ગુજરાતમાં આગામી મહિને યોજાનારી વિધાનસભાની ચૂંટણી બાદ રાજ્યમાં કયા પક્ષની સરકાર બનશે તેમાં સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારની 48 બેઠકોના પરિણામો મહત્વની ભૂમિકા ભજવશે. રાજ્યની કુલ 182 વિધાનસભા બેઠકોમાંથી, 48 આ પ્રદેશમાંથી આવે છે, જેમાં પાટીદાર સમુદાય અને અન્ય પછાત વર્ગો (ઓબીસી)ની નોંધપાત્ર વસ્તી છે. 2017ની વિધાનસભા ચૂંટણીમાં કોંગ્રેસે પ્રદેશમાં 28 બેઠકો મેળવી હતી અને આનાથી ભાજપને કુલ 99 બેઠકો મળી હતી. 2012ની વિધાનસભા ચૂંટણીમાં કોંગ્રેસે આ પ્રદેશમાં 15 બેઠકો જીતી હતી. રાજકીય નિરીક્ષકોએ 2017ની ચૂંટણીમાં પ્રદેશમાં કોંગ્રેસના શાનદાર પ્રદર્શન માટે 2015ના પાટીદાર સમુદાયના અનામત આંદોલનને જવાબદાર ઠેરવ્યું હતું, જેણે ભાજપ સરકારને નિશાન બનાવ્યું હતું.
નિરીક્ષકો માને છે કે કોંગ્રેસ માટે આગામી મહિને યોજાનારી વિધાનસભાની ચૂંટણીમાં અગાઉની ચૂંટણીઓની સરખામણીમાં બેઠકોની સંખ્યા સુધારવી અથવા ઓછામાં ઓછી જાળવી રાખવી એ એક પડકાર હશે, કારણ કે આ વખતે પાટીદાર અનામત આંદોલન જેવો કોઈ મુદ્દો નથી, જેને લોકો પસંદ કરશે. તેની તરફેણમાં ‘એક થવા માટે ભાવનાત્મક આધાર’ તરીકે સેવા આપે છે. તેમણે કહ્યું કે,આ ઉપરાંત, અરવિંદ કેજરીવાલની આગેવાની હેઠળની આમ આદમી પાર્ટી (AAP) પણ માર્ગમાં અવરોધો ઊભી કરી શકે છે.
શાસક ભાજપે 2012માં પ્રદેશમાં 30 બેઠકો જીતી હતી, પરંતુ 2017ની ચૂંટણીમાં પ્રદેશમાં માત્ર 19 બેઠકોથી સંતોષ માનવો પડ્યો હતો. તે કોંગ્રેસના ધારાસભ્યોને પાર્ટીમાં સામેલ કરીને પોતાનું ગુમાવેલું મેદાન પાછું મેળવવાનો પ્રયાસ કરી રહી છે. સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં 11 જિલ્લાઓ છે – સુરેન્દ્રનગર, મોરબી, રાજકોટ, જામનગર, દેવભૂમિ દ્વારકા, પોરબંદર, જૂનાગઢ, ગીર સોમનાથ, અમરેલી, ભાવનગર અને બોટાદ. 2017ની વિધાનસભાની ચૂંટણીમાં, ભાજપ આમાંથી ત્રણ જિલ્લા – મોરબી, ગીર સોમનાથ અને અમરેલીમાં ખાતું ખોલવામાં નિષ્ફળ રહ્યું હતું.
રાજકીય નિરીક્ષકોએ જણાવ્યું હતું કે ગુજરાતમાં બે દાયકાથી વધુ સમયથી સત્તામાંથી બહાર રહેલી કોંગ્રેસ માટે સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં તેના 2017ના પ્રદર્શનને પુનરાવર્તિત કરવું અથવા રાજ્યમાં તેણે ગુમાવેલું મેદાન પાછું મેળવવું મહત્વપૂર્ણ છે. નિરીક્ષકોએ જણાવ્યું હતું કે તે (કોંગ્રેસ) માટે આસાન નહીં હોય કારણ કે આ વખતે 2015ના પાટીદાર અનામત આંદોલન જેવો કોઈ મુદ્દો નથી જે સત્તાધારી ભાજપ સામે પાટીદારોને એક કરે છે. આ ઉપરાંત 2019માં કોંગ્રેસમાં જોડાનાર પાટીદાર આંદોલનના સૌથી અગ્રણી નેતા હાર્દિક પટેલ પણ આ વર્ષે ભાજપમાં જોડાયા હતા. ભાજપે તેમને આ વખતે વિરમગામ બેઠક પરથી ઉતાર્યા છે.
નિષ્ણાતોએ જણાવ્યું હતું કે AAP, જે ગુજરાતમાં પ્રથમ વખત તમામ 182 બેઠકો પર ચૂંટણી લડી રહી છે, તે કોંગ્રેસની રમતને બગાડી શકે છે કારણ કે પાટીદાર સમાજની યુવા પેઢી અરવિંદ કેજરીવાલના નેતૃત્વ હેઠળના સંગઠનને સમર્થન કરતી જોવા મળે છે. આ ઉપરાંત, ભાજપ અન્ય પછાત વર્ગો (ઓબીસી) ના સમર્થન સાથે પાટીદાર સમુદાયના સમર્થનની કોઈપણ અભાવને ભરવાનો પ્રયાસ કરી રહી હોવાનું જણાય છે. ઓબીસી પણ આ વિસ્તારમાં નોંધપાત્ર વસ્તી ધરાવે છે. આ સમુદાયના લોકો મુખ્યત્વે દરિયાકાંઠાના વિસ્તારમાં ફેલાયેલા છે અને લગભગ 40 ટકા બેઠકોમાં તેઓ નોંધપાત્ર સંખ્યામાં છે.
રાજકીય વિશ્લેષક દિલીપ ગોહિલે જણાવ્યું હતું કે, “સીટ ફાળવણીની પ્રથમ યાદી જોતા તે દર્શાવે છે કે ભાજપે આ વખતે પ્રદેશમાં OBC ઉમેદવારોની સંખ્યામાં વધારો કર્યો છે. જો તેમને પાટીદારોથી કોઈ નુકસાન થાય છે, તો તેઓ OBCના સમર્થનથી તેની ભરપાઈ કરવાની આશા રાખે છે.” તેઓ તેનાથી દૂર રહે તેવી શક્યતા છે. આ રીતે ભાજપ કરતાં કોંગ્રેસને વધુ નુકસાન થશે.
2017ની ચૂંટણી જીત્યા પછી પાંચ વર્ષ દરમિયાન ભાજપમાં જોડાયેલા કોંગ્રેસના 20 ધારાસભ્યોમાંથી અડધા સૌરાષ્ટ્ર પ્રદેશના વિધાનસભા મતવિસ્તારના હતા. જેમાં સોમા પટેલ (લીંબડી બેઠક), પરસોતમ સાબરીયા (ધ્રાંગધ્રા), બ્રિજેશ મેરજા (મોરબી), કુંવરજી બાવળીયા (જસદણ), વલ્લભ ધારવીયા (જામનગર ગ્રામ્ય), જવાહર ચાવડા (માણાવદર), હર્ષદ રીબડીયા (વિસાવદર), ભગવાન બારડ (તલાલા)નો સમાવેશ થાય છે. , જે.વી. કાકડિયા (ધારી) અને પ્રવીણ મારુ (ગડ્ડા) વિસ્તારના હતા. ગુરુવારે (નવેમ્બર 10) ના રોજ બહાર પાડવામાં આવેલી ભાજપની 160 ઉમેદવારોની પ્રથમ યાદી અનુસાર, કોંગ્રેસમાંથી રાજીનામું આપ્યા બાદ પેટાચૂંટણીમાં જીતનારા આમાંના મોટાભાગના કોંગ્રેસના ધારાસભ્યોને શાસક પક્ષ દ્વારા મેદાનમાં ઉતારવામાં આવ્યા છે.
આ સાથે પાર્ટીએ પૂર્વ મુખ્યમંત્રી વિજય રૂપાણી, વરિષ્ઠ નેતા આર.સી. તેમણે ફાલ્દુ સહિત લગભગ એક ડઝન વર્તમાન ધારાસભ્યોને બીજી તક આપવાનો ઇનકાર કરીને નવા ચહેરાઓને મહત્વ આપ્યું છે. કોંગ્રેસ પરંપરાગત રીતે આ દરિયાકાંઠાની બેઠકો પર ઓબીસીના સમર્થનથી મજબૂત આધાર ધરાવે છે. સમાજશાસ્ત્રી ગૌરાંગ જાનીએ જણાવ્યું હતું કે, “ગુજરાતમાં OBC સમુદાયમાં 147 જાતિઓ છે. કોંગ્રેસનું ભાવિ નક્કી કરવામાં દરિયાકાંઠાનો વિસ્તાર નિર્ણાયક બની રહેશે. તેમની (ઓબીસી) મોટી વસ્તી છે, પરંતુ તેઓ પાટીદારો, બ્રાહ્મણો અને રાજપૂતો જેવા જૂથ તરીકે એક નથી. તલાલાના ધારાસભ્યને તેની બાજુમાં રાખવાથી ભાજપ આ વિસ્તારમાં તેના સમર્થકોનું નેટવર્ક બનાવવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે તે દર્શાવે છે.
આ પણ વાંચો:ગુજરાતમાં કોંગ્રેસે અત્યારથી જ મૂકી દીધા હથિયાર? પાર્ટી સામે છે અનેક પડકારો
આ પણ વાંચો:ભાજપે નરોડામાંથી ડો. પાયલ કુકરાણીને મેદાનમાં ઉતાર્યા,જાણો તેમના વિશે
