કેરળ બાદ મુશળધાર વરસાદને કારણે ઉત્તરાખંડ અને નેપાળમાં પણ 100 થી વધુ લોકોના મોત થયા છે. આ આબોહવા પરિવર્તન અને માનવ મૂર્ખતાના મિશ્રણના પ્રારંભિક પરિણામો છે.

નૈનીતાલ તળાવ, જે ઉનાળામાં કાંઠે સુકાઈ ગયું હતું, 19 ઓક્ટોબર 2021 ના ​​રોજ ઘણા પગ ઉપર ચડ્યું હતું. નૈની તળાવ બ્રિટિશ યુગના મોલ રોડને ડુબાડી દીધું. તળાવનું પાણી એક શક્તિશાળી પ્રવાહ બની ગયું અને રસ્તા પર વહેવા લાગ્યું. રસ્તાની બાજુની દુકાનોમાં ફસાયેલા લોકોને સેનાની મદદથી સલામત સ્થળે લાવવામાં આવ્યા હતા. 60-70 વર્ષથી નૈનીતાલમાં રહેતા વડીલોએ પણ આવું દ્રશ્ય પ્રથમ વખત જોયું હતું. પરંતુ તેઓ એકલા નથી. ઉત્તરાખંડના કુમાઉ ડિવિઝનમાં મોટાભાગના લોકોએ તેમના જીવનમાં પ્રથમ વખત એક દિવસમાં આટલો વરસાદ જોયો છે.મુશળધાર વરસાદને કારણે, ડુંગરાળ વિસ્તારોની તમામ નાની -મોટી નદીઓ અને ઝરણાઓ ઉથલપાથલમાં આવી ગયા હતા. ચાર જિલ્લામાં ભૂસ્ખલનની ડઝનેક ઘટનાઓ બની છે. રસ્તાઓ બંધ છે અને મહત્વના પુલ ધોવાઇ ગયા છે.

એક દિવસમાં નવ મહિનાનો વરસાદ

ઉત્તરાખંડમાં સપ્ટેમ્બરથી મે સુધીના નવ મહિનામાં સરેરાશ 23.8 ઇંચ વરસાદ પડે છે. પરંતુ આ વખતે રાજ્યમાં 22 કલાકમાં 22.8 ઇંચ વરસાદ નોંધાયો છે. દહેરાદૂનના હવામાન કેન્દ્રના ડિરેક્ટર બિક્રમ સિંહ કહે છે કે વરસાદના ક્રમની સાથે જ આબોહવા પરિવર્તનએ તેની તાકાતમાં વધારો કર્યો છે. વરસાદના કારણે નૈનીતાલ જિલ્લામાં સૌથી વધુ નુકસાન થયું છે. કોટેજ અને વિલાથી છવાયેલા મુક્તેશ્વરમાં અત્યાર સુધીનો સૌથી વધુ વરસાદ નોંધાયો છે, ચોરસ મીટર દીઠ 340 લિટર વરસાદ. ઉત્તરાખંડમાં વરસાદ અને ભૂસ્ખલનને કારણે ઓછામાં ઓછા 46 લોકોના મોત થયા છે. રાજ્યને અડીને આવેલા નેપાળના પર્વતીય વિસ્તારોમાં 31 લોકોના મોત થયા છે. નેપાળના ડિઝાસ્ટર મેનેજમેન્ટ ઓફિસર હમકલા પાંડેના જણાવ્યા અનુસાર 43 લોકો હજુ પણ ગુમ છે. મૃતકોમાં ઘણા બાળકો અને મહિલાઓ પણ હતી.

આબોહવા પરિવર્તનના પુરાવા

કેરળમાં પણ, ઉત્તરાખંડથી 2,700 કિમી દૂર ભારે વરસાદ અને પૂરથી અત્યાર સુધીમાં 39 લોકોના મોત થયા છે. 2018 થી અત્યાર સુધી, કેરળમાં દર વર્ષે એક વખત ભારે વરસાદ પડી રહ્યો છે. ઉત્તરાખંડમાં આ ઝડપ કેરળ કરતા ઘણી ઝડપી છે. 2015 થી રાજ્યમાં ભારે વરસાદ અને વાદળ ફાટવાના 7,750 કેસ નોંધાયા છે. છેલ્લા ત્રણ વર્ષમાં, તેઓ હજુ પણ વધુ વધ્યા છે. નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે મોટા જળવિદ્યુત પ્રોજેક્ટ્સ અને આડેધડ બાંધકામોએ હિમાલયના રાજ્યોને જોખમમાં મુક્યા છે. ભારતીય ઉપખંડના પર્વતીય વિસ્તારોમાં લો પ્રેશર એરિયાની રચનાને કારણે વરસાદ સામાન્ય છે. કેરળ-મહારાષ્ટ્રના ઘાટ વિસ્તારોમાં અને હિમાલયમાં દરરોજ આવું થાય છે. પરંતુ વરસાદની શક્તિ અને ક્રમ આશ્ચર્યજનક છે.

આબોહવા પરિવર્તન અને ગરીબી

કેરળ અને ઉત્તરાખંડ આવક માટે મોટે ભાગે પ્રવાસન પર નિર્ભર છે. કેરળના જીડીપીમાં પર્યટનનો હિસ્સો લગભગ 10 ટકા છે. પ્રવાસન રાજ્યમાં 23.5% નોકરીઓનું સર્જન કરે છે. તે જ સમયે, ઉત્તરાખંડના જીડીપીમાં પ્રવાસનનો હિસ્સો 25 થી 30 ટકા રહ્યો છે. પરંતુ 2013 ની કેદારનાથ દુર્ઘટના બાદ રાજ્યમાં પ્રવાસન ઉદ્યોગ નબળો પડી રહ્યો છે. ઉનાળામાં, ઉત્તરાખંડના પર્વતીય વિસ્તારોમાં ભયંકર જળ સંકટ છે અને વરસાદ પડતા જ વાદળ ફાટવાનો ભય સતાવવા લાગે છે. લાંબા સમય સુધી દુષ્કાળ અને તૂટક તૂટક વરસાદને કારણે ખેતી અને પશુપાલન ખરાબ રીતે પ્રભાવિત થયા છે.

આ માત્ર શરૂઆત છે

હિમાલયની ગોદમાં આવેલા તમામ પર્વતીય વિસ્તારો ઉત્તર ભારતની તમામ નદીઓ માટે કેચમેન્ટ ઝોન તરીકે કાર્ય કરે છે. અહીં પડેલો વરસાદ ગંગાના વિશાળ બેસિનને સમૃદ્ધ બનાવે છે. પૂર દરમિયાન, પર્વતોમાં ઝડપથી વહેતી નદીઓ મેદાનોમાં ફેલાય છે અને વરસાદ સાથે ભૂગર્ભજળને રિચાર્જ કરે છે. પરંતુ આડેધડ બાંધકામોને કારણે, પૂરના પાણીને હવે ફેલાવા માટે કુદરતી સ્થાન મળતું નથી અને તેની અસર ભૂગર્ભજળ અને ભેજવાળી જમીન પર પણ દેખાય છે. છેલ્લા બે દાયકાઓથી કાશ્મીરથી તમિલનાડુ સુધીનો ભારતીય ભૂપ્રદેશ દુષ્કાળ અને વધુ પડતા વરસાદ સામે લડી રહ્યો છે. યુએનના “ક્લાઇમેટ ચેન્જ 2021 ઓન ધ ફિઝિકલ સાયન્સ બેઝિસ” રિપોર્ટમાં સ્પષ્ટપણે કહેવામાં આવ્યું છે કે, આબોહવા પરિવર્તનને કારણે ભારતને વધુ હવામાનની આત્યંતિક પરિસ્થિતિઓનો સામનો કરવો પડશે. આઈપીસીના રિપોર્ટ મુજબ જો ગ્લોબલ વોર્મિંગ આ રીતે વધતું રહ્યું તો ઉનાળામાં ભારતમાં ગરમીનું મોજું વધશે અને ચોમાસામાં ઘણો વરસાદ પડશે. વિશ્વનો કોઈ દેશ હાલમાં આ ક્લાઇમેટ ચેન્જ માટે તૈયાર નથી.