New Delhi News : જ્યારે દિલ્હીની હવા નવેમ્બર સુધીમાં ધુમાડાથી છવાયેલી થઈ જાય છે, આ સમયે, સુપ્રીમ કોર્ટનો એક સૂચન દેશભરના લક્ઝરી કાર માલિકોમાં ચર્ચાનો વિષય બન્યો છે. કોર્ટ કહે છે કે રસ્તાઓ પરથી ધીમે ધીમે લક્ઝરી પેટ્રોલ-ડીઝલ કાર દૂર કરવાનો સમય આવી ગયો છે.
પેટ્રોલ અને ડીઝલથી ચાલતી લક્ઝરી કાર પર સુપ્રીમ કોર્ટે તબક્કાવાર પ્રતિબંધ મૂકવાનું સૂચન કર્યું છે. આ સૂચન એવા સમયે આવ્યું છે જ્યારે દેશ ઝડપથી ઇલેક્ટ્રિક વાહનો તરફ આગળ વધી રહ્યો છે, પરંતુ મોટાભાગના લક્ઝરી સેગમેન્ટ હજુ પણ પરંપરાગત એન્જિન (પેટ્રોલ અને ડીઝલ) પસંદ કરે છે.
સેન્ટર ફોર પબ્લિક ઇન્ટરેસ્ટ લિટીગેશન દ્વારા દાખલ કરાયેલી અરજીની સુનાવણી દરમિયાન આ સૂચન આવ્યું હતું, જેમાં વકીલ પ્રશાંત ભૂષણ દ્વારા રજૂ કરવામાં આવ્યું હતું, જેમાં ઇલેક્ટ્રિક વાહનોને ખરા અર્થમાં પ્રોત્સાહન આપવા માટે સરકારની હાલની EV નીતિઓનો કડક અમલ કરવાની માંગ કરવામાં આવી હતી.
કોર્ટનો સૂચન શું છે?
13નવેમ્બર, 2025 ના રોજ થયેલી સુનાવણીમાં, ન્યાયાધીશ સૂર્યકાંત અને જોયમલ્યા બાગચીની બેન્ચે જણાવ્યું હતું કે લક્ઝરી ઇન્ટરનલ કમ્બશન એન્જિન (ICE) વાહનો, એટલે કે, પેટ્રોલ અને ડીઝલ વાહનો પર પ્રતિબંધ શરૂ થઈ શકે છે. કોર્ટના જણાવ્યા મુજબ, મોટી ઇલેક્ટ્રિક કાર હવે સરળતાથી ઉપલબ્ધ છે અને તેમાં તે જ સુવિધાઓ છે જે VIP અને મોટા કોર્પોરેટ ગૃહો તેમના વાહનો પસંદ કરતી વખતે શોધે છે. તેથી, આ લક્ઝરી મોડેલોને તબક્કાવાર બંધ કરવાથી સામાન્ય લોકો પર કોઈ અસર થશે નહીં.બેન્ચે મોટા શહેરોમાં પાયલોટ પ્રોજેક્ટ્સનું સૂચન પણ કર્યું જેથી લોકોને પેટ્રોલ અને ડીઝલ વાહનોથી ઈલેક્ટ્રિક વાહનો તરફ સ્વિચ કરવા પ્રોત્સાહિત કરી શકાય. બેન્ચે જણાવ્યું હતું કે જેમ જેમ ઈલેક્ટ્રિક વાહનોની સંખ્યા વધશે તેમ તેમ ચાર્જિંગ સ્ટેશનોની માંગ પણ વધશે અને ચાર્જિંગ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરમાં સુધારો થવા લાગશે.
શું EV નીતિની સમીક્ષા કરવી યોગ્ય છે?
સુનાવણી દરમિયાન, એટર્ની જનરલ આર. વેંકટરામણીએ જણાવ્યું હતું કે કેન્દ્ર સરકારના 13 મંત્રાલયો ઇલેક્ટ્રિક વાહન નીતિઓ પર કામ કરી રહ્યા છે. સુપ્રીમ કોર્ટે કેન્દ્રને તમામ નીતિઓ, સૂચનાઓ અને વિકાસ પર વિગતવાર અહેવાલ રજૂ કરવાનો નિર્દેશ આપ્યો હતો. કોર્ટે એમ પણ પૂછ્યું હતું કે શું હાલની EV નીતિઓ, જે પાંચ વર્ષથી વધુ જૂની છે, તે હવે સમીક્ષાપાત્ર છે. આગામી સુનાવણી ચાર અઠવાડિયામાં યોજાશે, જ્યાં વિગતવાર અહેવાલ રજૂ કરવાનો છે.
લક્ઝરી ઇલેક્ટ્રિક કારની માંગ
ભારતમાં, લક્ઝરી સેગમેન્ટમાં ઇલેક્ટ્રિક વાહનો (EVs) નો હિસ્સો લગભગ 12 ટકા સુધી પહોંચી ગયો છે, જે સામાન્ય બજારમાં ફક્ત 2-3 ટકા છે. આ જ કારણ છે કે BMW અને Mercedes-Benz જેવી કંપનીઓએ આ નાણાકીય વર્ષના પ્રથમ છ મહિનામાં ઇલેક્ટ્રિક કારનું મજબૂત વેચાણ નોંધાવ્યું છે. રસપ્રદ વાત એ છે કે, ₹1 કરોડથી વધુ કિંમતના ઇલેક્ટ્રિક વાહનો પણ પહેલા કરતા વધુ ઝડપથી વેચાઈ રહ્યા છે. આનો અર્થ એ છે કે જે લોકો વાહન પર વધુ પૈસા ખર્ચી શકે છે તેઓ ઇલેક્ટ્રિક કારને વધુ સારા વિકલ્પ તરીકે જોઈ રહ્યા છે.
ટોચની 5 લક્ઝરી કાર બ્રાન્ડ્સના વાર્ષિક વેચાણ (યુનિટમાં)
ઓર્ડર બ્રાન્ડ નાણાકીય વર્ષ ૨૪ નાણાકીય વર્ષ ૨૫
1. મર્સિડીઝ-બેન્ઝ 18,123 18,928
2. બીએમડબલ્યુ 15,420 15,995
3. જગુઆર લેન્ડ રોવર 4,436 ૬,183
4. ઓડી 7,049 5,993
5. વોલ્વો 2,150 1,750
આ આંકડા સ્પષ્ટપણે દર્શાવે છે કે નાણાકીય વર્ષ 25 માં મર્સિડીઝ-બેન્ઝ અને BMW ના વેચાણમાં વધારો થયો છે, જ્યારે ઓડી અને વોલ્વોના વેચાણમાં ઘટાડો થયો છે. જગુઆર લેન્ડ રોવરે સૌથી વધુ વૃદ્ધિ દર્શાવી છે, નાણાકીય વર્ષ 24 ની તુલનામાં નાણાકીય વર્ષ 25 માં મજબૂત વૃદ્ધિ હાંસલ કરી છે. એકંદરે, જર્મન બ્રાન્ડ્સ બજારમાં પ્રભુત્વ જાળવી રાખે છે, અને મર્સિડીઝ-બેન્ઝ લક્ઝરી સેગમેન્ટમાં સૌથી વધુ વેચાતી કાર બ્રાન્ડ રહી છે.
કેટલી કારને અસર થશે?
ભારતમાં પેસેન્જર વાહન સેગમેન્ટમાં લક્ઝરી કારનો બજાર હિસ્સો ખૂબ જ ઓછો છે. તે દેશમાં વેચાતી કુલ કારના આશરે 1% હિસ્સો ધરાવે છે, જે 2030 સુધીમાં વધીને 4-5% થવાની ધારણા છે. ગયા વર્ષે ઓક્ટોબરમાં ટાટા નેક્સોન 22,083 યુનિટ વેચાઈને સૌથી વધુ વેચાતી કાર બની હતી, જે મર્સિડીઝ-બેન્ઝના વાર્ષિક વેચાણ (18,928) ને પાછળ છોડી ગઈ હતી.
વેલ, મર્સિડીઝ-બેન્ઝ લક્ઝરી કાર સેગમેન્ટમાં 37-38.8% બજાર હિસ્સા સાથે અગ્રેસર છે. બીજી બાજુ, BMW બજારમાં લગભગ 32% હિસ્સો ધરાવે છે. જગુઆર અને ઓડી ત્રીજા સ્થાન માટે સ્પર્ધા ચાલુ રાખે છે, જેમાં નાણાકીય વર્ષ 2025 માં જગુઆર આગળ છે. આ વાહન વેચાણના આંકડામાં આ બ્રાન્ડ્સના ઇલેક્ટ્રિક વાહનોનો પણ સમાવેશ થાય છે.
આ કાર બ્રાન્ડ્સને અસર થશે
જો આ પ્રતિબંધ લાગુ કરવામાં આવે છે, તો તેની સીધી અસર લક્ઝરી કાર બ્રાન્ડના ખરીદદારો પર પડશે જેઓ ઇલેક્ટ્રિક વિકલ્પો ઉપલબ્ધ હોવા છતાં પેટ્રોલ અથવા ડીઝલથી ચાલતી લક્ઝરી કાર પસંદ કરે છે. ભારતમાં ઘણી લક્ઝરી બ્રાન્ડ્સ ઇલેક્ટ્રિક મોડેલો વેચી રહી છે, પરંતુ ગ્રાહકોનો એક મોટો ભાગ હજુ પણ જૂની પાવરટ્રેન પસંદ કરે છે. આ પરિવર્તન તેમને સંપૂર્ણપણે ઇલેક્ટ્રિક વિકલ્પો તરફ ધકેલી શકે છે, જેના કારણે કંપનીઓને તેમના પોર્ટફોલિયોમાં સુધારો કરવાની ફરજ પડી શકે છે.
જો આ સૂચન લાગુ કરવામાં આવે તો, મર્સિડીઝ-બેન્ઝ, બીએમડબ્લ્યુ, જગુઆર લેન્ડ રોવર અને ઓડી જેવી બ્રાન્ડ્સ સૌથી વધુ પ્રભાવિત થશે. જોકે આ બ્રાન્ડ્સે ભારતીય બજારમાં તેમના ઇલેક્ટ્રિક કાર પોર્ટફોલિયોનો વિસ્તાર કરવાનું પણ શરૂ કરી દીધું છે, તેમ છતાં હાઇ-એન્ડ અને લક્ઝરી કાર ખરીદનારાઓમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલ એન્જિનનો ક્રેઝ મજબૂત રહે છે.
આ પ્રતિબંધ ક્યારે લાગુ થશે?
સુપ્રીમ કોર્ટે હજુ સુધી કોઈ અંતિમ સમયમર્યાદા જાહેર કરી નથી. તે હાલમાં ચર્ચાના તબક્કામાં છે. કોર્ટે ફક્ત એટલું જ પૂછ્યું છે કે નેશનલ ઇલેક્ટ્રિક મોબિલિટી મિશન પ્લાન જેવી હાલની નીતિઓની સમીક્ષા કરવાની જરૂર કેમ નથી. સરકાર પાસેથી ડિસેમ્બર સુધીમાં એક વિગતવાર અહેવાલ માંગવામાં આવ્યો છે, જે ભવિષ્યની કાર્યવાહી નક્કી કરશે. હાલમાં, આ પ્રતિબંધ અંગે કોઈ તારીખો કે સ્પષ્ટતા જાહેર કરવામાં આવી નથી.
