National News : મોદી સરકારે શ્રમ સુધારા પર અત્યાર સુધીનું સૌથી મોટું પગલું ભર્યું છે, જેમાં 29 શ્રમ કાયદાઓ રદ કરવામાં આવ્યા છે અને તેમની જગ્યાએ ચાર નવા શ્રમ સંહિતા લાગુ કરવામાં આવી છે જે 21 નવેમ્બરથી અમલમાં આવ્યા છે. સરકાર કહે છે કે આ “આત્મનિર્ભર ભારત” તરફ એક મોટું પગલું છે.
હકીકતમાં, આ ફેરફાર દેશની રોજગાર અને ઔદ્યોગિક વ્યવસ્થાને ફરીથી વ્યાખ્યાયિત કરી શકે છે. આનાથી 400 મિલિયન કામદારોને સામાજિક સુરક્ષા કવરેજ મળશે, જેનો અર્થ એ કે દેશના અડધાથી વધુ કાર્યબળને પહેલીવાર સુરક્ષા છત્ર હેઠળ લાવવામાં આવ્યું છે. ચાલો દેશમાં લાગુ થઈ રહેલા ચાર નવા શ્રમ સંહિતા વિશે વધુ જાણીએ… કયા ફેરફારો આવી રહ્યા છે?
1 29 જૂના શ્રમ કાયદાઓ નાબૂદ:
દેશમાં હાલમાં અમલમાં રહેલા શ્રમ કાયદાઓ ખૂબ જ જૂના છે, જે 1930-1950ની આસપાસના છે. જૂના શ્રમ કાયદાઓ અર્થતંત્રને અનુકૂળ નહોતા અને તેમાં ગિગ વર્કર્સ, પ્લેટફોર્મ વર્કર્સ અને સ્થળાંતર કામદારો જેવા શબ્દોનો સમાવેશ થતો ન હતો. જો કે, નવો કાયદો હવે આ કામદારોના હિતોને ધ્યાનમાં લે છે.
2. સમયસર પગાર અને નિમણૂક પત્રો જરૂરી
નવા શ્રમ સંહિતા હેઠળ, નિમણૂક પત્રો ફરજિયાત રહેશે, એટલે કે દરેક કામદારને નિમણૂક પત્ર પૂરો પાડવાનો રહેશે. લઘુત્તમ વેતન તમામ કામદારો સુધી વિસ્તૃત કરવામાં આવશે. વેતનની સમયસર ચુકવણી કાયદેસર રહેશે. સરકારનો દલીલ છે કે આનાથી રોજગાર અને શરતોમાં પારદર્શિતા વધશે. લઘુત્તમ વેતન દેશભરમાં લાગુ કરવામાં આવશે, જેથી ખાતરી કરી શકાય કે કોઈ પણ પગાર એટલો ઓછો ન હોય કે ગુજરાન ચલાવવું મુશ્કેલ બને.
3. કર્મચારીઓના સ્વાસ્થ્ય તપાસ
આ કાયદો કર્મચારીઓના સ્વાસ્થ્યનું ખાસ ધ્યાન રાખે છે. 40 વર્ષથી વધુ ઉંમરના કામદારોને વાર્ષિક મફત આરોગ્ય તપાસ મળશે. આનો અર્થ એ કે તેમને વર્ષમાં એકવાર મફત આરોગ્ય તપાસ મળશે. કરાર પર કામ કરતા કર્મચારીઓને આરોગ્ય લાભો અને સામાજિક સુરક્ષા લાભો પણ મળશે. જોખમી ક્ષેત્રોમાં કામ કરતા કામદારોને 100% આરોગ્ય સુરક્ષા ગેરંટી મળશે, ખાસ કરીને ખાણકામ, રસાયણો અને બાંધકામ જેવા ઉચ્ચ જોખમવાળા કામ કરતા કામદારોને.
4. માત્ર એક વર્ષની સેવા પછી ગ્રેચ્યુટી:
અત્યાર સુધી દેશમાં પાંચ વર્ષની સેવા પછી ગ્રેચ્યુટી આપવામાં આવતી હતી, પરંતુ હવે, નવા કાયદા હેઠળ, કર્મચારીઓને ફક્ત એક વર્ષ કાયમી નોકરી પછી ગ્રેચ્યુટી મળશે. ખાનગી ક્ષેત્રમાં કામ કરતા લોકો માટે આ એક સારા સમાચાર છે.
5. કામ કરતી મહિલાઓ માટે ખાસ નિયમો:
નવા કાયદા હેઠળ, મહિલાઓને હવે રાત્રિ શિફ્ટમાં કામ કરવાની મંજૂરી આપવામાં આવશે. જો કે, આ માટે મહિલાની સંમતિ અને કાર્યસ્થળ પર સલામતીના પગલાંની જરૂર પડશે. વધુમાં, આ કાયદો મહિલાઓ માટે સમાન પગાર અને આદરની ખાતરી આપે છે. ટ્રાન્સજેન્ડર લોકોને પણ સમાન રોજગારની તકો મળશે.
6. પહેલી વાર ગિગ અને પ્લેટફોર્મ કામદારો માટે કાનૂની માન્યતા:
નવો શ્રમ સંહિતા ગિગ અને પ્લેટફોર્મ કામને વ્યાખ્યાયિત કરે છે. ગિગ કામદારો અને પ્લેટફોર્મ કામદારોને પહેલી વાર કાનૂની માન્યતા મળશે. તેઓ પીએફ, વીમો અને પેન્શન જેવા સામાજિક સુરક્ષા લાભો મેળવી શકશે. એગ્રીગેટર્સને હવે તેમના ટર્નઓવરના ૧-૨%, મહત્તમ ૫% સુધી ફાળો આપવાની જરૂર પડશે. લાભાર્થી ID નો યુનિવર્સલ એકાઉન્ટ નંબર (UAN) લિંક કરવામાં આવશે, જે બીજા રાજ્યોના કર્મચારીઓ માટે પોર્ટેબિલિટીને મંજૂરી આપશે.
7. ઓવરટાઇમ માટે ડબલ પગારની ગેરંટી:
નવા શ્રમ સંહિતામાં ઓવરટાઇમ અંગે એક મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે. કર્મચારીઓએ ફરિયાદ કરી છે કે કંપનીઓ તેમને યોગ્ય રીતે પગાર આપતી નથી. જોકે, નવો શ્રમ કાયદો ઓવરટાઇમ માટે ડબલ પગારની ગેરંટી આપે છે.
8. કોન્ટ્રાક્ટ કામદારો માટે સારા સમાચાર:
કોન્ટ્રાક્ટ કામદારો હવે કાયમી કર્મચારીઓ જેવા જ રક્ષણનો આનંદ માણશે. યુવાનોને તેમની પહેલી નોકરી માટે લઘુત્તમ વેતનની ગેરંટી મળશે. સ્થળાંતરિત અને અનૌપચારિક ક્ષેત્રના કામદારોને સામાજિક સુરક્ષા નેટવર્કમાં સમાવવામાં આવશે.
9. કાનૂની પાલન હવે સરળ બનાવવામાં આવશે.
બહુવિધ નોંધણીઓ અને રિપોર્ટિંગને એક જ લાઇસન્સ અને સિંગલ રિટર્ન મોડેલ દ્વારા બદલવામાં આવશે, જેનાથી કંપનીઓ માટે પાલનનો બોજ ઓછો થશે. વર્ષો જૂના કાયદા, જે જટિલ અને ખંડિત હતા, તેને દૂર કરવામાં આવશે. ચાર શ્રમ સંહિતા વિકસાવવામાં આવી છે, જેમાં 29 ખંડિત કાયદાઓને એકીકૃત કરવામાં આવ્યા છે. આનો હેતુ ઉદ્યોગોને લાલ ફિતાશાહીમાંથી મુક્ત કરવાનો છે.
10. કંપનીઓ અને કર્મચારીઓ વચ્ચેના વિવાદો માટે નવા નિયમો:
“નિરીક્ષક-કમ-સુવિધાકર્તાઓ”નો સમાવેશ નવી સિસ્ટમમાં થશે, જે દંડાત્મક કાર્યવાહી નહીં, પરંતુ માર્ગદર્શન પૂરું પાડશે. ઉદ્યોગ વિવાદો માટે બે સભ્યોના ટ્રિબ્યુનલ પણ હશે, જ્યાં કર્મચારીઓ સીધા સંપર્ક કરી શકશે. સરકારનો દાવો છે કે આ કોડ્સ વ્યાપક સામાજિક સુરક્ષા અને કામદારો માટે આદર પ્રદાન કરશે, જ્યારે ઉદ્યોગોને ઓછી જટિલતા અને વધુ સારી મૂડી રોકાણની તકો પ્રદાન કરશે.
નવા શ્રમ સંહિતા “આત્મનિર્ભર ભારત” તરફ એક મોટું પગલું છે. સરકાર જણાવે છે કે નવી સિસ્ટમનો ઉદ્દેશ્ય એક મજબૂત શ્રમ માળખું બનાવવાનો છે જે ફક્ત કામદારોની સલામતીમાં વધારો જ નહીં કરે પરંતુ ઉદ્યોગો માટે સ્પર્ધાત્મક વાતાવરણને પણ પ્રોત્સાહન આપે છે. મંત્રી મનસુખ માંડવિયાએ જણાવ્યું છે કે આ સુધારા “આત્મનિર્ભર ભારત” ના વિઝન સાથે સુસંગત છે અને 2047 સુધીમાં દેશને વિકસિત રાષ્ટ્ર બનાવવા માટે એક મજબૂત પાયો પૂરો પાડશે.
