નવી દિલ્હીઃ સુપ્રીમ કોર્ટે (SC) કહ્યું છે કે ધર્મના આધારે અનામત આપી શકાય નહીં. જસ્ટિસ બીઆર ગવઈ(B R Gavai) ની આગેવાની હેઠળની સુપ્રીમ કોર્ટ(SC)ની બેન્ચે પશ્ચિમ બંગાળ સરકારની અરજીની સુનાવણી દરમિયાન આ મૌખિક ટિપ્પણી કરી હતી. તેમણે કહ્યું કે ધર્મના આધારે અનામત આપી શકાય નહીં. પશ્ચિમ બંગાળ સરકારે અન્ય પછાત વર્ગ (OBC) કેટેગરી હેઠળ 77 સમુદાયો (મોટાભાગે મુસ્લિમો) ના વર્ગીકરણને રદ કરવાના કલકત્તા હાઈકોર્ટના નિર્ણયને પડકાર્યો હતો.

પશ્ચિમ બંગાળ સરકારે કલકત્તા હાઈકોર્ટના નિર્ણયને પડકાર્યો છે, જેણે 2010 થી પશ્ચિમ બંગાળમાં ઘણી જાતિઓને OBC દરજ્જો આપવાને ગેરકાયદેસર જાહેર કર્યો હતો. 22 મે, 2024ના નિર્ણયમાં કલકત્તા હાઈકોર્ટે કહ્યું હતું કે OBC કેટેગરીમાં 77 મુસ્લિમ સમુદાયનો સમાવેશ ધર્મના આધારે કરવામાં આવ્યો હતો, જે ગેરકાનૂની છે. આ સાથે, પશ્ચિમ બંગાળ પછાત વર્ગ અધિનિયમ 2012 હેઠળ આપવામાં આવેલ 37 સમુદાયોનું આરક્ષણ પણ રદ કરવામાં આવ્યું હતું.

સમજો શું છે આખો મામલો

મુસ્લિમ સમુદાય માટે પછાત વર્ગોની ઓળખ કરવામાં કેન્દ્રીય સૂચિ અથવા મંડલ કમિશન સામેલ હતા. પશ્ચિમ બંગાળ સરકારે 2012ના કાયદા હેઠળ 77 મુસ્લિમ સમુદાયોને OBC કેટેગરીમાં સામેલ કર્યા છે. જ્યારે મામલો કોલકાતા હાઈકોર્ટમાં ગયો ત્યારે હાઈકોર્ટે આંધ્રપ્રદેશ હાઈકોર્ટના અગાઉના નિર્ણયને ટાંકીને મુસ્લિમોને આપવામાં આવેલ આરક્ષણને રદ કર્યું.આ સાથે, હાઈકોર્ટે પશ્ચિમ બંગાળના પછાત વર્ગો (અનુસૂચિત જાતિ(SC) અને અનુસૂચિત જનજાતિ(ST) સિવાય) સેવાઓ અને પોસ્ટ એક્ટ, 2012 માં ખાલી જગ્યાઓની અનામતની કેટલીક જોગવાઈઓ પણ રદ કરી. કોર્ટે કહ્યું હતું કે રિઝર્વેશન પ્રક્રિયામાં સર્વે કે ડેટા કલેક્શનનો પણ અભાવ હતો. રાજ્ય સરકાર વતી કોલકાતા હાઈકોર્ટના નિર્ણયને પડકારતાં કપિલ સિબ્બલે દલીલ કરી હતી કે અનામત પછાતપણાના આધારે આપવામાં આવ્યું હતું, જે અગાઉ કોર્ટે સ્વીકાર્યું છે.

ધર્મના આધારે અનામત આપી શકાય નહીં – જસ્ટિસ ગવઈ

સુપ્રીમ કોર્ટ(SC)ના જસ્ટિસ ગવઈએ પુનરોચ્ચાર કર્યો હતો કે અનામત ધર્મના આધારે ન હોઈ શકે. કોર્ટે પશ્ચિમ બંગાળ સરકારને ઓબીસી યાદીમાં સમાવિષ્ટ નવી જાતિઓ સામાજિક અને આર્થિક રીતે પછાત હોવાનું સાબિત કરવા માટે પછાતપણાના જથ્થાત્મક ડેટા સબમિટ કરવાનો નિર્દેશ આપ્યો હતો.

સુપ્રીમ કોર્ટે (SC) ઓગસ્ટમાં પશ્ચિમ બંગાળ સરકારને OBC યાદીમાં સમાવિષ્ટ જાતિઓની સામાજિક અને આર્થિક પછાતતાની સ્થિતિ અને જાહેર ક્ષેત્રની નોકરીઓમાં તેમનું અપૂરતું પ્રતિનિધિત્વ અંગેનો ડેટા સબમિટ કરવાનો નિર્દેશ આપ્યો હતો. રાજ્ય સરકારને એ પણ જણાવવા માટે કહેવામાં આવ્યું હતું કે શું OBC યાદીમાં 37 જાતિઓનો સમાવેશ કરતા પહેલા પશ્ચિમ બંગાળ પછાત વર્ગ આયોગની સલાહ લેવામાં આવી હતી.

કપિલ સિબ્બલે સુપ્રીમ કોર્ટમાં શું કહ્યું ?

કપિલ સિબ્બલ રાજ્ય સરકાર વતી સુપ્રીમ કોર્ટમાં હાજર થયા હતા. સિબ્બલે કહ્યું કે આરક્ષણ ધર્મના આધારે નહીં, પરંતુ સમુદાયોના પછાતપણાના આધારે આપવામાં આવ્યું છે. સિબ્બલે કહ્યું કે હાઈકોર્ટે કલમ 12 જેવી જોગવાઈઓને ફગાવી દીધી, જે રાજ્ય સરકારને જાતિઓ ઓળખવાનો અને વર્ગીકૃત કરવાનો અધિકાર આપે છે. હાઈકોર્ટના આદેશથી હજારો વિદ્યાર્થીઓ અને નોકરી શોધનારાઓના અધિકારોને અસર થઈ શકે છે. કપિલ સિબ્બલે આ નિર્ણય પર કામચલાઉ સ્ટે આપવાની માંગ કરી હતી. તેમણે રાજ્ય સરકારનો પક્ષ રજૂ કરતાં કહ્યું કે અનામત ધર્મના આધારે નહીં, પરંતુ પછાતપણાના આધારે આપવામાં આવી છે. સિબ્બલે કહ્યું કે પશ્ચિમ બંગાળમાં લઘુમતી વસ્તી 27-28 ટકા છે. રંગનાથ પંચે મુસ્લિમોને 10 ટકા અનામતની ભલામણ કરી હતી. હિંદુ સમુદાય માટે 66 સમુદાયોને પછાત વર્ગ જાહેર કરવામાં આવ્યા હતા.

આ પણ વાંચો: અનામત વિરુદ્ધ બોલવું ગુનો નથી, SC-ST એક્ટ હેઠળનો કેસ ખોટો છે : બોમ્બે હાઈકોર્ટે

આ પણ વાંચો: વસ્તી ગણતરી અને અનામતના મુદ્દે તેજસ્વી યાદવ હડતાળ પર બેઠા, નીતિશ કુમાર પર પ્રહાર

આ પણ વાંચો: સુપ્રીમ કોર્ટના અનામતના ક્વોટાના ક્વોટા નિર્ણય સામે 100 સાંસદોનો વિરોધ