માત્ર યુક્રેન જ નહીં પરંતુ અમેરિકા અને તમામ પશ્ચિમી દેશો આશ્ચર્ય પામી રહ્યા છે કે શાંતિપ્રેમી ભારત રશિયાના વલણ પર હજુ પણ કેટલું શાંત છે. ભારતે પણ યુએનમાં રશિયા વિરુદ્ધના ઠરાવ પર પોતાનું અંતર જાળવી રાખ્યું છે. ભારત સરકાર સમગ્ર વિશ્વને બતાવવાનો પ્રયાસ કરી રહી છે કે તે આ મામલે સંપૂર્ણપણે તટસ્થ છે, પરંતુ અમેરિકા (યુએસ), યુક્રેન (યુક્રેન) અને પશ્ચિમી દેશોના નાટો (નાટો) જૂથ સ્પષ્ટ રીતે મને છે કે ભારત આ મામલે રશિયાની સાથે ઉભું છે. જો નિષ્ણાંતોનું માનીએ તો પણ જો ભારતનું વલણ આવું જ દેખાઈ રહ્યું છે તો તેમાં કંઈ ખોટું નથી. ભારત તેના ભૂતકાળના અનુભવ અને તેના ભવિષ્યને સ્પષ્ટપણે જોઈ રહ્યું છે. તમને એ પણ જણાવી દઈએ કે જો ભારત આ રીતે રશિયાની સાથે ઊભું રહે છે તો ભવિષ્યમાં તેને કેવા પ્રકારના ફાયદા મળી શકે છે.
વેપારમાં તેજી આવશે
અત્યારે ભારત અને રશિયા વચ્ચેના સંબંધો ભલે ઘણા સારા હોય, પરંતુ બિઝનેસની દૃષ્ટિએ ભારત એ દેશોની યાદીમાં સામેલ નથી કે જેની સાથે રશિયામાં સૌથી વધુ બિઝનેસ કરે છે. ડિસેમ્બર 2021 માં, રશિયાએ ભારતને 72 અબજ રૂપિયાનો માલ વેચ્યો, જે બાકીના વિશ્વની તુલનામાં ઘણો ઓછો છે. પાડોશી દેશ ચીન સાથે તેનો વેપાર સૌથી વધુ 6.2 ટકા છે. આ યાદીમાં, બેલારુસ નેધરલેન્ડ અને તુર્કીમાં 5 ટકાથી વધુ નિકાસ કરે છે. તે યુએસમાં 4.5 ટકા નિકાસ પણ કરે છે. હવે અમેરિકા અને યુરોપના ઘણા દેશો દ્વારા લાદવામાં આવેલા વેપાર અને આર્થિક પ્રતિબંધોમાં ભારતને તેનો ફાયદો મળી શકે છે. ભવિષ્યમાં રશિયાની ભારતમાં નિકાસમાં 35 ટકાથી વધુનો વધારો જોવા મળી શકે છે.
ક્રૂડ અને ગેસના મામલામાં ફાયદો થશે
ભારત તેની જરૂરિયાતના 85 ટકા ક્રૂડ ઓઈલની આયાત કરે છે. તે પછી પણ ભારતમાં રશિયન ક્રૂડ ઓઈલની નિકાસ ઘણી ઓછી છે. આંકડાઓ અનુસાર, રશિયા યુરોપના કુદરતી ગેસના ત્રીજા ભાગનું અને વૈશ્વિક તેલ ઉત્પાદનના લગભગ 10 ટકા ઉત્પાદન કરે છે. યુરોપમાં લગભગ ત્રીજા ભાગનો રશિયન ગેસ પુરવઠો સામાન્ય રીતે યુક્રેનને પાર કરતી પાઇપલાઇન્સ દ્વારા મોકલવામાં આવે છે. પરંતુ ભારત માટે, રશિયન સપ્લાયની ટકાવારી ઘણી ઓછી છે. ભારતે 2021 માં રશિયા પાસેથી દરરોજ 43,400 બેરલ તેલની આયાત કરી હતી (તેની કુલ આયાતના લગભગ 1 ટકા), રશિયાએ 2021 માં 1.8 મિલિયન ટન કોલસાની આયાત કરી હતી જે તમામ કોલસાની આયાતમાં 1.3 ટકા હિસ્સો ધરાવે છે. ભારત રશિયાના ગેઝપ્રોમ પાસેથી વાર્ષિક 2.5 મિલિયન ટન એલએનજી પણ ખરીદે છે. હવે જ્યારે રશિયા પર પ્રતિબંધો લાગુ છે અને યુરોપમાં કોલસાનો પુરવઠો બંધ થઈ ગયો છે, ત્યારે ભારત રશિયા પાસેથી ક્રૂડનો પુરવઠો વધારી શકે છે, તે પણ રાહત દરે.
ભારતનું સંરક્ષણ ક્ષેત્ર મજબૂત બનશે
વિશ્વભરમાં શસ્ત્રોની આયાત અને નિકાસ પર નજર રાખતી સ્વીડિશ સંસ્થા સ્ટોકહોમ ઈન્ટરનેશનલ પીસ રિસર્ચ ઈન્સ્ટિટ્યૂટના ડેટા અનુસાર, ભારત તેના અડધાથી વધુ હથિયારો રશિયા પાસેથી ખરીદે છે. જોકે, હથિયારો માટે ભારતની રશિયા પરની નિર્ભરતા પણ ઘટી છે. 2011 થી 2015 સુધી, ભારતે તેના 70 ટકા હથિયારો રશિયા પાસેથી ખરીદ્યા હતા, જ્યારે 2016 થી 2020 વચ્ચે આ આંકડો ઘટીને 49 ટકા પર આવી ગયો હતો. રશિયાનું સમર્થન ભારતને મજબૂત બનાવી શકે છે. રશિયાથી ભારતને સપ્લાય અને ટેકનોલોજી વધી શકે છે.
એગ્રી કોમોડિટીમાં લાભ થશે
હાલમાં ભારત ખાદ્યતેલની મોંઘવારી સામે ઝઝૂમી રહ્યું છે. આ બાબતમાં રશિયા વિશ્વના સૌથી મોટા દેશોમાંથી એક છે. રશિયા વિશ્વને 70 ટકા સૂર્યમુખી આપે છે. જો ભારત-રશિયાના સંબંધો આવા જ રહેશે તો આવનારા દિવસોમાં ભારતને ખાદ્યતેલની મોંઘવારીમાંથી મુક્તિ મળી શકે છે. સરકારી ડેટા અનુસાર, ભારત 20 મિલિયન ડોલરથી વધુનું ક્રૂડ ખાદ્ય તેલ આયાત કરે છે. કેડિયા એડવાઇઝરીના ડાયરેક્ટર અજય કેડિયાના જણાવ્યા અનુસાર, ભારતમાં ખાદ્ય પદાર્થો મોંઘા થઈ રહ્યા છે. જો રશિયા જોડાય છે, તો તેમાં ઘટાડો થઈ શકે છે. જો કે, ભારત પોતે આમાં આત્મનિર્ભર બનવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે.
રૂપિયામાં વેપાર કરવાથી ભારતને ફાયદો થશે
જ્યારથી રશિયાને સ્વિફ્ટમાંથી બહાર કાઢવામાં આવ્યું છે ત્યારથી ભારતે તેના વિકલ્પો શોધવાનું શરૂ કર્યું છે. નિષ્ણાતોનું માનીએ તો રશિયા ભારત સાથે સીધો રૂપિયામાં વેપાર કરી શકે છે. ભારત તેની મોટાભાગની આયાત રશિયા પાસેથી આયાત કરે છે. તેના બદલામાં તેણે ડોલર ચૂકવવા પડશે. જો રશિયા ભારત પાસેથી સીધા રૂપિયા લે તો ભારતને તેનો ફાયદો થઈ શકે છે. પ્રથમ, ભારતના વિદેશી હૂંડિયામણના ભંડારમાં ઘટાડો થશે નહીં. તે જ સમયે, ભારતીય ઉદ્યોગપતિઓ માટે રૂપિયામાં ચૂકવણી કરવાનું સરળ બનશે. જેના કારણે નવા બિઝનેસ પણ આગળ આવશે. હાલમાં, રશિયામાંથી નિકાસ કરવામાં આવતા માલમાં MSME સેક્ટરનો હિસ્સો 40 ટકા છે.
ચીન પર દબાણ લાવી શકે છે
અરુણાચલ મુદ્દે ભારત અને ચીન આમને-સામને છે તે વાત કોઈનાથી છુપી નથી. ચીનના સૈનિકો ઉત્તર-પૂર્વ ભારતમાં સતત તેમની દખલગીરી વધારી રહ્યા છે. આવી સ્થિતિમાં હવે ભારત રશિયાને સમર્થન આપીને ચીન પર દબાણ બનાવી શકે છે. હાલમાં ચીન અને રશિયા વચ્ચેના સંબંધો પણ ઘણા સારા બની ગયા છે. આવી સ્થિતિમાં રશિયાની વાતની અસર ચીન પર પણ જોવા મળી શકે છે. તેનાથી વિપરિત ચીન સાથેના સરહદી વિવાદના મામલામાં અમેરિકા અને પશ્ચિમી દેશો તરફથી કોઈ ખાસ સમર્થન મળ્યું નથી.
પાકિસ્તાન પર પણ દબાણ રહેશે
રશિયા ભારત સાથે મક્કમતાથી જોડાવાથી યુએનમાં કાશ્મીર મુદ્દે ભારતને વધુ તાકાત મળશે અને પાકિસ્તાન પર દબાણ જોવા મળશે. રશિયા હંમેશા આ મામલે ભારતનું સમર્થન કરતું જોવા મળે છે. જ્યારે અમેરિકા અને પશ્ચિમી દેશોનું વલણ પાકિસ્તાન તરફ વધુ ઝુકાવેલું દેખાય છે. ભૂતકાળમાં અમેરિકા સંપૂર્ણપણે પાકિસ્તાનની સાથે ઊભું દેખાયું છે. રશિયા જે રીતે કરી રહ્યું છે અને તેના પર આર્થિક પ્રતિબંધો લાદી રહ્યું છે તે રીતે અમેરિકાએ પાકિસ્તાનના પગલાંની ક્યારેય નિંદા કરી નથી. તેના બદલે અમેરિકાએ હંમેશા પાકિસ્તાનને આર્થિક મદદ કરી છે.
UNSC માં કાયમી સભ્યપદ
ભારત લાંબા સમયથી યુએનમાં કાયમી સભ્યપદ માટે પ્રયાસ કરી રહ્યું છે. જો રશિયા જોડાય છે તો યુએનમાં ભારતનું કાયમી સભ્યપદ મજબૂત થઈ શકે છે. રશિયાના કહેવા પર ચીન પણ UNACમાં ભારતનું સમર્થન કરતું જોવા મળી શકે છે. વેલ, ભારતે આ માટે થોડી વધુ રાહ જોવી પડી શકે છે. વિદેશી બાબતોના નિષ્ણાત સતીશ કુમાર પાંડેના જણાવ્યા અનુસાર રશિયાનો પક્ષ હંમેશા ભારતની સાથે રહ્યો છે. વર્તમાન સંજોગોમાં જો ચીન અને રશિયા ભવિષ્યમાં સાથે રહે તો ભારતને UNSCમાં તેનો લાભ મળી શકે છે.
સાંસદ રીટા બહુગુણા જોશીના પુત્ર મયંક SPમાં જોડાયા, અખિલેશ યાદવે આપી માહિતી
યુક્રેનથી પરત આવેલા MBBS વિદ્યાર્થીઓ માટે સારા સમાચાર, ભારતમાં ઈન્ટર્નશિપ કરી શકશે, NMCએ આપી મંજૂરી
