New Delhi News : ઈરાન અને ઇઝરાયલ વચ્ચે વધતા તણાવ ભારતની ઉર્જા સુરક્ષા અને વેપાર માટે ખતરો છે. GTRI એ સરકારને ઉર્જા જોખમોનું મૂલ્યાંકન કરવા, તેલ સ્ત્રોતોને વૈવિધ્યીકરણ કરવા અને વ્યૂહાત્મક અનામત સુનિશ્ચિત કરવાની સલાહ આપી છે. ભારત બંને દેશો સાથે નોંધપાત્ર વેપાર ધરાવે છે, પરંતુ ઉર્જા આયાત પર નિર્ભરતા ચિંતાનો વિષય છે.ઇઝરાયલ અને ઈરાન વચ્ચેનો સંઘર્ષ વધુ તીવ્ર બન્યો છે. આને કારણે, ભારતની ઉર્જા સુરક્ષા, વેપાર માર્ગો અને વાણિજ્યિક સંબંધો માટે ખતરો વધ્યો છે.

આને ધ્યાનમાં રાખીને, ગ્લોબલ ટ્રેડ રિસર્ચ ઇનિશિયેટિવ (GTRI) એ ભારત સરકારને ઉર્જા જોખમના દૃશ્યોની સમીક્ષા કરવા, ક્રૂડ ઓઇલ સ્ત્રોતોને વૈવિધ્યીકરણ કરવા અને તેલના વ્યૂહાત્મક ભંડારને સુનિશ્ચિત કરવાની સલાહ આપી છે. GTRI રિપોર્ટમાં જણાવાયું છે કે ભારત, જે ઈરાન-ઇઝરાયલ સંઘર્ષમાં સીધી રીતે સામેલ નથી, તે આત્મસંતુષ્ટ રહી શકે નહીં. રિપોર્ટમાં લશ્કરી તૈયારીઓને મજબૂત બનાવવા અને અરબી સમુદ્રમાં રાજદ્વારી પ્રયાસોને પ્રોત્સાહન આપવાની પણ ભલામણ કરવામાં આવી છે.

GTRI એ ચેતવણી આપી છે કે ભારત ઈરાન-ઇઝરાયલ સંઘર્ષમાં સીધી રીતે સામેલ ન હોવા છતાં આત્મસંતુષ્ટ રહી શકે નહીં. રિપોર્ટમાં ભારત સરકારને અપીલ કરવામાં આવી છે કે દેશના વ્યૂહાત્મક તેલ ભંડાર કોઈપણ સંભવિત કટોકટીનો સામનો કરવા માટે પૂરતા હોવા જોઈએ.

GTRI એ કહ્યું છે કે પશ્ચિમ એશિયામાં વધતા તણાવ ભારતની ઉર્જા સુરક્ષા, વેપાર માર્ગો અને વાણિજ્યિક સંબંધો માટે ખતરો ઉભો કરી રહ્યા છે. અહેવાલમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે ઇઝરાયલ-ઈરાન સંઘર્ષ ભારતના અર્થતંત્ર પર ગંભીર અસર કરી શકે છે.ભારતનો બંને દેશો સાથે મોટો વેપાર છે. નાણાકીય વર્ષ 2024-25 માં, ભારતે ઈરાનને $1.24 બિલિયનની કિંમતની વસ્તુઓની નિકાસ કરી અને $441.9 બિલિયનની કિંમતની વસ્તુઓની આયાત કરી. ઇઝરાયલ સાથેનો વેપાર પણ મોટો છે. તેમાં $2.15 બિલિયનની નિકાસ અને $1.61 બિલિયનની આયાતનો સમાવેશ થાય છે.

આવી સ્થિતિમાં, ભારત માટે ઈરાન કે ઇઝરાયલને ‘વધુ મહત્વપૂર્ણ’ કહેવું ખૂબ જ જટિલ છે. કારણ એ છે કે બંને દેશો સાથે ભારતના સંબંધો ઊંડા છે અને વિવિધ ક્ષેત્રોમાં વ્યૂહાત્મક મહત્વના છે. ભારતની વિદેશ નીતિ હંમેશા કોઈ એક જૂથ (બિન-જોડાણ)નો ભાગ ન બનવાની રહી છે. તે બંને દેશો સાથે તેના સ્વતંત્ર સંબંધો જાળવી રાખવા માંગે છે.આ ભારતની સૌથી મોટી ચિંતા છેજોકે, ભારતની સૌથી મોટી ચિંતા ઊર્જા છે. ભારતના લગભગ બે તૃતીયાંશ ક્રૂડ ઓઇલ અને તેની અડધી LNG આયાત હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી પસાર થાય છે, જે એક સાંકડી જળમાર્ગ છે જે હવે ઈરાન દ્વારા જોખમમાં મુકાઈ ગયો છે. હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ, જે તેના સૌથી સાંકડા બિંદુએ માત્ર 21 માઇલ પહોળી છે, તે વૈશ્વિક તેલ વેપારનો લગભગ પાંચમો ભાગ સંભાળે છે.ભારત તેની 80 ટકાથી વધુ ઉર્જા જરૂરિયાતો માટે આયાત પર આધાર રાખે છે.

આવી સ્થિતિમાં, અહીં કોઈપણ પ્રકારની વિક્ષેપ તેલના ભાવ, શિપિંગ ખર્ચ અને વીમા પ્રીમિયમમાં ઝડપથી વધારો કરશે. GTRI એ જણાવ્યું હતું કે આનાથી ફુગાવાનો દર વધી શકે છે, રૂપિયો નબળો પડી શકે છે અને સરકારના નાણાકીય આયોજન માટે પડકારો ઉભા થઈ શકે છે.વધુમાં, અહેવાલમાં ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે કે યુરોપ, ઉત્તર આફ્રિકા અને અમેરિકાના પૂર્વ કિનારા તરફ ભારતની પશ્ચિમ તરફની નિકાસનો લગભગ 30 ટકા હિસ્સો બાબ-અલ-મંડેબ સ્ટ્રેટમાંથી પસાર થાય છે.આ માર્ગ પણ હવે જોખમમાં છે. જો શિપિંગને કેપ ઓફ ગુડ હોપની આસપાસ લાંબો રસ્તો અપનાવવાની ફરજ પાડવામાં આવે તો પરિવહન સમય બે અઠવાડિયા સુધી વધી શકે છે. નૂર ખર્ચમાં પણ નોંધપાત્ર વધારો થશે. આનાથી ભારતીય નિકાસ જેમ કે એન્જિનિયરિંગ માલ, કાપડ અને રસાયણો પર અસર પડશે અને મહત્વપૂર્ણ આયાતનો ખર્ચ વધશે.

૧૩ જૂને ઇઝરાયલે ‘ઓપરેશન રાઇઝિંગ લાયન’ શરૂ કર્યું ત્યારે તાજેતરનો સંઘર્ષ શરૂ થયો. ૨૦૦ થી વધુ વિમાનો અને મોસાદના નેતૃત્વ હેઠળના ડ્રોન દ્વારા ઇરાનના લશ્કરી અને પરમાણુ સ્થળો પર હુમલો કરવામાં આવ્યો. ઇરાને તેલ અવીવ અને જેરુસલેમ જેવા ઇઝરાયલી શહેરો પર ૧૫૦ થી વધુ બેલિસ્ટિક મિસાઇલો અને ડ્રોન હુમલા પણ કર્યા.GTRI એ જણાવ્યું હતું કે જાનહાનિની ​​સંખ્યા વધી રહી છે. હવે યુએસ-ઈરાન પરમાણુ વાટાઘાટો રદ થતાં રાજદ્વારી પ્રયાસો પડી ભાંગ્યા છે. પ્રાદેશિક નાણાકીય બજારો પણ દબાણ હેઠળ છે. તેણે કહ્યું, ‘ભારત, જોકે સંઘર્ષનો ભાગ નથી, તે આત્મસંતુષ્ટિ પરવડી શકે તેમ નથી. સરકારે તાત્કાલિક ઊર્જા જોખમના દૃશ્યોની સમીક્ષા કરવી જોઈએ, ક્રૂડ ઓઇલ સ્ત્રોતોને વૈવિધ્યીકરણ કરવા જોઈએ, ખાતરી કરવી જોઈએ કે વ્યૂહાત્મક ભંડાર પૂરતા પ્રમાણમાં છે.’

આ અહેવાલમાં અરબી સમુદ્રમાં, ખાસ કરીને મહત્વપૂર્ણ દરિયાઈ માર્ગો અને ચોક પોઈન્ટ્સની આસપાસ, મજબૂત લશ્કરી તૈયારીઓની જરૂરિયાત પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે. રાજદ્વારી રીતે, અહેવાલમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે ભારતે G20 અને સંયુક્ત રાષ્ટ્ર જેવા આંતરરાષ્ટ્રીય મંચોનો ઉપયોગ શાંતિ, તણાવ ઓછો કરવા અને વૈશ્વિક વેપાર માર્ગોના રક્ષણ માટે દબાણ કરવા જોઈએ.

આ પણ વાંચો:ઈરાનમાં રહેતા ભારતીય નાગરિકો માટે એડવાઇઝરી,ઇમરજન્સી નંબર શેર કરવામાં આવ્યા

આ પણ વાંચો:યુક્રેનમાં યુદ્ધ લડી રહેલા પુતિન, ઇઝરાયલ-ઈરાન યુદ્ધમાં શાંતિ નિર્માતા બનશે!

આ પણ વાંચો:ભારત કોના પક્ષમાં છે? ઇઝરાયલ-ઈરાન યુદ્ધે દુનિયાને બે ભાગમાં વહેંચી દીધી છે, કોણ કોને ટેકો આપી રહ્યું છે?