિવાળીમાં દિલ્હી વાસીઓ ફોડી શકશે ફટાકડા, સુપ્રીમ કોર્ટે આપી મંજૂરી
આ પણ વાંચો: ફટાકડા પર પ્રતિબંધ દિલ્હી માટે ખાસ નિયમો બનાવી શકાય નહીં: સુપ્રીમ કોર્ટ
આ પણ વાંચો: ‘ફટાકડા પર પ્રતિબંધ હોવા છતાં શા માટે થઇ આતશબાજી ?’ સુપ્રીમ કોર્ટે દિલ્હી સરકાર પાસે માંગ્યો જવાબ
