• સાંડેસરા બંધુઓએ વિદેશમાં સામ્રાજ્ય ઉભું કર્યું
• ભાગેડુ નાઇજીરીયાની સૌથી મોટી કંપનીના માલિક
• ભારતીય બેંકો સાથે આચરી હતી છેતરપિંડી
• બેંકો પાસેથી લીધી હતી 14 હજાર કરોડની લોન
• બનાવટી દસ્તાવેજોથી લીધી હતી લોન

વડોદરાના ભાગેડુ સાંડેસરા બ્રધર્સે વિદેશમાં મોટું સામ્રાજ્ય ઉભું કર્યું કરી દીધું છે. ભારતીય બેંકો સાથે રૂ.14 હજાર કરોડની છેતરપિંડી આચરીને વર્ષ 2017માં દેશ છોડીને ભાગી ગયેલા સાંડેસરા બ્રધર્સ નાઇજીરીયાની સૌથી મોટી કંપનીના માલિક બની ગયા છે. નીતિન સાંડેસરા અને ચેતન સાંડેસરાએ નાઇજીરીયામાં સ્ટર્લિંગ એક્સપ્લોરેશન અને સ્ટર્લિંગ ગ્લોબલ ઓઇલ રિસોર્સ કંપની બનાવી છે. ભાગેડુ બંધુઓની કંપની દરરોજનું 50 હજાર બેરલ તેલનું ઉત્પાદન કરે છે. એટલું જ નહીં આ બંને ભાઈઓએ હજુ એક યુનિટ સ્થાપવા જઈ રહ્યા છે. એવું માનવામાં આવી રહ્યું છે કે નવા યુનિટની સ્થાપના બાદ તેલનું ઉત્પાડન બમણું એટલે કે 1 લાખ બેરલ પ્રતિ દિવસ થઈ શકે છે. તેમની કંપનીઓના ટેક્સ નાઇજિરિયન સરકારની આવકમાં 2% ફાળો આપે છે.

હજારો કરોડની ઉચાપતના આરોપી સાંડેસરા બ્રધર્સને ભારત સરકારે ફરાર જાહેર કર્યા છે. પરંતુ આફ્રિકન દેશ નાઈજીરીયાની સરકારે નીતિન સાંડેસરા અને ચેતન સાંડેસરાને પોતાના અંગુઠા પર રાખ્યા છે. ત્યાં તેનો ધંધો ધમધમી રહ્યો છે. નાઈજીરીયા સરકારે તેના ઘણા પ્રોજેક્ટ્સમાં સાંડેસરા બંધુઓને ભાગીદારી કરી છે. નાઈજીરિયામાં તેના પ્રભાવનો અંદાજ એ હકીકત પરથી લગાવી શકાય છે કે જ્યારે ભારત સરકારે તેના પ્રત્યાર્પણ માટે કહ્યું ત્યારે ત્યાંની સરકારે સ્પષ્ટ ના પાડી દીધી. સાંડેસરા બંધુઓ, જેઓ ગુજરાતના છે, તેમના પર ભારતની જાહેર ક્ષેત્રની બેંકોને $1.7 બિલિયનની છેતરપિંડી કરવાનો આરોપ છે. તે દેશના સૌથી મોટા આર્થિક ગુનાઓમાંનો એક છે. સાંડેસરા બ્રધર્સે આ આરોપોને નકારી કાઢ્યા છે. પરંતુ તે 2017માં ભારતમાંથી ફરાર થઈ ગયો હતો. ભારત સરકારે તેમને ભાગેડુ જાહેર કર્યા છે.

લગભગ 20 વર્ષ પહેલાં, તેણે નાઇજીરીયાના તેલ ઉદ્યોગમાં પ્રવેશ કર્યો અને હવે તેનું ધ્યાન ફક્ત ત્યાંના વ્યવસાય પર છે. સીબીઆઈના જણાવ્યા અનુસાર સાંડેસરા બંધુઓએ નાઈજીરીયાની નાગરિકતા માટે પણ અરજી કરી છે. બ્લૂમબર્ગના અહેવાલ મુજબ નવેમ્બરમાં, નાઇજિરીયાની સરકારે દેશના શુષ્ક ઉત્તરપૂર્વમાં એક અબજ બેરલ તેલના ભંડારની શોધની ઉજવણી કરી હતી. સાંડેસરા બ્રધર્સ આ શોધમાં નાઈજીરીયા સરકારના ભાગીદાર છે. નાઇજીરીયાના નવા પ્રમુખ બોલા ટીનુબુએ દેશના હાઇડ્રોકાર્બન ક્ષેત્ર માટે નવા લક્ષ્યો નક્કી કર્યા છે. આ કારણે સેન્ડર્સા બ્રધર્સનું મહત્વ વધી ગયું છે. ટીનુબુએ દેશમાં પેટ્રોલ પરની સબસિડી નાબૂદ કરવાની જાહેરાત કરી છે, જેના કારણે દેશમાં તેની કિંમત રાતોરાત ત્રણ ગણી થઈ ગઈ છે.

નાઇજીરીયા આફ્રિકામાં સૌથી વધુ તેલ ઉત્પાદક દેશ છે. પરંતુ શેલ અને એક્ઝોનમોબિલ જેવી મોટી કંપનીઓ દેશ છોડી ચૂકી છે. આવી સ્થિતિમાં સાંડેસરા બંધુઓને ચાંદી મળી રહી છે. તેમની કંપનીને આ પ્રોજેક્ટમાં તેલ કાઢવાની જવાબદારી આપવામાં આવી છે. તેમની કંપનીઓ સ્ટર્લિંગ ઓઇલ એક્સ્પ્લોરેશન એન્ડ પ્રોડક્શન કંપની અને સ્ટર્લિંગ ગ્લોબલ ઓઇલ રિસોર્સિસ લિમિટેડ દરરોજ લગભગ 50,000 બેરલ ક્રૂડ ઓઇલ કાઢે છે. આ કંપનીઓ અન્ય બ્લોકમાંથી તેલ કાઢવાની તૈયારી કરી રહી છે. આ વર્ષના અંત સુધીમાં તેમનું દૈનિક ઉત્પાદન વધીને 100,000 બેરલ થવાની ધારણા છે. સાંડેસરા પરિવાર પશ્ચિમ આફ્રિકન દેશ નાઇજીરીયામાંથી સૌથી મોટી તેલ નિકાસ કરતી કંપનીઓમાંની એક છે.

ગુજરાત સ્થિત ફોર્મા કંપની વડોદરાનો સાંડેસરા પરિવાર ચલાવતો હતો. આરોપ છે કે ફોર્મા કંપનીના પ્રમોટર્સ, સાંડેસરા બંધુઓ નીતિન અને ચેતને 14 હજાર કરોડ રૂપિયાની બેંક લોન લીધી હતી. જે બાદ બંને ભાઈઓ દેશમાંથી ભાગી ગયા હતા. સરકારે તેમને ભાગેડું જાહેર કર્યા છે. સાંડેસરા બંધુઓએ સ્ટર્લિંગ બાયોટેકના નામે આ લોન લીધી. આ લોન આંધ્ર બેંકની આગેવાની હેઠળના બેંકોના જૂથે આપી હતી. પરંતુ તેણે તે જાણી જોઈને ચૂકવી નહોતી. સીબીઆઈએ આખરે ઓક્ટોબર 2017માં બેંકોની ફરિયાદ પર ફાર્મા કંપનીના પ્રમોટર્સ નીતિન સાંડેસરા, ચેતન સાંડેસરા અને દીપ્તિ સાંડેસરા સામે છેતરપિંડીનો કેસ નોંધ્યો હતો. સાંડેસરા બંધુની સ્ટર્લિંગ બાયોટેક કંપનીએ બેંકો સાથે રૂા.14000 કરોડની ઠગાઇ કરતાં આ આર્થિક કૌભાંડની તપાસ સીબીઆઇ દ્વારા શરૂ કરવામાં આવી હતી. CBIની તપાસમાં સામે આવ્યું હતું કે, આ બંને ભાઈઓએ બેંકો પાસેથી રૂ. 14 હજાર કરોડની લોન લેવા માટે ખોટા અને બનાવટી દસ્તાવેજો આપ્યા હતા. ઉપરાંત વિદેશમાં અન્ય વ્યવસાયોમાં નાણાં પણ રોક્યા હતા. 2017માં જ સાંડેસરા બ્રધર્સ દેશ છોડીને ભાગી ગયા હતા. આ આર્થિક કૌભાંડની તપાસ ઇડી તેમજ ઇન્કમ ટેક્સ ડિપાર્ટમેન્ટ દ્વારા પણ કરવામાં આવી રહી છે અને ઇડીની અરજી ઉપર દિલ્હીની અદાલતમાં બન્ને પક્ષે દલીલો થયા બાદ ન્યાયાધીશે નીતીની સાંડેસરા, ચેતન સાંડેસરા અને દિપ્તી સાંડેસરાને ભાગેડુ જાહેર કર્યાં હતા. ઉલ્લેખનીય છે કે, ભારતની બેંકોમાંથી હજારો કરોડની લોન લેવામાં આવ્યાં બાદ માતબર રકમ વિવિધ દેશોમાં ટ્રાન્સફર કરવામાં આવી હોવાનું પણ જણાંતા વિવિધ એજન્સીઓ દ્વારા તપાસ શરૂ કરવામાં આવી હતી.

સાંડેસરા પરિવાર ચાનો વેપાર કરતો હતો. 1980 ના દાયકામાં, નીતિન અને ચેતન સાંડેસરાએ આ વ્યવસાયને ઘણા ક્ષેત્રોમાં વિસ્તાર્યો. તેમાં તેલ અને ગેસ, આરોગ્ય સંભાળ, બાંધકામ અને એન્જિનિયરિંગ ક્ષેત્રનો સમાવેશ થાય છે. તેમની કંપની ફાર્માસ્યુટિકલ ગ્રેડ જિલેટીનના વિશ્વની સૌથી મોટી ઉત્પાદકોમાંની એક હતી.

ભારત સરકારે તેની સામે બિનજામીનપાત્ર વોરંટ પણ જારી કર્યું છે. પરંતુ નાઈજીરીયાની સરકારે ચાર વર્ષ પહેલા સાંડેસરા બંધુઓની ધરપકડ કરવાનો ઈન્કાર કરી દીધો હતો. તેમણે કહ્યું કે તેમની સામેના આરોપો રાજનીતિથી પ્રેરિત છે. ભારતમાં તેમનું ગુજરાતમાં 60,000 ચોરસ ફૂટનું ફાર્મહાઉસ હતું. તેની પાસે પોતાનું પ્રાઈવેટ પ્લેન અને ઘણી મોંઘી કાર પણ હતી. તે પોતાના ફાર્મહાઉસમાં મોટી પાર્ટીઓનું આયોજન કરતો હતો. નાઈજીરિયામાં પણ તેણે આ પરંપરા જાળવી રાખી છે. ત્યાં તેઓ દિવાળીના અવસર પર એક મોટી પાર્ટી કરે છે અને તેમાં મોટી હસ્તીઓને આમંત્રિત કરે છે. સાંડેસરા બંધુઓ નાઈજીરિયામાં ઘણી હસ્તીઓની નજીક છે અને આનાથી તેમને બિઝનેસમાં ઘણો ફાયદો થાય છે.

નીતિન સાંડેસરા મૂળ વડોદરાના રહેવાસી છે પણ ઉછેર અને ભણતર મુંબઈમાં થયાં.વ્યવસાયે ચાર્ટર્ડ એકાઉન્ટન્ટ એવા નીતિન અત્યારે 59 વર્ષના હશે. તેમનાથી બે વર્ષ નાના એવા ચેતને બૅચલર ઑફ કૉમર્સ સુધી અભ્યાસ કર્યો છે.ઉટી ખાતે ટી ગાર્ડન ખરીદી સ્ટર્લિંગ ટી શરૂ કરનાર બન્ને ભાઈઓએ ઉજ્જવળ ભવિષ્ય હોય એવા ધંધામાં ઝંપલાવ્યું અને લગભગ વાર્ષિક અબજ ડૉલરની આવક રળતો ઉદ્યોગ સમૂહ ઊભો કર્યો.

ઔષધ તથા અન્ય પ્રકારના જિલેટીન ઉત્પાદનમાં એક તબક્કે સ્ટર્લિંગ જૂથ દેશમાં 60% અને દુનિયામાં 6% હિસ્સો ધરાવતું હતું. કોઈપણ મશીનના પાર્ટ માટે હાથે ચાલતા લૅથના સ્થાને સીએનસી મશીન આવ્યા તો મશીન ટૂલ્સનું ઉત્પાદન પણ શરૂ કર્યું. ભારતમાં ક્રૂડઑઇલ ઉત્પાદન અને વેચાણ માટે દિગ્ગજ સરકારી અને ખાનગી કંપનીઓ હતી, ત્યારે સ્ટર્લિંગે નાઇજીરીયામાં ઑઈલના કૂવા મેળવ્યા. ત્યાં ઉત્પાદન શરૂ કરનાર પ્રથમ કંપની પણ બનાવી અને વતન ભારતને ઑઈલ વેચવાનું શરૂ પણ કર્યું.

આ બધી વાત સાંડેસરા બંધુઓએ મેળવેલી સફળતાની છે, પણ અત્યારે પોતે અને કુટુંબ ભાગેડુ છે. બૅન્કો પાસેથી લીધેલી રૂ. 5100 કરોડની મોટી રકમની લૉનની તેમણે ભરપાઈ નથી કરી. તેમની સામે આક્ષેપ છે કે બન્નેએ કંપની માટે લીધેલી લૉનનો અન્ય ચીજોમાં ઉપયોગ કર્યો છે અને બૅન્કના પૈસે મોજશોખ કર્યા છે. સફળ બિઝનેસ અને વર્ષ 1985થી 2017 સુધી બેદાગ વ્યવસાય કર્યો તો પછી અચાનક જ આ સાંડેસરા જૂથ રફુચક્કર કેમ થઈ જાય?

તેમના આટલા લાંબા સમયના બિઝનેસમાં રળેલી શાખ અને નફો ક્યા ગયા? બૅન્કો પાસેથી લીધેલી અબજોની લૉન ક્યાં ગઈ? નીતિન સાંડેસરા વ્યવસાયે ચાર્ટર્ડ એકાઉન્ટન્ટ છે, એટલે બિઝનેસની આંટીઘૂંટીનો ખ્યાલ તેમને વધારે પડે. અપરિણીત એવા નીતિને બિઝનેસ ચલાવવા, તેને વિકસાવવા અને જરૂરી નાણાં ઊભા કરવા માટે જ સમય વિતાવ્યો હોવાનું જાણકારો કહે છે. નીતિનને બિઝનેસમાં એવી સૂઝ હતી કે કયા ક્ષેત્રમાં નવું રોકાણ કરવાથી ફાયદો થઈ શકે તેની પરખ અન્ય કરતાં તેઓ પહેલાં કરી લેતા, જેથી સ્ટર્લિંગ જૂથ તેમાં અગ્રેસર રહે.

સીએ હોવાને નાતે નીતિન પાસે એકાઉન્ટિંગ, ફાઇનાન્સ અને બૅન્કો સમક્ષ લૉનની પ્રપોઝલ કરવાની આગવી સૂઝ હતી. નીતિન લો-પ્રોફાઇલ રહેતા એમ કહેવું વડોદરાના કેટલાક નગરજનો માટે અસ્વીકાર્ય છે. લોકોના મતે નીતિનની સૂઝબૂઝ અને ઇવેન્ટ મૅનેજમૅન્ટની આવડતને કારણે આજે વડોદરાની નવરાત્રી દેશ-વિદેશમાં લોકપ્રિય છે.

આ પણ વાંચો:જબલપુરમાં માલગાડીના બે ડબ્બા પાટા પરથી ઉતર્યા, મોટી દુર્ઘટના ટળી, ટેન્કરોમાં હતો LPG ગેસ

આ પણ વાંચો:ઉ.પ્ર.ના રાજઘરાનાની સંપત્તિનો વિવાદ રસ્તા પરઃ બહેનનો ભાઈ પર માર મારવાનો આરોપ

આ પણ વાંચો: બાલાસોર દુર્ઘટનામાં સ્થાનિકોએ હજારથી વધુ લોકોના જીવ બચાવ્યાઃ સીએમ નવીન પટનાયક

આ પણ વાંચો:પહેલવાનોને વાતચીત માટે કેન્દ્ર સરકારનું આમંત્રણ