રશિયા ખાતરના વિશ્વના સૌથી મોટા ઉત્પાદક અને નિકાસકર્તાઓમાંનું એક છે. બેલારુસ, જે લડાઈમાં રશિયાને સમર્થન આપી રહ્યું છે, તે ખાતરના ટોચના ઉત્પાદકો અને નિકાસકારોમાં પણ છે. રશિયા અને યુક્રેન વચ્ચેની લડાઈ (રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધ) એક મહિના કરતાં વધુ સમયથી ચાલી રહી છે. બંને દેશો વાટાઘાટો દ્વારા મુદ્દાઓને ઉકેલવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે, પરંતુ હાલમાં યુદ્ધ સમાપ્ત કરવાનો કોઈ અવકાશ નથી. દરમિયાન, વિશ્વભરના ખેડૂતો હવે યુદ્ધના મારનો સામનો કરી રહ્યા છે. પૂર્વ યુરોપમાં ફાટી નીકળેલી આ લડાઈને કારણે સમગ્ર વિશ્વમાં ખાતરોના ભાવ વધી ગયા છે અને તેની અછત પણ શરૂ થઈ છે.

રશિયા, બેલારુસ ખાતરના સૌથી મોટા નિકાસકારો છે

રશિયા ખાતરના વિશ્વના સૌથી મોટા ઉત્પાદક અને નિકાસકર્તાઓમાંનું એક છે. બેલારુસ, જે લડાઈમાં રશિયાને સમર્થન આપી રહ્યું છે, તે ખાતરના ટોચના ઉત્પાદકો અને નિકાસકારોમાં પણ છે. ગયા વર્ષે પોટાશની વૈશ્વિક નિકાસમાં આ બંને દેશોનો હિસ્સો 40 ટકાથી વધુ હતો. એ જ રીતે, બંને દેશો ડીએપી, યુરિયા સહિતના અન્ય મુખ્ય ખાતરોના ટોચના નિકાસકારોમાંના એક છે. યુક્રેન પર રશિયાના હુમલા બાદ અમેરિકા સહિત ઘણા યુરોપિયન દેશોએ કડક આર્થિક અને વેપારી પ્રતિબંધો લગાવ્યા છે. તેનાથી વૈશ્વિક સપ્લાય ચેઈન પર ખરાબ અસર પડી રહી છે.

પ્રતિબંધોએ પરિવહન ખર્ચમાં વધારો કર્યો

રશિયા અને બેલારુસ સામે લાદવામાં આવેલા પ્રતિબંધોને કારણે ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ આસમાને પહોંચી ગયા છે. એક મહિનાથી વધુ સમયથી કાચા તેલની કિંમત પ્રતિ બેરલ 100 ડોલરને પાર કરી રહી છે. જ્યારે ક્રૂડ ઓઈલ મોંઘુ થાય છે ત્યારે તેની અસર ઘણા સેક્ટર પર પડે છે. ખાસ કરીને માલસામાનની હેરફેરનો ખર્ચ વધે છે. તેના કારણે નિકાસ-આયાત દ્વારા અન્ય બજારોમાં પહોંચતી દરેક પ્રોડક્ટના ભાવને અસર થાય છે. તેની અસર ખાતરના ભાવ પર પણ પડી છે.

ભારતથી બ્રાઝિલ-દક્ષિણ આફ્રિકા સુધી મુશ્કેલી

જો રોઇટર્સના તાજેતરના અહેવાલનું માનીએ તો, યુદ્ધને કારણે ઉભી થયેલી પરિસ્થિતિની અસર ભારતના ઘઉંના ખેડૂતોથી માંડીને બ્રાઝિલના શેરડી ઉત્પાદકો અને દક્ષિણ આફ્રિકામાં અનાજ ઉત્પાદકો સુધી થવા લાગી છે. રિપોર્ટ અનુસાર, બદલાયેલી પરિસ્થિતિને કારણે વિકાસશીલ દેશોના ખેડૂતો સૌથી વધુ પરેશાન થઈ રહ્યા છે. કૃષિ વ્યવસાયમાં સક્રિય મોટી કંપનીઓએ આને ટાળવા માટે ખાતરનો મોટા પાયે સંગ્રહ કર્યો છે, પરંતુ નાના ખેડૂતો આ રીતે પોતાનો બચાવ કરી શકતા નથી.

ભારતની ખાતર સબસિડીનો બોજ આટલો વધશે

રોઇટર્સના અહેવાલમાં ભારત, દક્ષિણ આફ્રિકા અને બ્રાઝિલના કેટલાક ખેડૂતોને ટાંકવામાં આવ્યા છે કે તેઓ ખાતરની અછતનો સામનો કરી રહ્યા છે. નાના ખેડૂતો સામાન્ય રીતે ખાતર ત્યારે જ ખરીદે છે જ્યારે તેમને જરૂર હોય. હવે ખરીફ પાકની વાવણીની સીઝન નજીક આવી રહી છે અને તેમાં ખાતરની જરૂર છે. જો ટૂંક સમયમાં કોઈ ઉકેલ નહીં આવે તો નાના ખેડૂતોને કપરી પરિસ્થિતિમાંથી પસાર થવું પડી શકે છે. ઊંચા ભાવે ખાતર ખરીદવાથી તેમની આવકમાં ઘટાડો થશે. બીજી તરફ ભારત જેવા દેશો પર ખાતર સબસિડીનો બોજ વધવાનો પણ ભય છે. એક અંદાજ મુજબ, ચાલુ નાણાકીય વર્ષમાં, ભારત સરકારને ખાતરની અછતને પહોંચી વળવા અને તેની કિંમતોને નિયંત્રણમાં રાખવા માટે સબસિડી પર રેકોર્ડ $ 20.64 બિલિયન ખર્ચવા પડી શકે છે.

Shrilanka/ શ્રીલંકાને ડ્રેગન ખાઈ ગયું, લોન લઈને દેશ ચલાવવાનું પરિણામ