કદાચ કોઈએ કલ્પના પણ નહીં કરી હોય કે 15 વર્ષથી સત્તામાં રહેલા વડાપ્રધાને આ રીતે પોતાના દેશ છોડીને ભાગી જવું પડશે. સોમવારે શેખ હસીનાએ પહેલા વડાપ્રધાન પદ પરથી રાજીનામું આપ્યું અને પછી બાંગ્લાદેશ પણ છોડી દીધું. બાંગ્લાદેશના ઈતિહાસમાં આવું પહેલીવાર બન્યું છે જ્યારે કોઈ વડાપ્રધાને સત્તા ગુમાવ્યા બાદ દેશ છોડવો પડ્યો હોય.

આ પણ આશ્ચર્યજનક છે કારણ કે આ વર્ષે જાન્યુઆરીમાં યોજાયેલી ચૂંટણીમાં શેખ હસીનાની પાર્ટી અવામી લીગે બે તૃતિયાંશથી વધુ બેઠકો જીતી હતી. તેઓ સતત ચોથી વખત વડાપ્રધાન તરીકે ચૂંટાયા હતા. પરંતુ સાત મહિનામાં જ તેણે પોતાના દેશ છોડીને ભાગી જવું પડ્યું.

બાંગ્લાદેશમાં ગુરુવારે વચગાળાની સરકાર શપથ લેશે. આ સરકારના વડા મોહમ્મદ યુનુસ હશે. તેમની સાથે ગુરુવારે 15 વધુ સભ્યો પણ શપથ લેશે. આગામી કેટલાક મહિનામાં બાંગ્લાદેશમાં ફરીથી ચૂંટણી થવાની છે.

હાલમાં શેખ હસીના ભારતમાં છે. એવું કહેવામાં આવી રહ્યું છે કે શેખ હસીના થોડા દિવસોમાં યુરોપના કોઈ દેશમાં શરણ લઈ શકે છે. વેલ, બાંગ્લાદેશમાં જે પ્રકારની સ્થિતિ પ્રવર્તી રહી છે તેની અસર ભારત પર પણ પડી શકે છે. અત્યાર સુધી ભારતના પડોશી દેશોમાં બાંગ્લાદેશ એકમાત્ર એવો દેશ હતો, જ્યાં માત્ર રાજકીય સ્થિરતા જ નહોતી, પરંતુ ભારત સાથેના સંબંધો પણ સારા હતા.

ભારત માટે કેટલો મોટો ફટકો?

બાંગ્લાદેશમાં શેખ હસીનાની સત્તા ગુમાવવી એ ભારત માટે મોટો ફટકો છે. ભારતની મદદથી બાંગ્લાદેશની રચના થઈ હતી અને ત્યારથી સંબંધો ઉત્તમ હતા. ગયા વર્ષે G20 સમિટમાં ભારતે બાંગ્લાદેશને વિશેષ અતિથિ તરીકે આમંત્રણ આપ્યું હતું. પરંતુ હવે શેખ હસીનાનું સત્તામાં ન હોવું ભારત માટે મુશ્કેલ બની શકે છે.

અત્યારે બાંગ્લાદેશના રાજકારણમાં માત્ર બે જ મોટા ચહેરા છે. અવામી લીગના શેખ હસીના અને બાંગ્લાદેશ નેશનાલિસ્ટ પાર્ટી (BNP)ના ખાલિદા ઝિયા. સાડા ​​ત્રણ દાયકાથી બાંગ્લાદેશની સત્તા ક્યારેક ખાલિદા ઝિયા પાસે તો ક્યારેક શેખ હસીના પાસે રહી છે.

પરંતુ ભારતના દૃષ્ટિકોણથી શેખ હસીનાનું બાંગ્લાદેશમાં સત્તામાં હોવું વધુ ફાયદાકારક છે. શેખ હસીના ભારતની નજીક રહી છે.

ગયા મહિને શેખ હસીના ચીનના પ્રવાસે ગયા હતા, પરંતુ પ્રવાસ અધવચ્ચે જ છોડીને પરત ફર્યા હતા. શેખ હસીનાએ પરત ફરતાની સાથે જ મહત્વની જાહેરાત કરી હતી. તેણીએ કહ્યું કે ભારત અને ચીન બંનેને તિસ્તા પ્રોજેક્ટમાં રસ છે, પરંતુ તે ઈચ્છે છે કે ભારત તેને પૂર્ણ કરે.

બીજી તરફ, ખાલિદા ઝિયાની BNP ઇસ્લામિક કટ્ટરવાદ તરફ વધુ ઝુકેલી માનવામાં આવે છે. BNP ભારત કરતાં પાકિસ્તાનની વધુ નજીક છે. અને તેનાથી ચીનને ફાયદો થાય છે, કારણ કે પાકિસ્તાન તેનો સારો મિત્ર છે.

ભારત માટે શું દાવ પર છે?

2009માં શેખ હસીના વડાપ્રધાન બન્યા ત્યારથી ભારત અને બાંગ્લાદેશ વચ્ચેના સંબંધો વધુ મજબૂત બન્યા છે. શેખ હસીનાની સરકાર દરમિયાન બાંગ્લાદેશમાં માત્ર ભારત વિરોધી આતંકવાદી જૂથોનો જ ખાતમો થયો ન હતો, પરંતુ આ સમયગાળા દરમિયાન આર્થિક સંબંધોમાં પણ સુધારો થયો હતો.

ભારત અને બાંગ્લાદેશ વચ્ચે જબરદસ્ત વેપાર છે. સારી વાત એ છે કે બાંગ્લાદેશ તે દેશોમાં સામેલ છે જેની સાથે ભારતને ફાયદો થાય છે. કારણ કે ભારતે ત્યાંથી વસ્તુઓ ઓછી ખરીદી, પણ વધુ વેચી.

2023-24માં ભારતે બાંગ્લાદેશમાં 15,268 કરોડ રૂપિયાના માલની આયાત કરી હતી. જ્યારે બાંગ્લાદેશમાં 91,614 કરોડ રૂપિયાની નિકાસ કરવામાં આવી હતી. એટલે કે ગયા વર્ષે ભારત અને બાંગ્લાદેશ વચ્ચે 1.06 લાખ કરોડ રૂપિયાથી વધુનો વેપાર થયો હતો.

2024-25ના એપ્રિલ અને મેના બે મહિનામાં જ બંને દેશો વચ્ચે 17 હજાર કરોડ રૂપિયાથી વધુનો વેપાર થયો છે.

હવે બાંગ્લાદેશમાં હાલની સ્થિતિને કારણે બિઝનેસને અસર થવાની શક્યતા છે. બોર્ડર પણ બે દિવસ માટે બંધ કરી દેવામાં આવી છે અને જ્યાં સુધી સ્થિતિ સુધરે નહીં ત્યાં સુધી તેને ફરીથી ખોલવાની કોઈ આશા નથી. સ્વાભાવિક છે કે તેની અસર ભારતની નિકાસ પર પડશે.
બીજું શું?

2016થી ભારતે બાંગ્લાદેશને ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર વિકસાવવામાં ઘણી મદદ કરી છે. ભારતે બાંગ્લાદેશને 8 અબજ ડોલરની ક્રેડિટ લાઇન આપી છે. તેની મદદથી ત્યાં રેલ્વે, રોડ અને પોર્ટ બનાવવામાં આવી રહ્યા છે. ગયા વર્ષે નવેમ્બરમાં, બે પ્રોજેક્ટ્સ – અખૌરા-અગરતલા ક્રોસ બોર્ડર રેલ લિંક અને ખુલના-મોંગલા પોર્ટ રેલ લાઈનનું ઉદ્ઘાટન કરવામાં આવ્યું હતું.

અખૌરા-અગરતલા લિંક બંને દેશો વચ્ચે છઠ્ઠી ક્રોસ બોર્ડર રેલ લાઇન હતી. આ રેલ્વે લાઇનથી પ્રવાસન અને વેપારમાં વધારો થવાની અપેક્ષા હતી.

એટલું જ નહીં, ભારતે બાંગ્લાદેશમાં 120 મિલિયન ડોલરથી વધુનું રોકાણ પણ કર્યું છે.

આ ઉપરાંત રાજકીય અને આર્થિક અસ્થિરતા પણ ત્યાં કાર્યરત ભારતીય કંપનીઓને અસર કરે તેવી શક્યતા છે. જ્યાં સુધી સ્થિતિ પહેલા જેવી સામાન્ય નહીં થાય ત્યાં સુધી આ કંપનીઓની કમાણીને અસર થઈ શકે છે.

આ પણ વાંચો:મિલકતના વેચાણ પર નવી અને જૂની ટેક્સ સિસ્ટમનો વિકલ્પ, નાણામંત્રી આજે સંસદમાં બિલ રજૂ કરશે

આ પણ વાંચો:પુત્રીને અંતરંગ પળો માણતા જોઈ માતાએ, તો થઈ ગઈ હત્યા

આ પણ વાંચો:જીરકપુરમાં સગીરે કરી આત્મહત્યા, આખરે શું થયું હતું…