પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીના “હર ઘર સ્વદેશી, ઘર ઘર સ્વદેશી”ના પ્રેરણાદાયી મંત્રને સાકાર બનાવતાં, રાજકોટની મારવાડી યુનિવર્સિટીમાં યોજાનારી વાઇબ્રન્ટ ગુજરાત રિજનલ કોન્ફરન્સ – કચ્છ અને સૌરાષ્ટ્ર ક્ષેત્રની સમૃદ્ધ ઔદ્યોગિક, આર્થિક તથા સાંસ્કૃતિક ક્ષમતાને વિશેષ રીતે ઉજાગર કરશે. આ પરિષદમાં ગુજરાતની પ્રાચીન અને ગૌરવસભર ટાંગલિયા કલા કેન્દ્રસ્થાને રહેશે.
ટાંગલિયા કલા
ગુજરાતની 700 વર્ષ જૂની હાથશાળ કલા – ટાંગલિયા કલા તેના વિશિષ્ટ ઊભા કરેલા ડોટેડ પેટર્ન – ‘દાણા’ માટે વિશ્વભરમાં જાણીતી છે. સુરેન્દ્રનગર જિલ્લાના ડાંગાસિયા સમુદાય દ્વારા પેઢીદર પેઢી સંરક્ષિત કરવામાં આવેલી આ કલામાં તાણા–પેટામાં વધારાના વેફ્ટ દોરાને સૂક્ષ્મતા અને ચાતુર્યપૂર્વક ફેરવી વિવિધ ભૌમિતિક આકૃતિઓ વણી કાઢવામાં આવે છે. આ ટેકનિકની દુર્લભતા, ચોકસાઈ અને ઊંડા સાંસ્કૃતિક મહત્વને કારણે ટાંગલિયાને પ્રતિષ્ઠિત ભૌગોલિક સંકેત (GI) દરજ્જો મળ્યો છે, જે તેની પ્રામાણિકતાને પુષ્ટિ આપે છે અને તેના સમયાતીત વારસાને સુરક્ષિત રાખે છે.
ગુજરાતની એક પ્રાચીન કારીગરી, ટાંગલિયા વણાટની ઉત્કૃષ્ટ કળા, જે એક સમયે વિસ્મૃતિની અણી પર હતી, બદલાતા સમય અને મોટા પાયે ઉત્પાદનને કારણે જોખમમાં મુકાઈ ગઈ હતી. એક સમયે સંભવિત રીતે ખોવાયેલી કલા, આ ટાંગલિયા કલા 700 વર્ષ જૂની પરંપરા હવે એક નોંધપાત્ર વૈશ્વિક પુનરુત્થાનનો અનુભવ કરી રહી છે, જે પ્રાચીન કલાકૃતિઓ માટે વિશ્વની વધતી જતી પ્રશંસા સાથે સંપૂર્ણ રીતે સુસંગત છે.
આ વૈશ્વિક પુનર્જાગૃતિને આગળ વધારવામાં પદ્મશ્રી લવજીભાઈ પરમારનું યોગદાન અવર્ણનીય છે. ટાંગલિયા વણાટ કળાના આ માસ્ટરે ચાર દાયકાથી વધુ સમયથી આ પરંપરાને સંરક્ષિત અને પ્રોત્સાહિત કરવા માટે અવિરત પ્રયત્નો કર્યા છે. યુવા પેઢીને આ વારસાથી જોડવા તેમણે સ્થાપિત કરેલું કોમન ફેસિલિટી સેન્ટર તાલીમ, ટેક્નિકલ માર્ગદર્શન અને બજાર સપોર્ટ પૂરો પાડીને અનેક નવા યુવા કારીગરોને પ્રોત્સાહિત કરે છે. દેશભરના પ્રદર્શનો અને વિવિધ ડિઝાઇનર – વિક્રેતાઓ સાથેના સહકાર દ્વારા તેમણે આ કલાને ફરી જીવંત બનાવી, જેથી તેમને “ટાંગલિયાનો ત્રાંહાર” જેનો અર્થ થાય છે ટાંગલિયાનો તારણહાર તરીકે ઓળખ મળીને સન્માનિત સ્થાન પ્રાપ્ત થયું.
ટાંગલિયા કલાની વૈશ્વિક સ્વીકાર્યતામાં વધારો સુરેન્દ્રનગરના કારીગર બલદેવ મોહન રાઠોડના ઉલ્લેખનીય કાર્યથી વધુ સ્પષ્ટ થાય છે. તેમના દ્વારા બનાવાયેલ ટાંગલિયા શર્ટ હોલિવૂડ ફિલ્મ “F1”માં પ્રખ્યાત અભિનેતા બ્રેડ પિટ દ્વારા પહેરાતા, આંતરરાષ્ટ્રીય મંચ પર ગુજરાતની કારીગરીને અનોખું સ્થાન મળ્યું છે.
પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીના “વિકાસ ભી, વિરાસત ભી”ના માર્ગદર્શક સિદ્ધાંતને સાચા અર્થમાં પ્રતિબિંબિત કરતી ટાંગલિયા કલા ગુજરાતની સાંસ્કૃતિક ઓળખ અને પરંપરાગત હસ્તકૌશલ્યનું પ્રતીક બની છે.
વાઇબ્રન્ટ ગુજરાત રિજનલ કોન્ફરન્સ આ વારસાને પ્રોત્સાહિત કરવા, કારીગરો અને ઉદ્યોગસાહસિકો માટે નવા અવસર સર્જવા અને વૈશ્વિક બજારો સાથે જોડાણ વધારવા માટે સશક્ત મંચ પૂરો પાડશે. કચ્છ-સૌરાષ્ટ્ર જેવા વિકાસશીલ વિસ્તારો પર ખાસ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવાથી રાજ્ય સરકારની સમાવેશી વૃદ્ધિ, કૌશલ્ય વિકાસ અને પરંપરાગત આજીવિકાના સંરક્ષણ પ્રત્યેની પ્રતિબદ્ધતા વધુ મજબૂત બને છે.
સ્થાનિક કારીગરો, યુવા ઉદ્યોગસાહસિકો, રોકાણકારો અને સાંસ્કૃતિક રાજદૂતોને એક જ મંચ પર લાવી, વાઇબ્રન્ટ ગુજરાત રિજનલ કોન્ફરન્સ માત્ર આર્થિક સમૃદ્ધિ નહીં, પરંતુ ગુજરાતની સાંસ્કૃતિક આત્માને ઉજવણી આપતી એક અનોખી પહેલ બની રહેશે. આ કાર્યક્રમ એ સંદેશને પુનઃસ્થાપિત કરશે કે પ્રગતિ ત્યારે જ શ્રેષ્ઠ બને છે, જ્યારે તે સમુદાયોને સશક્ત બનાવે છે, વારસાને સંરક્ષે છે અને દરેક ઘરમાં ગૌરવની ભાવના જગાવે છે.
આ પણ વાંચો: રાજકોટમાં અટલ સરોવર ખાતે યોજાશે ‘સૂર્યકિરણ એર શૉ’
આ પણ વાંચો: રાજકોટ ક્રિસ્ટલ મોલમાં ‘લાલો’ ફિલ્મ પ્રમોશન દરમિયાન સર્જાયો અકસ્માત,એસ્કેલેટર પર પટકાઈ બાળકી
આ પણ વાંચો: રાજકોટમાં પ્રદુષિત બની હવા. તાવ, ઉધરસ અને ખાંસીના દર્દીઓમાં વધારો થયો
