International News: Hormuz Attack વધુ ગંભીર બન્યો છે. હોર્મુઝ જળમાર્ગમાં ગુરુવારે 27 ભારતીય ક્રૂ સભ્યો ધરાવતા પનામા ધ્વજવાળા તેલ ટેન્કર (MT લુઈસ 1) ને નિશાન બનાવવામાં આવ્યું હતું. અહેવાલ મુજબ, એક નાની હોડી ટેન્કરની નજીક આવી હતી અને તેમાં સવાર લોકો દ્વારા જહાજના બાહ્ય ભાગ એટલે કે હુલ પર બે લિમ્પેટ માઇન્સ ચોંટાડવામાં આવી હતી. ત્યારબાદ હુમલાખોરો નાની હોડીમાં ત્યાંથી નીકળી ગયા હતા.
થોડા સમય બાદ બંને વિસ્ફોટકોમાં વિસ્ફોટ થયો હતો. તેના કારણે જહાજના એન્જિન રૂમમાં આગ લાગી હતી અને જહાજનું એન્જિન થોડા સમય માટે બંધ થઈ ગયું હતું. જોકે, ક્રૂ સભ્યોએ ઝડપથી આગ પર કાબૂ મેળવી લીધો હતો અને જહાજને સુરક્ષિત કરવામાં સફળ રહ્યા હતા.
સૌથી મહત્વની વાત એ છે કે આ ઘટનામાં જહાજ પર સવાર તમામ 27 ભારતીય નાવિકો સુરક્ષિત છે. કોઈપણ ભારતીય ક્રૂ સભ્યને ઈજા થઈ નથી. કેન્દ્રીય મંત્રી સર્બાનંદ સોનોવાલે પણ તમામ ભારતીય નાવિકોની સુરક્ષાની પુષ્ટિ કરી છે.
હોર્મુઝ હુમલામાં પહેલીવાર લિમ્પેટ માઇન્સનો ઉપયોગ
રોયટર્સના અહેવાલ અનુસાર, અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે ફેબ્રુઆરીમાં સંઘર્ષ શરૂ થયા બાદ હોર્મુઝ વિસ્તારમાં લિમ્પેટ માઇન્સનો ઉપયોગ કરીને આ પ્રકારનો હુમલો પ્રથમ વખત નોંધાયો છે.
લિમ્પેટ માઇન્સ એવી વિસ્ફોટક ઉપકરણો છે જેને જહાજના બાહ્ય ભાગ સાથે ચોંટાડી શકાય છે. આ ઘટનામાં પણ નાની હોડી દ્વારા જહાજની નજીક પહોંચીને જહાજના હુલ પર બે માઇન્સ લગાવવામાં આવી હોવાનો દાવો કરવામાં આવ્યો છે.
બ્રિટિશ મેરીટાઇમ એજન્સી (UKMTO) અનુસાર, આ ઘટના ઓમાનના ખાસાબ શહેરથી આશરે 46 કિલોમીટર દૂર બની હતી. જોકે, હુમલા પાછળ કયા સંગઠન અથવા દેશનો હાથ છે તેની હજુ સુધી સત્તાવાર પુષ્ટિ થઈ નથી.
હોર્મુઝમાં વધી રહી છે દરિયાઈ ઘટનાઓ
ઇન્ટરનેશનલ મેરીટાઇમ ઓર્ગેનાઇઝેશન (IMO)ના આંકડા મુજબ, 28 ફેબ્રુઆરીએ અમેરિકા-ઈરાન સંઘર્ષ શરૂ થયા બાદ હોર્મુઝ અને તેની આસપાસના વિસ્તારમાં મોટી સંખ્યામાં દરિયાઈ ઘટનાઓ નોંધાઈ છે.
27 ઓક્ટોબર સુધીમાં હોર્મુઝ અને તેની આસપાસ 120 દરિયાઈ ઘટનાઓ નોંધાઈ હતી. તેમાં વેપારી જહાજો સાથે બનેલી ઘટનાઓ તેમજ હુમલાઓનો સમાવેશ થાય છે.
30 ઓક્ટોબર સુધીમાં પર્શિયન ખાડી, હોર્મુઝ અને ઓમાનની ખાડીમાં વેપારી જહાજો સાથે સંકળાયેલી 122 પુષ્ટિ થયેલી દરિયાઈ ઘટનાઓ નોંધાઈ હોવાનું IMOના આંકડા દર્શાવે છે. આ સ્થિતિને કારણે આંતરરાષ્ટ્રીય શિપિંગ કંપનીઓ અને ક્રૂ સભ્યોની સુરક્ષાને લઈને ચિંતા વધી રહી છે.
એક જ દિવસે બે તેલ ટેન્કરો બન્યા નિશાન
29 ઓક્ટોબરે હોર્મુઝની આસપાસ વધુ એક તેલ ટેન્કર પર હુમલો થયો હતો. લાઇબેરિયાના ધ્વજવાળા (MT) અરજાનાહ ને પણ નિશાન બનાવવામાં આવ્યું હતું. આ જહાજ પર બે ભારતીય નાગરિકો સવાર હતા.
કેન્દ્રીય મંત્રી સર્બાનંદ સોનોવાલે જણાવ્યું હતું કે બંને ભારતીય નાગરિકો સુરક્ષિત છે. આ રીતે એક જ દિવસમાં હોર્મુઝ વિસ્તારમાં બે તેલ ટેન્કરો સાથે ગંભીર ઘટનાઓ બની હતી.
બંને જહાજોને મળીને કુલ 29 ભારતીય નાવિકો સવાર હતા અને તમામ સુરક્ષિત હોવાનું જણાવાયું છે. ભારત સરકાર દ્વારા ભારતીય નાવિકોની સુરક્ષા પર સતત નજર રાખવામાં આવી રહી છે.
હોર્મુઝ જળમાર્ગ શા માટે મહત્વપૂર્ણ છે?
હોર્મુઝ જળમાર્ગ વિશ્વના સૌથી મહત્વપૂર્ણ દરિયાઈ ઊર્જા માર્ગોમાંનો એક છે. પર્શિયન ખાડીમાંથી પસાર થતો આ માર્ગ વૈશ્વિક ક્રૂડ ઓઈલ અને ઊર્જા વેપાર માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે.
આ વિસ્તારમાં વેપારી જહાજો પર સતત હુમલા અથવા વિસ્ફોટની ઘટનાઓ બને તો આંતરરાષ્ટ્રીય શિપિંગ પર તેની સીધી અસર પડી શકે છે. વીમા ખર્ચમાં વધારો, જહાજોના રૂટમાં ફેરફાર અને ક્રૂડ ઓઈલના પુરવઠાને લઈને ચિંતા વધવાની શક્યતા રહે છે.
આ કારણે તાજેતરના Hormuz Attack બાદ વૈશ્વિક વેપાર અને ઊર્જા બજારની નજર આ મહત્વપૂર્ણ દરિયાઈ માર્ગ પર ટકેલી છે. જો હોર્મુઝ જળમાર્ગમાં તણાવ લાંબા સમય સુધી યથાવત રહે, તો તેની અસર વૈશ્વિક ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ અને આંતરરાષ્ટ્રીય વેપાર પર પણ પડી શકે છે.
અમેરિકી ચૂંટણી બાદ ઈરાન પર ફરી હુમલાની ચર્ચા
આ સમગ્ર ઘટનાક્રમ વચ્ચે (US Israel Iran Action) અંગે પણ ચર્ચા તેજ બની છે. અમેરિકા અને ઈઝરાયલ દ્વારા ઈરાન સામે ફરી સૈન્ય કાર્યવાહી કરવાની સંભાવનાને લઈને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ચર્ચા ચાલી રહી છે.
ધ વોલ સ્ટ્રીટ જર્નલના અહેવાલ મુજબ, 3 નવેમ્બરે યોજાનારી અમેરિકી મધ્યસત્ર ચૂંટણી બાદ બંને દેશો ઈરાન સામે નાની પરંતુ ઝડપી સૈન્ય કાર્યવાહી અંગે વિચાર કરી રહ્યા હોવાનો દાવો કરવામાં આવ્યો છે.
અહેવાલ મુજબ, સંભવિત કાર્યવાહીમાં ઈરાનના ઊર્જા મથકો, પરમાણુ કેન્દ્રો તેમજ મિસાઈલ અને ડ્રોનના ભંડારોને નિશાન બનાવવાની શક્યતા અંગે વિચારણા થઈ શકે છે. જોકે, અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ સૈન્ય કાર્યવાહી નહીં કરવાનો નિર્ણય પણ લઈ શકે છે. તેથી આગામી દિવસોમાં US Israel Iran Action અંગે અમેરિકાના નિર્ણય પર સમગ્ર વિશ્વની નજર રહેશે.
અમેરિકા-ઈરાન વચ્ચે શાંતિ માટે વાતચીતના પ્રયાસો
એક તરફ હોર્મુઝમાં હુમલાની ઘટનાઓ સામે આવી રહી છે, તો બીજી તરફ (Iran US Peace Talks) ને લઈને અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે રાજદ્વારી પ્રયાસો પણ ચાલુ છે.
ઈરાને ગુરુવારે જણાવ્યું હતું કે તેને અમેરિકાના ઉપપ્રમુખ જેડી વેન્સનો પત્ર મળ્યો છે. જોકે, ઈરાને હજુ સુધી આ પત્રનો કોઈ જવાબ આપ્યો નથી. અહેવાલો અનુસાર, આ પત્રનો હેતુ બંને દેશો વચ્ચે શાંતિ મંત્રણા ફરી શરૂ કરવાનો હતો.
ઈરાને અમેરિકા સમક્ષ અગાઉ મૂકેલી પોતાની સાત શરતો પૂરી કરવાની માગ ફરી દોહરાવી છે. બીજી તરફ, અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે દાવો કર્યો છે કે જેડી વેન્સે ઈરાનનો સંપર્ક સીધી શાંતિ મંત્રણા માટે નહીં, પરંતુ તબીબી સામગ્રી પહોંચાડવાના મુદ્દે કર્યો હતો.
ટ્રમ્પના જણાવ્યા અનુસાર, ઈરાને બીમાર લોકો માટે તબીબી સામગ્રી અને અન્ય જરૂરી વસ્તુઓની મદદ માગી હતી. વેન્સે આ અંગે તેમની સલાહ લીધી હતી અને તેમણે મદદની મંજૂરી આપી હતી. આ સમગ્ર ઘટનાક્રમ વચ્ચે (Iran US Peace Talks) ફરી શરૂ થવાની શક્યતા અંગે પણ આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ચર્ચા તેજ બની છે.
તણાવ વચ્ચે ભારતીય નાવિકોની સુરક્ષા મહત્વપૂર્ણ
હોર્મુઝમાં વધી રહેલી દરિયાઈ ઘટનાઓ વચ્ચે( Indian Sailors Safety )ભારત માટે મહત્વનો મુદ્દો બની ગયો છે. તાજેતરની બંને ઘટનાઓમાં કુલ 29 ભારતીય નાવિકો સુરક્ષિત હોવાની માહિતી સામે આવી છે.
હાલમાં હોર્મુઝ વિસ્તારમાં હુમલાની ઘટનાઓ પાછળ કોણ જવાબદાર છે તે સ્પષ્ટ નથી. પરંતુ લિમ્પેટ માઇન્સના ઉપયોગની ઘટના બાદ દરિયાઈ સુરક્ષાને લઈને ચિંતા વધુ વધી છે. ખાસ કરીને હોર્મુઝ જળમાર્ગમાંથી પસાર થતા ભારતીય નાવિકો અને વેપારી જહાજોની સુરક્ષાને લઈને સાવચેતી વધારવામાં આવી રહી છે.
અમેરિકા-ઈરાન વચ્ચે ચાલી રહેલા તણાવ અને રાજદ્વારી શાંતિ પ્રયાસો વચ્ચે આગામી દિવસોમાં હોર્મુઝ જળમાર્ગની સ્થિતિ પર સમગ્ર વિશ્વની નજર રહેશે. આ સમગ્ર ઘટનાક્રમમાં (Indian Sailors Safety) પણ ભારત માટે મહત્વપૂર્ણ ચિંતાનો વિષય બની રહેશે.
