ભારતની ડ્રગ રેગ્યુલેટર ડીસીજીઆઈએ મુંબઈ સ્થિત ફાર્માસ્યુટિકલ કંપની સિપ્લાને દેશમાં ઇમરજન્સી ઉપયોગ માટે મોડર્નાની કોવિડ -19 રસી આયાત કરવાની મંજૂરી આપી છે. આ સાથે, મોડર્નાની રસી કોવિશિલ્ડ, કોવાસીન અને સ્પુટનિક પછી ભારતની ચોથી કોવિડ -19 રસી હશે.

કોવિશિલ્ડ

એસ્ટ્રાઝેનેકા ઓક્સફોર્ડની વેકસીન કોવિશિલ્ડનું નિર્માણ ભારતમાં સીરમ ઇન્સ્ટિટ્યૂટમાં કરવામાં આવે છે. આ માટે, સામાન્ય શરદી અને તાવના નબળા વાઇરસને ચિમ્પાન્જીસથી લઇ રસી તૈયાર કરવામાં આવે છે. આમાં, એડેનોવાયરસના સ્વરૂપને બદલીને તેને કોરોનાવાયરસની જેમ બનાવવામાં આવે છે. અથવા તેના બદલે, એડેનોવાયરસ કોરોનાવાયરસને વહન કરનાર વાહક તરીકે કાર્ય કરે છે. જ્યારે દર્દીને આ રસી આપવામાં આવે છે, ત્યારે તેની રોગપ્રતિકારક શક્તિ ઉત્તેજીત થાય છે અને એન્ટિબોડીઝ બનાવે છે જે કોરોના વાયરસના ચેપ સામે લડે છે. આ રસીના બે ડોઝ 4 થી 12 અઠવાડિયાની વચ્ચે આપવામાં આવે છે. તેને સરળતાથી 2 થી 8 ડિગ્રી તાપમાનમાં રાખી શકાય છે.

ડોઝ વચ્ચેનું અંતર વધારતા સારી અસર જોવા મળી છે

ઓક્સફર્ડ યુનિવર્સિટીના અભ્યાસ મુજબ, એસ્ટ્રાઝેનેકા રસીના બે ડોઝ વચ્ચે અંતર કોવિડ -19 સામે પ્રતિરક્ષા બનાવે છે. એસ્ટ્રાઝેનેકા રસીના પ્રથમ અને બીજા ડોઝ વચ્ચે 45 અઠવાડિયાના અંતરાલ સાથે રોગપ્રતિકારક પ્રતિક્રિયા વધે છે. જે અભ્યાસની સમીક્ષા કરવાની છે તે મુજબ, જો બીજા અને ત્રીજા ડોઝ વચ્ચે 6 મહિનાથી વધુનો અંતર હોય તો, તે એન્ટિબોડીઝમાં નોંધપાત્ર વધારો તરફ દોરી જાય છે.

કોવાક્સિન

કોવાક્સિન એ એક નિષ્ક્રિય રસી છે, એટલે કે, તે કોરોનાવાયરસને મારી અથવા નિષ્ક્રિય કરીને શરીરમાં સુરક્ષિત રીતે ઇન્જેક્ટ કરવામાં આવે છે. તેનું ઉત્પાદન 24 વર્ષ જૂની રસી કંપની ભારત બાયોટેક દ્વારા કરવામાં આવ્યું છે, જેને તેઓ 123 દેશોમાં મોકલી રહ્યા છે. આ પદ્ધતિમાં, રોગપ્રતિકારક કોષ મૃત વાયરસને શરીરમાં દાખલ કર્યા પછી પણ તેને ઓળખી શકે છે. આ રીતે રોગપ્રતિકારક શક્તિ વાયરસ સામે એન્ટિબોડીઝ પેદા કરે છે. 4 અઠવાડિયાના અંતરાલમાં બે ડોઝ આપવામાં આવે છે. તે 2 થી 8 ડિગ્રી તાપમાન પર રાખવામાં આવે છે.

 સ્પુટનિક રસી

આ રસી મોસ્કોની ગમલ્યા સંસ્થા દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવી છે. તેના અંતિમ પરિણામો બહાર આવે ત્યાં સુધી તેના વિશે થોડો વિવાદ થયો હતો. જોકે વૈજ્ઞાનિકો દાવો કરે છે કે તેના ફાયદા હવે દેખાઈ રહ્યા છે. આમાં, એક હાનિકારક કોલ્ડ-પ્રકારનો વાયરસ શરીરમાં કોરોનાવાયરસની સાથે વાહક તરીકે રજૂ થાય છે. આ પછી શરીર એન્ટિબોડીઝ ઉત્પન્ન કરે છે. તેને 2 થી 8 ડિગ્રી તાપમાન પર રાખી શકાય છે.

સ્પુટનિક રસીના બે અલગ અલગ પ્રકાર છે. આમાં, પ્રથમ અને બીજા ડોઝ વચ્ચેનો તફાવત 21 દિવસનો છે, પરંતુ બંને ડોઝ બનાવવાની રીત થોડી અલગ છે. એટલે કે, બંનેમાં કોરોનાવાયરસની સ્પાઇકથી, વિવિધ વેક્ટર શરીરમાં વાયરસ દાખલ કરે છે. આ સિદ્ધાંત પાછળનો હેતુ એ છે કે બે જુદા જુદા સૂત્રો કોરોના વાયરસ સામે લડવામાં રોગપ્રતિકારક શક્તિને મજબૂત બનાવશે.

મોડર્ના રસી

મોડર્નાનો અભિગમ થોડો અલગ છે, તેમાં કોવિડ -19 સામે લડવા મેસેંજર આર.એન.એ (એમઆરએનએ) દ્વારા પ્રોગ્રામ કરેલા કોષોથી પ્રતિરક્ષા બનાવવામાં આવી છે. ફાઈઝરની આ રસી સમૃદ્ધ દેશોની પહેલી પસંદ છે. ક્લિનિકલ ટ્રાયલ્સમાં પણ, તેની અસર 90 ટકા સુધી જોવા મળી છે. લગભગ 120 મિલિયન અમેરિકનોને ફાઇઝર અથવા મોડર્ના રસીઓ મળી છે. હજી સુધી તેમાં સુરક્ષા સંબંધિત કોઈ મુદ્દો જોવા મળ્યો નથી.

યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ અને યુરોપિયન યુનિયન એમઆરએનએ રસીના વધુ ડોઝનો સંગ્રહ કરવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે. તે જ સમયે, જાપાન જૂન સુધીમાં 100 મિલિયન ડોઝ સુરક્ષિત કરવા પર પણ કામ કરી રહ્યું છે. જો કે, તેની ઉંચી કિંમત અને તેને રાખવામાં મુશ્કેલીઓ હોવાને કારણે, અવિકસિત દેશોમાં તેની ઉપલબ્ધતા ઓછી છે.

અપેક્ષિત રસી

કોર્બેવેક્સ

કેન્દ્ર સરકારે હૈદરાબાદ સ્થિત જૈવિક ઇના કોર્બેવેક્સના 30 કરોડ ડોઝ તૈયાર કરવા માટે અગાઉથી આદેશો આપ્યા છે. આ રસી વિશેની ખાસ વાત એ છે કે તે માત્ર સ્વદેશી રસી જ નહીં પરંતુ ભારતમાં બનેલી સૌથી સસ્તી રસી પણ હશે.

ક્યારે ઉપલબ્ધ થશે

પ્રથમ અને બીજા અજમાયશના સારા પરિણામ મળ્યા પછી, ભારતમાં તેના ત્રીજા ટ્રાયલ માટે મંજૂરી આપવામાં આવી છે. કેન્દ્ર તેના 30 કરોડ ડોઝ માટે 1500 કરોડ આપશે. અન્ય રસીની જેમ, તેના ફક્ત બે ડોઝ હશે. ત્રીજા તબક્કાની અજમાયશ બાદ, કેન્દ્રનું લક્ષ્ય ઓગસ્ટથી ડિસેમ્બરની વચ્ચે પૂર્ણ કરવામાં આવશે. આ રસી ભારતની સૌથી સસ્તી રસી માનવામાં આવે છે, જેની બે ડોઝ માટે કિંમત 400 રૂપિયાથી ઓછી હશે.