World News : રશિયન ઓઇલ (Russian Oil) ખરીદતા દેશો સામે અમેરિકામાં કડક આર્થિક પગલાંની ચર્ચા વચ્ચે JPMorgan Chaseના ચેરમેન અને CEO જેમી ડિમોને (Jamie Dimon)ભારતના હિત સાથે જોડાયેલો મહત્વનો મુદ્દો ઉઠાવ્યો છે. મુંબઈમાં યોજાયેલી JPMorgan India Investor Conference દરમિયાન ડિમોને કહ્યું કે રશિયન ક્રૂડ અંગે કોઈ નવા ટૅરિફ કે પ્રતિબંધ લાગુ કરતાં પહેલાં ભારતની રિફાઇનરીની જરૂરિયાત અને વૈશ્વિક ઓઇલ માર્કેટ પર તેની અસર સમજવી જરૂરી છે.
અમેરિકી કોંગ્રેસ દ્વારા રશિયન ઓઇલ (Russian Oil)ખરીદતા દેશો પર 100% સુધીના ટૅરિફની જોગવાઈ ધરાવતા કાયદાને આગળ વધારવામાં આવ્યો છે. ભારત માટે આ મુદ્દો મહત્વનો છે, કારણ કે રશિયા હજુ પણ ભારતના મોટા ક્રૂડ સપ્લાયર્સમાં સામેલ છે. જોકે તાજેતરના આંકડા દર્શાવે છે કે ઓગસ્ટમાં ભારતની રશિયન ઓઇલ આયાતમાં ઘટાડો થયો હતો.
જેમી ડિમોનના મતે રશિયન ઓઇલ (Russian Oil) પાછળ ભારતીય રિફાઇનરીનું ગણિત
ભારત દ્વારા રશિયન ક્રૂડની ખરીદીનો મુદ્દો માત્ર કિંમત સાથે જોડાયેલો નથી. અલગ-અલગ રિફાઇનરીઓ ચોક્કસ પ્રકારના ક્રૂડને પ્રોસેસ કરવાની ક્ષમતા અને ટેક્નિકલ જરૂરિયાતો ધરાવે છે.
તેમણે સમજાવ્યું કે જો ભારત રશિયા પાસેથી ચોક્કસ પ્રકારનું ક્રૂડ (Crude Oil)ખરીદવાનું બંધ કરે, તો તેની જગ્યાએ અન્ય સપ્લાયર પાસેથી તેલ લેવું પડશે. પરંતુ વૈકલ્પિક ક્રૂડ દરેક રિફાઇનરી માટે સમાન રીતે યોગ્ય હોય તે જરૂરી નથી. તેથી નીતિ બનાવતી વખતે સપ્લાયના ટેક્નિકલ પાસાને પણ ધ્યાનમાં લેવાની જરૂર છે.
ડિમોને અમેરિકાને ભારત સાથે બેસીને આવા પગલાંની રીત અને અસર અંગે ચર્ચા કરવાની સલાહ આપી છે.
રશિયન ક્રૂડ બંધ થશે તો વૈશ્વિક બજાર પર શું અસર?
ભારત રશિયન ઓઇલ (Russian Oil)ખરીદવાનું ઘટાડે તો તેની ક્રૂડની જરૂરિયાત તો યથાવત્ રહેશે. આવી સ્થિતિમાં ભારતીય રિફાઇનર્સને અન્ય દેશોમાંથી વધુ ક્રૂડ ખરીદવું પડી શકે છે.
બીજી તરફ રશિયાનું તેલ કોઈ અન્ય બજારમાં વળી શકે છે. એટલે વૈશ્વિક સ્તરે સપ્લાય ચેઇન અને વેપારના માર્ગોમાં ફેરફાર થઈ શકે છે. ભારતની ખરીદી અન્ય દેશો તરફ વળે તો વૈકલ્પિક સપ્લાય પર વધારાનું દબાણ આવી શકે છે.
આ જ કારણસર ડિમોને અમેરિકાને રશિયા સામે દબાણ લાવતી વખતે ભારત અને સમગ્ર ઓઇલ માર્કેટ પર પડનારી અસરનો પણ વિચાર કરવા કહ્યું છે. તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું કે યુક્રેનને વધુ મદદ કરવાની જરૂરિયાત અંગે તેઓ સહમત છે, પરંતુ પગલાંની પદ્ધતિ અંગે સાવચેતી જરૂરી છે.
100% ટૅરિફ (100% Tariff)થી ભારત-અમેરિકા સંબંધો પર અસર?
રશિયન ક્રૂડ મુદ્દે અમેરિકાના સંભવિત ટૅરિફથી માત્ર એનર્જી સેક્ટર જ નહીં, પરંતુ ભારત-અમેરિકા વેપાર સંબંધો પર પણ અસર થવાની શક્યતા ચર્ચાઈ રહી છે.
ભારતે અગાઉ સંકેત આપ્યો છે કે રશિયન ઓઇલ (Russian Oil)ખરીદનારા દેશો સામેના નવા અમેરિકી પગલાં દ્વિપક્ષીય સંબંધોને અસર કરી શકે છે. ભારતીય પક્ષે ઊર્જા સુરક્ષા અને પોતાના આર્થિક હિતોને પ્રાથમિકતા આપવાની વાત પણ કરી છે.
આ દરમિયાન ભારત અને અમેરિકા વચ્ચે વેપાર કરારને લઈને પણ ચર્ચાઓ ચાલુ છે. તેથી રશિયન ઓઇલ, ટૅરિફ અને દ્વિપક્ષીય વેપારનો મુદ્દો એકબીજા સાથે જોડાયેલો બની રહ્યો છે.
ભારત-અમેરિકા વેપાર કરાર (India-US Trade Deal) પર પણ નજર
જેમી ડિમોને ભારત-અમેરિકા વચ્ચેના વેપાર સંબંધોને આગળ વધારવાની જરૂરિયાત પર પણ ભાર મૂક્યો છે. તેમનું માનવું છે કે બંને દેશોએ વેપાર અને રોકાણ માટે વધુ સ્પષ્ટ અને સ્થિર માળખું તૈયાર કરવું જોઈએ.
તેમના તાજેતરના નિવેદનોમાં તેમણે ભારતની લાંબા ગાળાની આર્થિક સંભાવનાઓ અંગે સકારાત્મક વાત કરી હતી, જોકે ટેક્સ નિયમોની અસંગત અમલવારી અંગે વિદેશી રોકાણકારોની ચિંતાનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો હતો.
આ સમગ્ર ઘટનાક્રમમાં મુખ્ય સવાલ હવે એ છે કે અમેરિકા રશિયા પર દબાણ વધારવા માટે કઈ નીતિ અપનાવે છે અને તેનો ભારતની ક્રૂડ (Crude Oil)ખરીદી, રિફાઇનરી કામગીરી તથા વૈશ્વિક ઊર્જા બજાર પર કેટલો પ્રભાવ પડે છે. હાલમાં આ અંગે અંતિમ નીતિગત પરિણામ સામે આવ્યું નથી.
