Entertainment News: કેટલીક વાર્તાઓ ખૂબ નાની જગ્યાથી શરૂ થાય છે, પરંતુ અંતે સમગ્ર વિશ્વને પ્રભાવિત કરે છે. હિન્દુસ્તાની શાસ્ત્રીય સંગીતના મહાન ખ્યાલ ગાયક પંડિત ભીમસેન જોશી (Pandit Bhimsen Joshi)ની જીવનકથા પણ એવી જ એક પ્રેરક વાર્તા છે, જે એક સામાન્ય ગ્રામોફોન (Gramophone)ની દુકાનથી શરૂ થઈ અને ભારતના સર્વોચ્ચ નાગરિક સન્માન ભારત રત્ન પર પૂર્ણવિરામ પામે છે.
પંડિત ભીમસેન જોશી (Pandit Bhimsen Joshi) નું બાળપણ અને સંગીત પ્રત્યેનો આકર્ષણ
પંડિત ભીમસેન જોશી (Pandit Bhimsen Joshi)નો જન્મ 4 ફેબ્રુઆરી 1922ના રોજ કર્ણાટકના ગડગ જિલ્લાના નાનકડા ગામમાં થયો હતો. તેમના પિતા ગુરુરાજ જોશી ભાષા અને સાહિત્યના વિદ્વાન હતા. પરિવારનું વાતાવરણ શિસ્તબદ્ધ અને અભ્યાસપ્રધાન હતું, પરંતુ સંગીતનો કોઈ પરંપરાગત વારસો નહોતો. છતાં, ભીમસેનનું મન બાળપણથી જ ધૂન અને સ્વર તરફ ખેંચાતું હતું.
શાળામાંથી પરત ફરતી વખતે રસ્તામાં આવેલી ગ્રામોફોન (Gramophone)ની દુકાન તેમના માટે કોઈ સામાન્ય દુકાન નહોતી. ત્યાં વાગતા રાગો, ખ્યાલ અને ભજનોએ તેમની અંદર કંઈક અજાણી આગ પ્રગટાવી. તે દુકાન તેમની પ્રથમ સંગીતશાળા બની, જ્યાં કોઈ ગુરુ નહોતો, પરંતુ ધૂન પોતે શિક્ષક હતી.
View this post on Instagram
11 વર્ષની ઉંમરે ઘર છોડવાનો સાહસિક નિર્ણય
સંગીત પ્રત્યેનો જુસ્સો એટલો ઘેરો હતો કે ભીમસેન જોશીએ માત્ર 11 વર્ષની ઉંમરે ઘર છોડવાનો નિર્ણય કર્યો. કોઈ ચોક્કસ ગંતવ્ય નહોતું, કોઈ નકશો નહોતો. માત્ર એક સપનું હતું: સાચો ગુરુ શોધવો અને સંગીત શીખવું. આ સફરમાં તેમણે અનેક શહેરો ભટક્યા, મંદિરોની બહાર ગાયા, ક્યારેક રસ્તાઓ પર રાગ આલાપ્યા.
ગુરુ પંડિત સવાઈ ગંધર્વ સાથે સંગીત સાધનાનો આરંભ
આ લાંબી શોધનો અંત ત્યારે આવ્યો જ્યારે ભીમસેન જોશી મહાન ગુરુ પંડિત સવાઈ ગંધર્વને મળ્યા. ગુરુએ સ્પષ્ટ શરત મૂકી “જો શીખવું હોય તો અત્યાર સુધી જે શીખ્યું છે તે ભૂલી જવું પડશે.” ભીમસેને એક ક્ષણનો પણ વિલંબ કર્યા વગર આ શરત સ્વીકારી. અહીંથી તેમની સાચી સંગીત સાધનાની શરૂઆત થઈ.
મંચ, રેડિયો અને રાષ્ટ્રીય ઓળખ
1941માં, માત્ર 19 વર્ષની ઉંમરે, પંડિત ભીમસેન જોશી (Pandit Bhimsen Joshi)એ પ્રથમવાર જાહેર મંચ પર પ્રદર્શન કર્યું. તેમનો અવાજ શક્તિશાળી, ઊંડો અને ભાવસભર હતો. થોડા સમય બાદ તેઓ મુંબઈ ગયા અને રેડિયો કલાકાર બન્યા. ઓલ ઇન્ડિયા રેડિયો (All India Radio)દ્વારા તેમનો અવાજ દેશના ખૂણેખૂણે પહોંચવા લાગ્યો.
20 વર્ષની ઉંમરે રિલીઝ થયેલા તેમના પ્રથમ આલ્બમે શાસ્ત્રીય સંગીત જગતમાં તેમને અલગ ઓળખ આપી. ત્યારબાદ તેમની ખ્યાતિ સતત વધતી ગઈ.
રાગો પર અદભૂત પકડ
પંડિત ભીમસેન જોશી (Pandit Bhimsen Joshi)ને ભારતના શ્રેષ્ઠ ખ્યાલ ગાયકોમાં ગણવામાં આવે છે. દરબારી, મલકૌન, તોડી, યમન, ભીમપાલસી, લલિત અને શુદ્ધ કલ્યાણ જેવા રાગોમાં તેમની પકડ અસાધારણ હતી. શાસ્ત્રીય સંગીત સાથે તેમણે ભજન અને વિઠ્ઠલ ભક્તિગીતો પણ એટલી જ ભાવનાથી ગાયા.
તેમની અવિસ્મરણીય સેવા બદલ તેમને પદ્મ ભૂષણ, પદ્મ વિભૂષણ અને અંતે 2008માં ભારત રત્નથી સન્માનિત કરવામાં આવ્યા. 24 જાન્યુઆરી 2011ના રોજ લાંબી બીમારી બાદ તેમનું અવસાન થયું, પરંતુ તેમની સંગીતયાત્રા આજે પણ જીવંત છે.
એક દિવસ જે બાળક ગ્રામોફોન (Gramophone)ની દુકાન બહાર ઊભો રહીને રાગો સાંભળતો હતો, એ જ બાળક એક દિવસ ભારતના સંગીત ઇતિહાસમાં અમર બની ગયો. પંડિત ભીમસેન જોશી (Pandit Bhimsen Joshi)માત્ર ગાયક નહોતા, તેઓ સંગીત સાધનાનું જીવંત સ્વરૂપ હતા.
આ પણ વાંચો:રાષ્ટ્રપતિ દ્રૌપદી મુર્મૂ 5 મહાન વિભૂતિઓને ભારતરત્નથી કરશે સન્માનિત
આ પણ વાંચો:પ્રખર અને પ્રસિદ્ધ, શાસ્ત્રીય ગાયકીનાં સરતાજ પંડિત જસરાજનું 90 વર્ષની ઉંમરે અમેરિકા ખાતે નિધન
