Digital currency : દેશમાં 1 ડિસેમ્બરથી રિટેલ ડિજિટલ રૂપિયાનો પાયલોટ સફળતાપૂર્વક લોન્ચ કરવામાં આવ્યો હતો. રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (RBI) એ પહેલા જ દિવસે 1.71 કરોડ રૂપિયા જાહેર કર્યા હતા. આ ડિજિટલ રૂપિયાની માંગ પસંદગીના શહેરો માટે પાયલોટ પ્રોજેક્ટમાં સામેલ ચાર બેંકો દ્વારા કરવામાં આવી હતી. આ સાથે જોડાયેલા એક અધિકારીએ જણાવ્યું કે, આગામી દિવસોમાં બેંકોની વધતી જતી જરૂરિયાતોને ધ્યાનમાં રાખીને રિઝર્વ બેંક વધુ ડિજિટલ રૂપિયા જારી કરશે. પ્રથમ તબક્કામાં દિલ્હી, મુંબઈ, બેંગલુરુ અને ભુવનેશ્વરમાં ડિજિટલ રૂપિયો લોન્ચ કરવામાં આવ્યો હતો. આ શહેરોમાં ચાર બેંકો દ્વારા ડિજિટલ કરન્સી ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવી રહી છે.
દેશના ચાર શહેરોમાં સ્ટેટ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા, આઈસીઆઈસીઆઈ બેંક, યસ બેંક અને આઈડીએફસી ફર્સ્ટ બેંક દ્વારા પ્રથમ તબક્કો શરૂ કરવામાં આવ્યું છે. આ પછી બેંક ઓફ બરોડા, યુનિયન બેંક ઓફ ઈન્ડિયા, એચડીએફસી બેંક અને કોટક મહિન્દ્રા બેંકને આ પાયલોટ પ્રોજેક્ટમાં સામેલ કરવામાં આવશે. પાયલોટના બીજા તબક્કામાં, અમદાવાદ, ગંગટોક, ગુવાહાટી, હૈદરાબાદ, ઈન્દોર, કોચી, લખનૌ, પટના અને શિમલા સુધી ડિજિટલ રૂપિયાનો વિસ્તાર કરવાની યોજના છે.
વ્યવહાર કેવી રીતે કરી શકાય
રિઝર્વ બેંક દ્વારા જારી કરવામાં આવેલ ઇ-રૂપી ડિજિટલ ટોકન તરીકે કાર્ય કરશે. બીજા શબ્દોમાં કહીએ તો, CBDC એ RBI દ્વારા જારી કરાયેલ ચલણી નોટોનું ડિજિટલ સ્વરૂપ છે. ડિજિટલ રૂપિયાના વ્યવહારો પર્સન ટુ પર્સન (P2P) અને પર્સન ટુ મર્ચન્ટ (P2M) બંને રીતે કરી શકાય છે. આ સિવાય, જો તમારે વેપારીને ચૂકવણી કરવી હોય, તો તમે તેની પાસે હાજર QR કોડને સ્કેન કરી શકો છો અને ચુકવણી કરી શકો છો. ડિજિટલ રૂપિયાની લેવડ-દેવડ બેંકોના ઈ-વોલેટ દ્વારા થઈ શકે છે. રિઝર્વ બેંકના આ પગલાને ભારતની અર્થવ્યવસ્થાને ડિજિટલ સ્વરૂપમાં વિકસાવવાની દિશામાં મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી રહ્યું છે.
કાગળની નોટ જેટલી વેલ્યું
તેની કિંમત કાગળની નોટો જેટલી છે. તમે ઇચ્છો તો કાગળની નોટો આપીને પણ મેળવી શકો છો. રિઝર્વ બેંકે ડિજિટલ કરન્સીને બે શ્રેણીઓમાં વહેંચી છે, CBDC-W અને CBDC-R. CBDC-W એટલે જથ્થાબંધ ચલણ અને CBDC-R એટલે છૂટક ચલણ. અગાઉ, 1 નવેમ્બરના રોજ, કેન્દ્રીય બેંકે જથ્થાબંધ વ્યવહારો માટે ડિજિટલ રૂપિયો શરૂ કર્યો હતો.
હોલસેલ લેણદેણ
જથ્થાબંધ વ્યવહારો માટે જ્યારે ડિજિટલ રૂપિયો લોન્ચ કરવામાં આવ્યો ત્યારે પ્રથમ દિવસે રૂ. 275 કરોડનું ટ્રાન્ઝેક્શન થયું હતું. ઘણી બેંકોએ પહેલા દિવસે ડિજિટલ વર્ચ્યુઅલ કરન્સીનો ઉપયોગ કરીને સરકારી બોન્ડ સાથે સંબંધિત 48 સોદા કર્યા હતા, જેની કુલ કિંમત રૂ. 275 કરોડ હતી.
