• ટ્રાફિક કંટ્રોલ માટે 6 ડ્રોપ ઓફ પોઈન્ટ
• ડેકોરેશનમાં દરેક રાજ્યની કળાનો ઉપયોગ
• ભદોહી અને કાશ્મીરની કાર્પેટ બિછાવાઈ
• 6 હજાર મજૂરો, 7 વર્ષની મહેનત

G20 સમિટમાં મોટાભાગની ચર્ચા ભારત મંડપમ વિશે છે.  હાલમાં ભારત મંડપમની આસપાસનો વિસ્તાર સામાન્ય લોકો માટે બંધ છે. તેની સુરક્ષા માટે દિલ્હી પોલીસ ઉપરાંત NSG અને આર્મીના જવાનો તૈનાત છે. કોઈને પણ ફોટા પાડવા કે વીડિયો બનાવવાની છૂટ નથી. સત્તાવાર ID વગર ભારત મંડપમમાં કોઈ પ્રવેશી શકશે નહીં. આ આઈડી વિદેશ મંત્રાલય દ્વારા જારી કરવામાં આવ્યા છે. અંદર જવા માટે 5 સ્તરની સુરક્ષા તપાસમાંથી પસાર થવું પડે છે.

6 હજાર મજૂરો, 7 વર્ષની મહેનત, પછી ભારત મંડપમ તૈયાર થયું.આર્કિટેક્ટ

સંજય સિંહ કહે છે, ‘ભારત સરકારે ઓક્ટોબર 2016માં અમને આ પ્રોજેક્ટ આપ્યો હતો. અમે ઘણી ડિઝાઇન તૈયાર કરી છે. બિલ્ડિંગને આધુનિક બનાવવાનો પ્રયાસ કર્યો. ભારતનો દરેક ખૂણો પણ બતાવ્યો. સરકાર તરફથી મંજુરી મળ્યા બાદ તેના પર કામ શરૂ કરવામાં આવ્યું હતું.

‘બંને કંપનીઓના 200 આર્કિટેક્ટ્સ, કન્સલ્ટન્ટ્સ, એન્જિનિયર્સ, ટેકનિશિયન અને ડિઝાઇનર્સે કામ કર્યું હતું. લગભગ 6 હજાર મજૂરો કામે લાગ્યા હતા. શાપુરજી પલોનજી ગ્રુપને બાંધકામનું કામ મળ્યું. કોવિડ દરમિયાન પણ કામ અટક્યું ન હતું. અમે ઓનલાઈન મીટીંગો કરતા. ભારત મંડપમ જુલાઈ 2023માં તૈયાર થઈ જશે.

ફ્લોર-1: પીએમ લોન્જ અને મીટિંગ રૂમ

ભારત મંડપમની ડિઝાઇન લંબગોળ રાખવામાં આવી છે. બહારથી જોવામાં આવે તો તે વક્ર દેખાય છે. તેની ઊંચાઈ 35 મીટર છે. પ્રથમ સ્તર પર વડાપ્રધાન માટે બેઠક વ્યવસ્થા છે. તે 6 મીટર ઊંચું છે. પીએમ લોન્જ, દ્વિપક્ષીય લાઉન્જ અને મીટિંગ રૂમ બનાવવામાં આવ્યા છે. મીટિંગ રૂમની ક્ષમતા 600 લોકો છે. તેમાં 50 અને 100 લોકોની ક્ષમતા ધરાવતો મિટિંગ રૂમ પણ બનાવવામાં આવ્યો છે.

ફ્લોર-2: VVIP ધોરણ મુજબ તૈયાર, G20 સમિટ અહીં યોજાશે,

G20 સમિટ આ સ્તરે યોજાશે. તેને VVIP સ્ટાન્ડર્ડ મુજબ વિશ્વના નેતાઓ માટે તૈયાર કરવામાં આવ્યું છે. G20 સમિટ હોલ 7 મીટર ઊંચો છે. અહીં વડા પ્રધાન બાકીના પ્રતિનિધિઓનું સ્વાગત કરશે. આ સિવાય બે ઓડિટોરિયમ અને લીડર લાઉન્જ છે. એક ઓડિટોરિયમમાં 600 અને બીજા ઓડિટોરિયમમાં 900 લોકો બેસી શકે છે.

ફ્લોર-3: આ ફ્લોર પર આવેલો મલ્ટીપર્પઝ હોલ વિશ્વનો સૌથી મોટો ઇન્ડોર હોલ છે. આની ઉપર ચોથા માળનું લેવલ થોડું નમેલું છે. ત્રીજા માળની છતમાંથી 40 ફૂટ દૂર કરી શકાય છે. આ સાથે, બંને માળને જોડીને એક ઓડિટોરિયમ બનાવવામાં આવે છે. તેમાં 7000 લોકો બેસી શકે છે. સંજય સિંહના મતે આ દુનિયાનો સૌથી મોટો ઇન્ડોર હોલ છે. ઓડિટોરિયમમાં 6 એલઈડી સ્ક્રીન છે.

ફ્લોર-4: દિલ્હીની બારી, જ્યાંથી રાષ્ટ્રપતિ ભવન દેખાય છે
સંજય સિંહ આ ફ્લોરની વિન્ડોને દિલ્હી કહે છે. આ ફ્લોર પરથી ઈન્ડિયા ગેટ અને રાષ્ટ્રપતિ ભવનના તમામ ગુંબજ સાથે ડ્યુટી પાથ દેખાય છે.

ફ્લોર-5: આ ફ્લોરમાં ટેકનિશિયન સ્ટાફ માટે જગ્યા છે.

રસોડું ભારત મંડપની પાછળના બિલ્ડિંગમાં છે. આમાં એક સાથે 10 હજાર લોકો માટે ભોજન તૈયાર કરી શકાય છે.

સિંહે ભારત મંડપમનું ઈન્ટિરિયર પણ ડિઝાઈન કર્યું છે. તેઓ કહે છે, ‘ભારત મંડપના નિર્માણમાં જેટલી મહેનત કરવામાં આવી છે તેટલી જ મહેનત તેને સજાવવામાં લાગી છે. તે ભારતની સંસ્કૃતિ દર્શાવે છે. G20 પછી પણ લોકો તેને જોવા આવશે. અમે ઈચ્છીએ છીએ કે લોકો તેની સાથે જોડાયેલા અનુભવે.

‘પહેલા માળે અમે આર્ટ પીસ જાતે બનાવ્યા. મધ્યપ્રદેશ, ઉત્તર પ્રદેશ, રાજસ્થાન અને દક્ષિણ ભારતમાં જાળીનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો. અમે આ ડિઝાઇન સાથે વિન્ડો બનાવી છે. રાજસ્થાનની બાંધણી સાડી અને દક્ષિણની તાંજોર સિલ્ક લીધી, વિવિધ રાજ્યોના કપડાં મિક્સ કરીને કોલાજ બનાવ્યો, જેથી વિદેશી મહેમાનો જોઈ શકે કે દર 500 કિમીએ ભારતની બોલી અને જીવનશૈલી બદલાય છે.

બીજા માળે બિહારની મધુબની, મુરાદાબાદની બ્રાસ આર્ટ અને આગ્રાની સ્ટોન વર્કનું મિશ્રણ કરીને ફ્યુઝન બનાવવામાં આવ્યું છે. સમિટ હોલની દિવાલો લાલ રેતીના પથ્થરથી બનેલી છે. યુપીના ભદોહીથી ખરીદેલી કાર્પેટ અહીં પથરાયેલી છે. મધ્ય વિસ્તાર સૌથી ખાસ હતો, અહીં કાશ્મીરથી કાર્પેટ મંગાવવામાં આવતા હતા.

‘અમે ફ્લોર પર મકરાણા માર્બલનો ઉપયોગ કર્યો છે. છત માટે રાજસ્થાન અને ગુજરાતમાંથી ચિત્રો મંગાવવામાં આવ્યા હતા. ત્યાં હાથી, ઊંટ અને મોરની છબીઓ બનાવવામાં આવી છે. તે કાપડ પર બનાવવામાં આવ્યું હતું, તેને દિલ્હી લાવવામાં આવ્યું હતું અને હોલની છત પર સ્થાપિત કરવામાં આવ્યું હતું.

સમિટ હોલમાં એક ઝુમ્મર છે, જેમાં 3500 ક્રિસ્ટલ બોલ છે. તે ચેક રિપબ્લિકની રાજધાની પ્રાગથી આયાત કરવામાં આવ્યું છે. દરેક ક્રિસ્ટલ હસ્તકલા છે.

ભારત મંડપમ માટે આર્ટવર્ક દિલ્હીની ઓરિજિન ઇન્ક એલએલપી અને પૂણેની લેમન ડિઝાઇન પ્રાઇવેટ લિમિટેડ દ્વારા કરવામાં આવ્યું છે. અમે લેમન ડિઝાઇન પ્રાઇવેટ લિમિટેડના ડિરેક્ટર વસીમ ખાન સાથે વાત કરી. વસીમ કહે છે, ‘અમને આ પ્રોજેક્ટ શાપૂરજી પલોનજી ગ્રુપ તરફથી મળ્યો છે.’

‘અમે 2018માં આના પર કામ કરવાનું શરૂ કર્યું હતું. તે પૂર્ણ થતાં ત્રણ વર્ષ લાગ્યાં. ભારત મંડપમ ખૂબ જ આધુનિક ઇમારત છે અને આંતરરાષ્ટ્રીય કેન્દ્ર પણ છે. અમારે તેમાં ભારતની સંસ્કૃતિ દર્શાવવાની હતી. અમે તેને આધુનિક-પરંપરાગત બનાવવાનો પ્રયાસ કર્યો છે, જેથી સ્થાનિક અને વૈશ્વિક બંને પ્રેક્ષકો તેને સમજી શકે. આ બધું બનાવવામાં લગભગ 15 કરોડ રૂપિયાનો ખર્ચ થયો છે.

ફ્લોર 1: અહીં પાંચ અલગ-અલગ પ્રકારની આર્ટ વર્ક છે. ભારતભરમાંથી 250 વિવિધ પ્રકારનાં કપડાં મંગાવવામાં આવ્યા હતા અને તેને જોડીને એક આર્ટ વર્ક બનાવવામાં આવ્યું હતું.

ફ્લોર 2: ત્યાં 3D આર્ટ વર્ક્સ છે. તેમની થીમ અતુલ્ય ભારત છે. સમિટ હોલની બહાર 3D પેઇન્ટિંગ લગાવવામાં આવી છે. આ ચિત્રોમાં લીલાછમ વૃક્ષો જેવી ભારતની પ્રકૃતિ, મોરનું નૃત્ય દર્શાવવામાં આવ્યું છે. આ ચિત્રો બનાવનારા મોટાભાગના કલાકારો જેમ કે ભજ્જુ શ્યામ, ઉર્મિલા દેવી, વિશ્વનાથ રેડ્ડી અને એન. વેંકટેશરાજાને નેશનલ એવોર્ડ મળ્યો છે.

અહીં બનેલી VVIP લોબી ‘પંચ મહાભૂત’ની થીમ પર બનાવવામાં આવી છે. આ ચિત્રો ધૌલપુરના પથ્થર પર બનાવવામાં આવ્યા છે.

માળ 3: અહીંની લોબી વસુધૈવ કુટુમ્બકમની થીમ પર બનાવવામાં આવી છે. દિવાલ પર 7 ઘોડાઓની આકૃતિ ભારતની સૌર શક્તિ દર્શાવે છે.

સંજય સિંહ કહે છે, ‘ભારત મંડપમ બિલ્ડિંગમાં એક સમયે 13,500 લોકો હાજર રહી શકે છે. આવી સ્થિતિમાં ટ્રાફિક કંટ્રોલ અને પાર્કિંગ મેનેજમેન્ટ એક મોટો પડકાર છે. આ માટે અમે 6 ડ્રોપ-ઓફ પોઈન્ટ બનાવ્યા છે.

પ્રથમ માળ પર 3 ડ્રોપ ઓફ પોઈન્ટ છે. એક તરફ વડા પ્રધાન, રાજ્યના વડા, પ્રધાનો માટે ડ્રોપ-ઓફ છે અને બીજી બાજુ સચિવ સ્તરના અધિકારીઓ માટે ડ્રોપ-ઓફ છે. બીજા માળે સામાન્ય લોકો માટે ડ્રોપ ઓફ છે. લોકો પાર્કિંગમાંથી જ ટિકિટ લાવી શકે છે. ભોંયરામાં એક ડ્રોપ-ઓફ પણ છે, જ્યાં બસો મુલાકાતીઓને ઉતારશે. એરપોર્ટથી આવનારા લોકો બેઝમેન્ટમાં ઉતરશે.

ભારત મંડપમમાં કોઈ હેલિપેડ નથી, કારણ કે આ બિલ્ડિંગ લ્યુટિયન ઝોનમાં છે. અહીં પ્લેન કે હેલિકોપ્ટર ઉડી શકતા નથી. જોકે, ભારત મંડપમની બાજુમાં ખાલી જગ્યા પર હેલિપેડ બનાવવામાં આવ્યું છે, જેમાં બે હેલિકોપ્ટર લેન્ડ કરવાની જગ્યા છે.

G20 માટે દિલ્હીને શણગારવામાં આવ્યું છે, રસ્તાઓ પર પેઇન્ટિંગ અને લાઇટિંગ કરવામાં આવી છે. સરકારે 8 થી 10 સપ્ટેમ્બર સુધી જાહેર રજા જાહેર કરી છે. 9 થી 11 સપ્ટેમ્બર દરમિયાન દિલ્હી આવતી 207 ટ્રેનો રદ કરવામાં આવી છે. વિવિધ સ્થળોએ પોલીસ ચેકિંગ ચાલુ છે, લોકોની અવરજવર પર પ્રતિબંધ છે. દિલ્હીવાસીઓ આ અંગે ચિંતિત છે કે કેમ તે જાણવા અમે કેટલાક લોકો સાથે વાત કરી.

મેઘા ​​કહે છે, ‘દિલ્હીના રસ્તા પહેલીવાર આટલા સ્વચ્છ દેખાઈ રહ્યા છે. જ્યાં સુધી દિલ્હી બંધ રાખવાની વાત છે, દેશમાં ત્રણ મહિનાનું લોકડાઉન હતું, ત્યારે કોઈ સમસ્યા નહોતી, હવે માત્ર ત્રણ દિવસની વાત છે.

એ.એસ. રાવત કહે છે, ‘ઘરમાં મહેમાનો આવે છે ત્યારે અમે ઓફિસમાંથી રજા લઈએ છીએ. તમારા બધા કામ બંધ કરો. સમિટ દરમિયાન ઘરે રહેવું એ બરાબર છે.

IT કંપનીમાં કામ કરતા મોહમ્મદ શરીફ કહે છે, ‘G20 સમિટ દિલ્હીમાં થઈ રહી છે, તે દિલ્હીની શેરીઓ કરતાં મીડિયામાં વધુ દેખાઈ રહી છે. કેટલાક વિસ્તારો ખૂબ સુશોભિત છે, પરંતુ કનોટ પ્લેસમાં એટલું વાતાવરણ નથી. દિલ્હી ત્રણ દિવસ માટે બંધ છે, જેમને ડોક્ટર પાસે જવું પડશે, તેમના માટે મુશ્કેલી થઈ શકે છે.

આ પણ વાંચો: I.N.D.I.A. V/S Bharat/ દેશનું અંગ્રેજી નામ ખતમ કરવા જઈ રહી છે મોદી સરકાર, શું કરશે ‘INDIA’?

આ પણ વાંચો: Sanatan Dharma/ સનાતન ધર્મ શું છે? હવે આ નેતાએ “ઉધયનિધિ સ્ટાલિન”ના નિવેદનને સમર્થન આપ્યું

આ પણ વાંચો: UPI-Preapprovedloan/ હવેથી પ્રી-એપ્રુવ્ડ લોન દ્વારા પણ UPI ટ્રાન્ઝેક્શન કરી શકાશે