New Delhi News: ઘઉં (Wheat) સહિતના રવિ પાકોની વાવણીની મોસમ ચાલી રહી છે, પરંતુ લાલ સમુદ્રમાં (Red Sea) સંકટના કારણે ખેડૂતોને સૌથી મોટી સમસ્યા ડીએપી (DAP) (Diammonium Phosphate)ની છે. દેશને ખરીફ અને રવિ પાક માટે દર વર્ષે 90 થી 100 લાખ ટન ડીએપીની જરૂર પડે છે, જેમાંથી લગભગ 40 ટકા સ્થાનિક ઉત્પાદન દ્વારા સંતોષાય છે. બાકીના માટે આપણે અન્ય દેશો પર નિર્ભર રહેવું પડે છે. આ વર્ષે પણ દેશમાં આશરે 93 લાખ ટન ડીએપીની જરૂરિયાત અંદાજવામાં આવી છે, પરંતુ સ્થાનિક ઉત્પાદન અને આયાત બંને મળીને લગભગ 75 લાખ ટન ડીએપીની ઉપલબ્ધતા છે.

સંકટ દેખાઈ રહ્યું છે, પરંતુ કેન્દ્ર સરકારે ખેડૂતોને ખાતરની કોઈ અછત નહીં હોવાની ખાતરી આપી છે. લિક્વિડ વર્ઝન નેનો ડીએપીના ઉપયોગ પર પણ ભાર મૂકવામાં આવી રહ્યો છે. ડીએપી સંકટ અંગે રસાયણ અને ખાતર મંત્રાલયે સ્પષ્ટતા કરી છે કે આપણી નિર્ભરતા અન્ય દેશો પર વધુ છે. મુખ્યત્વે રશિયા, જોર્ડન અને ઈઝરાયેલમાંથી આયાત કરવી પડે છે.

હુથી બળવાખોરોએ તણાવ વધાર્યો

DAP માટે કાચા માલ તરીકે લગભગ 30 ટકા મ્યુરિએટ ઓફ પોટાશ (MOP) જોર્ડનમાંથી અને 15 ટકા ઇઝરાયેલમાંથી આયાત કરવામાં આવે છે. તાજેતરના સમયમાં, હુથી બળવાખોરોના હુમલાને કારણે લાલ સમુદ્રના માર્ગને અવરોધવાને કારણે ખાતરના જહાજો દક્ષિણ આફ્રિકા મારફતે મોકલવા પડ્યા હતા. જેના કારણે પહેલા કરતા લગભગ 6,500 કિલોમીટર વધુ અંતર કાપવું પડે છે. તેમાં લગભગ ત્રણ અઠવાડિયા વધુ સમય લાગી રહ્યો છે. વધતા જતા અંતર અને સમય સાથે ખાતરની આયાત કિંમત વધી છે. આંતરરાષ્ટ્રીય ભાવમાં પણ વધારો થયો છે.

DAPની માગ વધી રહી છે

તમામ પડકારો છતાં કેન્દ્ર સરકારે ખેડૂતોને પોષણક્ષમ દરે ખાતર આપવાનું ચાલુ રાખીને ભાવ સ્થિર રાખ્યા છે. ખેડૂતોએ પ્રત્યેક 50 કિલો DAP બેગ માટે 1,350 રૂપિયા ચૂકવવા પડે છે. કૃષિના આધુનિકીકરણ અને ઉચ્ચ ઉત્પાદકતા દરની જરૂરિયાત મુજબ ડીએપીની આયાત પણ વધી રહી છે. 2019-2020માં 48.70 લાખ ટન ડીએપીની આયાત કરવામાં આવી હતી, જે 2023-24માં વધીને 55.67 લાખ ટન થઈ ગઈ છે. એ જ રીતે, 2023-24માં, ડીએપીનું સ્થાનિક ઉત્પાદન માત્ર 42.93 લાખ ટન હતું.

પંજાબ-હરિયાણામાં વધુ માગ

ડીએપીની મોટાભાગની માંગ પંજાબ અને હરિયાણામાંથી આવી રહી છે, જ્યાં રવિ પાકની વાવણી શરૂ થઈ ગઈ છે. બાકીના રાજ્યોમાં ડાંગરનો પાક હજુ સુધી સંપૂર્ણ રીતે લણવામાં આવ્યો નથી. અન્ય રાજ્યોમાં પણ મધ્ય નવેમ્બર અને ડિસેમ્બરથી માગ વધશે. રસાયણ અને ખાતર મંત્રાલયે દાવો કર્યો છે કે ખાતરની કોઈ અછત નહીં હોય. પંજાબમાં ડીએપીની અછતના આક્ષેપોને નકારી કાઢતા, તેમણે એવી વિગતો પણ આપી કે કેન્દ્રએ ઓક્ટોબરમાં પંજાબને 92 હજાર ટન ડીએપી અને 18 હજાર ટન એનપીકે સપ્લાય કર્યું છે.

નવેમ્બરના પ્રથમ સપ્તાહમાં પણ કેન્દ્ર પંજાબને 50 હજાર ટન ડીએપી મોકલવાનું છે. હરિયાણાની હાલત પણ આવી જ છે. કેન્દ્રનો રિપોર્ટ દર્શાવે છે કે સપ્ટેમ્બરમાં હરિયાણાથી 60 હજાર ટન ડીએપીની માંગ આવી હતી. પરંતુ કેન્દ્ર દ્વારા 64 હજાર 708 ટન ડીએપી સપ્લાય કરવામાં આવી હતી, જે માગ કરતા વધુ છે.

આ પણ વાંચો:આંતરરાષ્ટ્રીય સહકારિતા દિવસ નિમિત્તે મહાત્મા મંદિર-ગાંધીનગર ખાતે “સહકાર સે સમૃદ્ધિ” કાર્યક્રમ યોજાયો

આ પણ વાંચો:ભારતીય અર્થવ્યવસ્થામાં વૃદ્ધિ, વિકાસ દર 7 ટકા રહેવાની સંભાવના: RBI

આ પણ વાંચો:ખેડૂતો માટે સારા સમાચાર, નૈનો યુરિયા બાદ હવે ભારત સરકારે નૈનો DAP ને પણ આપી મંજૂરી