Delhi News : DRDO-ઇન્ડસ્ટ્રી-એકેડેમિયા સેન્ટર ઓફ એક્સેલન્સ (DIA-CoE), IIT દિલ્હી દ્વારા પ્રાયોગિક પ્રગતિનું સફળતાપૂર્વક પ્રદર્શન કરીને ભારતે એક નવા ક્વોન્ટમ યુગમાં પ્રવેશ કર્યો છે. IIT દિલ્હી કેમ્પસમાં સ્થાપિત ફ્રી-સ્પેસ ઓપ્ટિકલ લિંક દ્વારા એક કિમીથી વધુ અંતરે ક્વોન્ટમ એન્ટેંગલમેન્ટનો ઉપયોગ કરીને ફ્રી-સ્પેસ ક્વોન્ટમ સુરક્ષિત સંચાર પ્રાપ્ત કરવામાં આવ્યો હતો.

આ પ્રયોગે લગભગ 240 બિટ્સ પ્રતિ સેકન્ડનો સુરક્ષિત કી રેટ પ્રાપ્ત કર્યો, જેમાં ક્વોન્ટમ બીટ એરર રેટ 7% કરતા ઓછો હતો. આ એન્ટેંગલમેન્ટ-સહાયિત ક્વોન્ટમ સિક્યોર કમ્યુનિકેશન ક્વોન્ટમ સાયબર સુરક્ષામાં રીઅલ-ટાઇમ એપ્લિકેશનો માટે માર્ગ મોકળો કરે છે, જેમાં લાંબા-અંતરના ક્વોન્ટમ કી ડિસ્ટ્રિબ્યુશન (QKD), ક્વોન્ટમ નેટવર્ક્સનો વિકાસ અને ભાવિ ક્વોન્ટમ ઇન્ટરનેટનો સમાવેશ થાય છે. આ પ્રયાસો રાષ્ટ્રીય વિકાસ માટે ક્વોન્ટમ ટેકનોલોજીને આગળ વધારવાના ભારતના વ્યાપક ઉદ્દેશ્યો સાથે સુસંગત છે.

ડીઆરડીઓના ડિરેક્ટોરેટ ઓફ ફ્યુચરિસ્ટિક ટેકનોલોજી મેનેજમેન્ટ (ડીએફટીએમ) દ્વારા મંજૂર કરાયેલા ‘ડિઝાઇન એન્ડ ડેવલપમેન્ટ ઓફ ફોટોનિક ટેકનોલોજીસ ફોર ફ્રી સ્પેસ QKD’ પ્રોજેક્ટ હેઠળ, પ્રોફેસર ભાસ્કર કાંસેરીના સંશોધન જૂથ દ્વારા ડીઆરડીઓ ડીજી (MED, COS & CS), ડિરેક્ટર SAG, ડિરેક્ટર DFTM, ડીન (R&D) IIT દિલ્હી, ડિરેક્ટર (DIA-CoE) અને DRDO પ્રયોગશાળા વૈજ્ઞાનિકો સહિત અનેક મહાનુભાવોની હાજરીમાં પ્રદર્શન આપવામાં આવ્યું હતું.

ક્વોન્ટમ એન્ટેંગલમેન્ટ-આધારિત QKD પરંપરાગત તૈયારી-અને-માપ પદ્ધતિ કરતાં સુરક્ષા અને કાર્યક્ષમતા બંનેમાં વધારો કરીને ઘણા નોંધપાત્ર ફાયદા પ્રદાન કરે છે. જો ઉપકરણો ચેડાં થયા હોય અથવા અપૂર્ણ હોય, તો પણ ક્વોન્ટમ એન્ટેંગલમેન્ટનો ઉપયોગ કી વિતરણની સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરે છે. ફસાયેલા ફોટોનને માપવા અથવા અટકાવવાનો કોઈપણ પ્રયાસ ક્વોન્ટમ સ્થિતિને ખલેલ પહોંચાડે છે, જેનાથી અધિકૃત વપરાશકર્તાઓ છુપાયેલા વ્યક્તિની હાજરી શોધી શકે છે.

ક્વોન્ટમ કોમ્યુનિકેશન મૂળભૂત રીતે અતૂટ એન્ક્રિપ્શન પૂરું પાડે છે, જે તેને સંરક્ષણ, નાણાં અને ટેલિકોમ્યુનિકેશન જેવા વ્યૂહાત્મક ક્ષેત્રોમાં ડેટા સુરક્ષિત કરવા તેમજ રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા-સંબંધિત સંદેશાવ્યવહારને સુરક્ષિત કરવા માટે ઉપયોગમાં લેવાતી દ્વિ-ઉપયોગી ટેકનોલોજી બનાવે છે. ફ્રી-સ્પેસ QKD ઓપ્ટિકલ ફાઇબર નાખવાની જરૂરિયાતને દૂર કરે છે, જે વિક્ષેપકારક અને ખર્ચાળ બંને હોઈ શકે છે, ખાસ કરીને પડકારજનક ભૂપ્રદેશો અને ગીચ શહેરી વાતાવરણમાં.

અગાઉ, 2022 માં વિંધ્યચલ અને પ્રયાગરાજ વચ્ચે ભારતની પ્રથમ ઇન્ટરસિટી ક્વોન્ટમ કોમ્યુનિકેશન લિંક, જેમાં કોમર્શિયલ-ગ્રેડ ભૂગર્ભ ડાર્ક ઓપ્ટિકલ ફાઇબરનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો, તેનું પ્રદર્શન DRDOના વૈજ્ઞાનિકો અને પ્રોફેસર ભાસ્કરની ટીમ દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું. તાજેતરમાં, 2024 માં, ટીમે DRDO-સમર્થિત અન્ય પ્રોજેક્ટમાં ટેલિકોમ-ગ્રેડ ઓપ્ટિકલ ફાઇબરના 100 કિમી સ્પૂલ પર એન્ટેન્ગલમેન્ટનો ઉપયોગ કરીને ક્વોન્ટમ કીનું સફળતાપૂર્વક વિતરણ કર્યું.

આ ટેકનોલોજીઓ DRDO-ઇન્ડસ્ટ્રી-એકેડેમિયા – સેન્ટર્સ ઓફ એક્સેલન્સ (DIA-CoEs) દ્વારા વિકસાવવામાં આવી રહી છે – જે DRDO ની એક પહેલ છે, જ્યાં અત્યાધુનિક સંરક્ષણ ટેકનોલોજીના વિકાસ માટે IIT, IISc અને યુનિવર્સિટીઓ જેવી અગ્રણી શૈક્ષણિક સંસ્થાઓમાં 15 સેન્ટર્સ ઓફ એક્સેલન્સની સ્થાપના કરવામાં આવી છે.

રક્ષા મંત્રી શ્રી રાજનાથ સિંહે આ સીમાચિહ્નરૂપ સિદ્ધિ માટે DRDO અને IIT દિલ્હીને અભિનંદન પાઠવ્યા છે, અને કહ્યું છે કે ભારત સુરક્ષિત સંદેશાવ્યવહારના એક નવા યુગમાં પ્રવેશ્યું છે જે ભવિષ્યના યુદ્ધમાં ગેમ ચેન્જર બનશે.સંરક્ષણ વિભાગના સચિવ સંશોધન અને વિકાસ અને DRDOના અધ્યક્ષ ડૉ. સમીર વી કામત અને IIT દિલ્હીના ડિરેક્ટર પ્રોફેસર રંગન બેનર્જીએ આ મુખ્ય સિદ્ધિઓ માટે ટીમને અભિનંદન પાઠવ્યા.

આ પણ વાંચો:ઈરાનમાં રહેતા ભારતીય નાગરિકો માટે એડવાઇઝરી,ઇમરજન્સી નંબર શેર કરવામાં આવ્યા

આ પણ વાંચો:યુક્રેનમાં યુદ્ધ લડી રહેલા પુતિન, ઇઝરાયલ-ઈરાન યુદ્ધમાં શાંતિ નિર્માતા બનશે!

આ પણ વાંચો:ભારત કોના પક્ષમાં છે? ઇઝરાયલ-ઈરાન યુદ્ધે દુનિયાને બે ભાગમાં વહેંચી દીધી છે, કોણ કોને ટેકો આપી રહ્યું છે?